همیشه به عنوان کارجو برای به فرایند جذب و استخدام نگاه کردیم و از کارفرما غافل بودیم. به راستی فرد یا افرادی که سمت دیگر میز مینشینند چطور فرایند جذب و استخدام نیرو را انجام میدهند و به چه نکاتی دقت میکنند. در این پست سعی میکنیم از نگاه کارفرما این فرایند را بررسی کنیم. این پست هم به کمک مدیریت و تیم منابع انسانی میآید و هم برای کارجو هم پشت پرده عیان میشود.
مجموعه پستهای رزومه برنده در چند قسمت برای کارفرمایان، رزومه، پورتفولیو و مصاحبه منتشر میشه و دانستنش کمک میکنه بهترین انتخاب رو داشته باشین.

کارفرما مثل یک رهبر وظیفه چیدن تیم را دارد و الزامی نیست به تمامی تخصصها اشراف کامل داشته باشد. وقتی نیاز به تخصصی در تیم ما وجود دارد یعنی کمبودی داریم و باید با بهترین گزینه این صندلی خالی را پر کنیم. من بهعنوان مدیر یا سرپرست تیم منابع انسانی قرار نیست همه چیز را بدانم و کل فرایند را با دانش خودم پیش ببرم. حتما در این شرایط اگر متخصصی در تیم وجود ندارد از مشاوره افراد متخصص در آن حوزه استفاده کنیم.
آشنایی با فرایند جذب نیرو:
۱. تعریف نیاز استخدامی
همه چیز از کمبود نیازی برای پیش بردن بخشی از کسبو کار شروع میشود.
شناسایی موقعیت شغلی مورد نیاز
تحلیل شغل (Job Analysis)
تدوین شرح شغل (Job Description) و شرایط احراز (Requirements)
* از نمونههای شرح شغلی که در پلتفرمهای کاریابی منتشر شده الهام بگیرید و سعی کنید دقیق و واضح نیاز خود را شرح دهید. چه نیازها و مهارتهایی را برای پیشبرد کارتان نیاز دارید؟ هر چه دقیقتر، واضحتر و شفافتر باشید، رزومههای ارسالی متناسبتری دریافت خواهید کرد. برای تدوین شرح شغلی میتوانید از افراد متخصص در آن حوزه برای مشاوره کمک بگیرید.
شرکتهای بزرگ برای استخدام به تعیین دقیق جایگاه شغلی و سطوح به طراحی هرم شایستگی (Competency Pyramid) میپردازند. این مدل سطوح مختلف شایستگی رو از پایه (مثل دانش پایهای و مهارتهای پایه) تا سطح بالا (رهبری، استراتژی) بررسی میکنه.

۲. انتشار آگهی استخدام
در پلتفرمهای شغلی، شبکههای اجتماعی، وبسایت شرکت
یا از طریق معرفی داخلی (Employee Referral)
۳. دریافت و بررسی رزومهها
بررسی اولیه بر اساس مهارتها، تحصیلات، سابقه کار
* هرچند معمولا تعداد رزومههای ارسالی بسیار بالاست و به ناچار نیاز است زمان اندکی روی هر رزومه گذاشته شود تلاش کنید عادلانه هر رزومه را بررسی کنید و با آشنایی بر خطاهای شناختی و بایاسها از وزن دادن به عوامل بیتاثیر در کار چشمپوشی کنید.
* در نظر داشته باشید رزومه اولین غربال است برای مصاحبه. برای رشتههایی که نمونه کار مهم است در آگهی جذب ارسال پورتفولیو نمونه آثار را در نظر بگیرید.
۴. غربال اولیه (Screening)
پس از بررسی رزومهها با تطبیق کلیدواژهها و بررسی نمونه آثار با تماس تلفنی یا آنلاین برای بررسی اولیهی انگیزه، مهارتهای ارتباطی، دستمزد مدنظر و... را با شرایط خود بسنجید.
تست شخصیت، آزمونهای روانشناسی، تستهای فنی یا تمرینهای عملی
بررسی پیشینه و رفرنس چک (Reference Check)
۵. مصاحبه فنی / تخصصی
بخشی از سنجش کارجو در جلسه مصاحبه انجام میشود. راستی آزمایی آثار و تسلط به نرمافزارها و تواناییها در این جلسه توسط تیم فنی یا مدیر واحد ارزیابی میشود.
بررسی توانمندیهای واقعی، حل مسئله، نمونه کار
۶. مصاحبه منابع انسانی / رفتاری
بررسی تناسب فرهنگی، مهارتهای نرم، انگیزه و شخصیت
۷. پیشنهاد شغلی (Job Offer)
تنظیم پیشنهاد رسمی با ذکر حقوق، مزایا، ساعت کاری، شرایط قرارداد
امضای قرارداد و آنبوردینگ (Onboarding)
۸. ارزیابیهای تکمیلی (در صورت نیاز)
برای سنجش دقیقتر نیروی کار میتوانید مدت یک تا سهماه را قرارداد آزمایشی داشته باشید تا دو طرف در محیط واقعی توانمندی و تعهدات خود را بسنجند.
موارد مهم ارزیابی در رزومه:
تناسب مهارتها با نیاز شغلی
سابقه کاری مرتبط و کیفیت آن
ثبات شغلی در رزومه (Job Hopping زیاد ممکن است نگرانکننده باشد)
مهارتهای نرم مانند همکاری تیمی، حل مسئله، انعطافپذیری
تناسب با فرهنگ سازمانی
میزان علاقه و انگیزهی فرد برای موقعیت شغلی
تطابق با سطح حقوقی سازمان
ظرفیت رشد و توسعهی فرد در آینده
اشتباهات:
۱. اتکای بیش از حد به رزومه و نمرات
نادیده گرفتن مهارتهای نرم یا تواناییهای واقعی
۲. سوگیری در مصاحبهها
بهویژه اگر مصاحبه ساختارمند نباشد
۳. توجه بیش از حد به دانشگاه محل تحصیل
و نادیده گرفتن توانمندیهای عملی
۴. استخدام افرادی شبیه به خودشان
بهجای تنوع بخشی به تیم
۵. نداشتن فرایند آنبوردینگ مشخص
باعث سردرگمی و کاهش بهرهوری نیروی جدید
۶. عجله در استخدام یا استخدام صرفاً بر اساس کمبود نیرو
ممکن است منجر به انتخاب اشتباه شود
سوگیریها:
Halo Effect
اگر یک ویژگی مثبت مانند تحصیلات عالی فرد دیده شود، ممکن است کل ارزیابی مثبت شود.
Similarity Bias
جذب افرادی که به مصاحبهگر شباهت دارند از نظر سبک، نگرش، تحصیلات
Confirmation Bias
تلاش برای یافتن شواهدی که فرض اولیه درباره فرد را تأیید کند
Affinity Bias
تمایل به استخدام کسانی که حس نزدیکی شخصی ایجاد میکنند (مثلاً همدانشگاهی بودن)
Gender / Age Bias
تمایلات ناخودآگاه به جنسیت یا سن خاص
Appearance Bias
قضاوت براساس ظاهر یا نحوه لباس پوشیدن، نه توانایی واقعی
هرم شایستگی (Competency Pyramid) این مدل سطوح مختلف شایستگی رو از پایه (مثل دانش پایهای و مهارتهای پایه) تا سطح بالا (رهبری، استراتژی) بررسی میکنه.
چارچوب STAR
برای سنجش تجربیات گذشته:
Situation (شرایط)
Task (وظیفه)
Action (عمل)
Result (نتیجه)
معمولاً توی مصاحبههای رفتاری استفاده میشه.
Behavioral Interviews (مصاحبههای رفتاری) با پرسیدن سؤالهایی مثل "یه بار که با تیم فنی اختلاف داشتی، چطوری حلش کردی؟"
Design Challenges / Take-home Tasks
پروژه طراحی واقعی برای بررسی تفکر و خروجی دیزاین.
واقعیت این است که شناخت کافی در مورد رشته و کار ما وجود نداره و کارفرما فرصت زیادی برای مطالعه هر رزومه نداره.
مدیران به چه مواردی دقت میکنند؟
۱. آیا تجربه کاری مرتبط دارد؟
اولین و تاثیرگذارترین آیتم شغل و نقش کارجو در کار قبلی است. آیا تجربه مرتبط دارد؟ چه مدت(چند سال)؟ آیا در مسئولیت خود دستاورد قابل اندازهگیری دارد؟ (مدیران به عدد، درصد و آمار بسیار اهمیت میدهند)
بطور کل چند سال در حوزه کاری فعالیت داشته و در موقعیت شغلی قبلی چند سال ادامه داده؟ (هر چه طولانیتر نشان دهنده ثابتقدم بودن و حرفهای بودن کارجوست)
۲. مهارت
مدیران و تیم استخدام به دلیل وجود تعداد بالای رزومه در غربال اولیه به دنبال یک یا دو کلیدواژه هستند.
شاید فکر کنید یک عنوان شغلی بقیه مهارتهای من را توضیح دهد. یا از کلیدواژههایی بخاطر اینکه اصطلاح رایج اما اشتباه است دوری کنید و همین باعث حذف رزومه شما شود.
مثال: طراح محصول حتما به فیگما تسلط دارد پس جزو مهارتهام نیارم!
یا من طراح محصولم و حتما به طراحی رابطکاربری (UI) و تجربه کاربری (Ux) تسلط دارم اما به نوشتن طراح محصول کفایت کنم یا واژه ui/ux designer واژه اشتباهی برای تعریف عنوان شغلی من است، پس در رزومه نمیآورم. (حال آنکه مسئول استخدام به دنبال واژه طراح ui/ux یا فیگما رزومه شما را رد میکند.)
۳. تحصیلات
هرچند تحصیلات مرتبط میتواند امتیاز کارجو را افزایش دهد اما صرف تحصیلات دانشگاهی نمیتواند سنجه مناسبی مخصوصا برای رشتههای جدید مثل رابطکاربری، تجربه کاربری، موشن گرافی و... باشد.
۴. ساختار و خوانایی رزومه
طراحی ساده، تمیز و حرفهای، استفاده از کلمات کلیدی و بدون غلط املایی
⚠️کارفرمایان عزیز: توانایی گرافیکی کارجو را در رزومه محک نزنید. برای به چالش کشیدن سلیقه کارجو از او پورتفولیو (نمونه آثار) بخواهید.
۵. سازگاری و علاقه به موقعیت شغلی
آیا نشانهای از علاقه به حوزه کاری آن شرکت وجود دارد؟