
در دوران کودکی، ظرفیت ما برای درک واقعیات بسیار محدود است. از همان ابتدای تولد بهنگام مواجهه با این موضوع که چیزی به نام نیاز بر اثر فقدان به وجود میآید و اینکه امکان دارد ارضای این نیاز با تاخیر و ناکامی روبرو شود، توهم دنیای ایدهآل و کامل را در ذهن ما از بین میبرد. اگر این نکته را در کنار این واقعیت بگذاریم که معمولا فردی که به نیازهای بچه رسیدگی میکند مادر است و هرگونه عدم ارضای نیاز به پای او نوشته میشود، مادر را موضوع خشم برای بچه تبدیل میکند. اما خشم به مادر بسیار تهدیدکننده است، مادر منبع تمام چیزهای خوب است، محبت و بقای روانی و جسمی در گرو وجود مادر است.
بچه پس از تجربه خشم که همیشه میلی به نابودی موضوع خشم آن را همراهی میکند، نسبت به اینکه نکند مادر او را رها کند و یا بدتر، او مادر را با خشمش از بین ببرد، نگران است. پس در قدم اول برای امن کردن رابطه با مادر او را ایدهآل و خوب میکند و بدی را به دیگر چیزها نسبت میدهد.
این شروع استفاده از مکانیزم splitting است که اغلب دونیمهسازی یا دوپارهسازی یا شقاق ترجمه شده ولی بهتر است آنرا چندپارهسازی ترجمه کرد زیرا لزوما دو پاره نمیشود، بلکه ایگو چندپاره است. ایگو هر جا شکاف زیادی بین ناخودآگاهی و خودآگاهی وجود داشته باشد دست به چندپارهسازی میزند تا از اضطراب اجتناب کند.
مثلا جریانهای نژادپرستی یا ملیگرایی را در نظر بگیرید، اصل این مشکل ناشی از دستهبندی دیگران به گروههای خوب و بد است، تقسیم آدمها به خودی و غیرخودی، دشمن و دوست، سفیدپوست، آسیاییتبار، سیاهپوست و... . همه اینها مظاهر چندپارهسازی هستند. ما برای اینکه ناتوان از پذیرش یک موضوع بصورت کامل شامل ابعاد مثبت و منفی هستیم بخشهای ناخوشایندش را واپسرانی کرده و به قعر ناهشیارمان پرت میکنیم و البته در قدم بعد چون هنوز جایی از وجود ما را درگیر کرده، نیاز به مصداق بیرونی داریم تا به ابعاد سرکوب شده وجودمان تصویر ببخشیم. پس آنرا بر دیگران فرافکنی میکنیم. ویژگیهای خوب برای ما و ویژگیهای منفی برای بقیه میشوند.
وقتی عناصر مختلف یک پدیده در روان نتوانند به دلیل شدت تعارضی که ایجاد میکنند، کنار هم قرار بگیرند بدین ترتیب مرزبندیها ایجاد میشوند. خودی و غیرخودی، خانواده ما و بقیه، ایرانی، ترک، عرب و افغان و نظیر این دستهبندیهای آسیبزا. فرهنگ ما، فرهنگی است که به شدت و بطور وسیع دست به چندپارهسازی میزند و این پیچیدگی دو چندانی به کارکرد این دفاع در روان ما میدهد.
میبینیم هر چه فراوانی و شدت چندپارهسازی بیشتر باشد، سمپتومها و نشانههای روانی هم متعددتر و شدیدتر خواهند بود. چون همانطور که اشاره شد این چندپارهسازی نشان از ایگویی چندپاره و شکافی عظیم بین هشیار و ناهشیار ما دارد.