ویرگول
ورودثبت نام
ارسلان رعیت
ارسلان رعیتدکترای تخصصی روانشناسی، روانشناس بالینی، درمانگر تحلیلی. علاقه‌مند به روانکاوی لکانی. بازنشر محتوای اینستاگرام در ویرگول.
ارسلان رعیت
ارسلان رعیت
خواندن ۲ دقیقه·۵ سال پیش

عقده ادیپ، رشد شخصی و بازگشت به سنت

در مقاله افول عقده‌ی ادیپ، لئووالد (۱۹۷۹) مسیر‌ی را توصیف می‌کند که در آن رشد، یعنی بلوغ روانی فرد در حد و قیاس خودش، نیازمند اینست که او همزمان هم والدینش را بکشد و هم آنها را جاودانه کند. کشتن والدین، کنش به دست‌آوردن جایگاه خود به عنوان فردی است که مسئولیت زندگی خودش را به دوش می‌کشد. اما جاودانه کردن والدین، کفاره‌ای در جبران این کشتن است که به نوعی شامل درونی‌کردن تصویر دگرگون‌شده‌ی والدین است.

منظور از دگرگون شده اینست که درونی‌سازی والدین صرفا تبدیل آنها به بخشی از وجود خودمان، مثل یک همانند‌سازی ساده نیست، بلکه نوع بسیار غنی‌تری از درونی‌سازی مد نظر است که در آن فرد هویتش را با نسخه‌ای از والدین ترکیب می‌کند که شامل این ادراک است: آنها می‌توانستند به چه چیزی تبدیل بشوند ولی شکست خوردند به دلیل اینکه در بند محدودیت‌های شخصیت خود و شرایطی که در آن زندگی می‌کردند قرار داشتند. چه کفاره‌ای برای کشتن آنها بهتر از کامل کردنشان می‌تواند وجود داشته باشد؟

از دید من این تعبیری بسیار هنرمندانه از ادیپ و مرتبط کردن آن با فرآیند روانکاوی و رشد و بلوغ شخصی است. والدین در ساحت نمادین در جایگاه قانون و هر آن چیزی هستند که ریشه در تقلید و بیرون از وجود ما دارند. اگر فردی می‌خواهد به رشد برسد باید ابتکار را به دست بگیرد و تقلید را کنار بگذارد، گویی باید والدینش را بکشد. اما کشتن و کنار زدن سنت‌ها (به ویژه سنت‌هایی که به آنها دلبستگی وجود دارد) عذاب وجدان و احساس گناهی به ما تحمیل می‌کند، حال با این احساس گناه باید چه کنیم؟

همانطور که کفاره برای گناهانمان ما را از شر عذاب وجدانِ ارتکابش رها می‌کند، اینجا هم، دادنِ کفاره‌ای مورد نیاز است. این کفاره بازگشت به سنت پس از یافتن اصالت شخصی و یافتن آن نسخه‌ای از خود من است که کاملا منحصر به فرد است و هرگز با تقلید از قوانین دیگران به دست نمی‌آید. در وهله اول والدین ما و در دیدی کلان‌تر جامعه، امتیاز‌ها، امکانات بالقوه و ظرفیت‌های فراوانی برای دادنِ منافعی به ما دارند. منِ منحصر به فرد با کنار زدن محدودیت‌های زمانه، دگم‌ها و جمود فکری که والدین و جامعه را ناکام گذاشته می‌تواند این ظرفیت را بالفعل و محقق کند.

روانکاویعذاب وجداناحساس گناه
۲
۰
ارسلان رعیت
ارسلان رعیت
دکترای تخصصی روانشناسی، روانشناس بالینی، درمانگر تحلیلی. علاقه‌مند به روانکاوی لکانی. بازنشر محتوای اینستاگرام در ویرگول.
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید