
نگاهی به نخستین شکلگیری جهان مالاتا در اثری سایکودرام و روانشناختی به قلم و کارگردانی آقای تات
نمایش «من مریض نیستم» به قلم و کارگردانی آقای تات، یکی از تجربههای متفاوت تئاتر سایکودرام و روانشناختی است که در سال ۱۳۹۸ در سالن شهرزاد روی صحنه رفت و با استقبال قابلتوجه مخاطبان مواجه شد؛ نمایشی که تلاش داشت مرز میان تئاتر و تجربه روانشناختی را از میان بردارد و مخاطب را به مواجههای متفاوت با ذهن و افکار خود دعوت کند.
«من مریض نیستم» در زمان اجرای خود، توجه بسیاری از مخاطبان و منتقدان را به خود جلب کرد. ساختار این نمایش به گونهای شکل گرفته بود که مخاطب تنها در جایگاه تماشاگر قرار نگیرد، بلکه در جریان روایت، با پرسشها و لایههای درونی ذهن خود نیز مواجه شود.
همین رویکرد باعث شد برخی منتقدان، تجربه تماشای این نمایش را فراتر از یک اجرای معمول تئاتری ارزیابی کنند و آن را تجربهای نزدیک به یک مواجهه درمانی و روانشناختی با مخاطب بدانند؛ رویکردی که از ویژگیهای متمایز این اثر به شمار میرفت.
یکی از مهمترین ویژگیهای «من مریض نیستم»، شکلگیری جهانی است که بعدها در آثار مختلف ادامه پیدا کرد؛ جهان «مالاتا».
این جهان نمایشی با خلاقیت آقای تات در «من مریض نیستم» شکل گرفت و در ادامه، در نمایشهای مختلفی همچون «جز آن دو نفر هیچکس باقی نماند»، «سی و پنج»، «موریانه»، «مزرعهدار»، «کلاغ»، «کارگاه خیال» و «آزمایشگاه تئاتر نبض» گسترش پیدا کرد.
هر یک از این آثار، از زاویهای متفاوت به جهان مالاتا پرداختند و بخشی از این جهان گسترده را روایت کردند؛ مجموعهای از نمایشها که در کنار یکدیگر، مسیری پیوسته را در آثار نمایشی آقای تات شکل میدهند.
اهمیت «من مریض نیستم» را میتوان در این نکته جستوجو کرد که این نمایش تنها یک اثر مستقل نبود، بلکه سرآغاز شکلگیری یک جهان نمایشی گستردهتر شد.
جهان مالاتا در ادامه آثار آقای تات به بستری برای روایت انسان، ذهن، روان و پیچیدگیهای درونی او تبدیل شد؛ جهانی که هر نمایش، بخشی تازه از آن را آشکار میکرد و مخاطب را با پرسشهای جدیدی روبهرو میساخت.
«من مریض نیستم» از شهریور تا مهرماه روی صحنه بود و در ساختار اجرایی خود، ترکیبی از تئاتر کلاسیک و موسیقی را ارائه میکرد.
تعلیقهای موجود در نمایش نیز صرفاً با هدف ایجاد هیجان یا پیشبرد داستان طراحی نشده بودند؛ بلکه نقش مهمی در ایجاد فضای فکری اثر داشتند. مخاطب در جریان این تعلیقها، به تدریج با پرسشهایی مواجه میشد که او را به فکر کردن وادار میکرد.
در اینجا، تماشاگر صرفاً شاهد یک روایت نبود؛ بلکه در موقعیتی قرار میگرفت که میتوانست با ذهن و افکار خود نیز روبهرو شود. همین ویژگی، «من مریض نیستم» را به تجربهای متفاوت در میان آثار سایکودرام و روانشناختی تبدیل کرده بود.
با گذشت سالها از اجرای «من مریض نیستم»، میتوان این نمایش را یکی از نقاط مهم در مسیر شکلگیری جهان مالاتا دانست؛ جهانی که با نگاه و خلاقیت آقای تات خلق شد و در ادامه، در آثار مختلف گسترش پیدا کرد.
از این منظر، اهمیت «من مریض نیستم» تنها به زمان اجرای آن محدود نمیشود. این نمایش را میتوان آغاز یک مسیر نمایشی و فکری دانست؛ مسیری که در آن، تئاتر به بستری برای مواجهه انسان با ذهن، روان و پرسشهای درونی خود تبدیل میشود.
جهان مالاتا از همین نقطه آغاز شد؛ جهانی که پس از «من مریض نیستم» ادامه پیدا کرد و در نمایشهای مختلف، هر بار تصویری تازه از انسان و پیچیدگیهای ذهن و روان او ارائه داد.
این گزارش به قلم آرش سالاروندیان، در صفحه شخصی او در ویرگول، با نگاهی به مسیر شکلگیری جهان مالاتا و جایگاه نمایش «من مریض نیستم» در آثار آقای تات منتشر شده است.