برای چالش مهر طاقچه باید یک کتاب انتخاب میکردیم که داستانش در مدرسه یا دانشگاه اتفاق افتاده باشه. باید اعتراف کنم که دوست داشتم کتاب «سیزده دلیل برای این که» رو بخونم٬ ولی اصلا وقتش رو نداشتم و ترجیح دادم کتاب کوتاهتری رو بخونم. البته زمانی که نوجوون بودم «انجمن شاعران مرده» جزو کتابهایی بود که میخواستم بخونم٬ ولی دیگه سالها از اون موقع گذشته.
کتاب٬ راجع به چند تا دانشآموز پسره که توی مدرسهای نسبتا ویژه به شدت درس میخونن تا بتونن وارد دانشگاه بشن و توی رشتههای اصطلاحا برتر (!) درس بخونن. پسرها علایق دیگهای به جز درس خوندن هم دارن ولی توسط خانوادههاشون سرکوب میشن. چیزی رو که در این باره توی کتاب نوشته شده عمیقا درک میکنم. توی ایران هم خانواده٬ مدرسه یا جامعه هیچ کدوم به ما فرصت نمیدن که استعدادهای واقعیمون رو کشف کنیم. احتمالا نمیشه همهی سازهای موسیقی رو امتحان کنیم تا بفهمیم توی کدوم استعداد بیشتری داریم یا کدوم رو بیشتر دوست داریم٬ ولی اگه توی مسیر یادگیری موسیقی بریم احتمالا کم کم ساز محبوبمون رو پیدا میکنیم. این فرصتیه که به دلایلی از ما گرفته شده و من رو عمیقا ناراحت میکنه. یک جای کتاب پدر نیل بهش میگه «فداکاریهای زیادی کردم و خیلی از خودم گذشتم تا تو به این جا برسی٬ نیل. نذار ناامید شم.» ولی چرا واقعا؟ چرا باید به خاطر کارهایی که به انتخاب خودمون برای بچههامون انجام دادیم٬ بعدا ازشون توقعی داشته باشیم یا چیزی در ازاش طلب کنیم؟ چرا باید بخوایم بچههامون تبدیل به چیزی بشن که ما دوست داریم؟ هر چند به نظرم بحثش برای کشوری مثل ایران و با شرایط اقتصادی اون خیلی پیچیده است٬ ولی به نظرم حتی توی این شرایط هم جای فکر و بحث داره.
برگردم به کتاب. مدرسهی ولتون یه معلم جدید داره به اسم جان کیتینگ که بچهها رو با دنیای جدیدی آشنا می کنه. وارد جزییات نمیشم٬ ولی به نظرم به عملکرد آقای کیتینگ انتقادهای زیادی وارده. راستش با توجه به تعریفهایی که از این کتاب شنیده بودم٬ انتظار داستان و شخصیتپردازی خیلی قویتری رو داشتم٬ ولی به نظر میرسید که نویسنده میخواد هر چه سریعتر منظورش رو به خواننده منتقل کنه و بره سراغ کتاب بعدیش. به هر حال٬ با همین تعداد صفحه هم میشد شخصیت جاافتادهتر و منطقیتری از آقای کیتینگ ارائه بشه. مهمتر از همه این که من فکر نمیکنم این کتاب برای نوجوانها مناسب باشه٬ و اگه قرار باشه جامعهی هدفی داشته باشه٬ اون قطعا نوجوانها نیستن.
در ادامه بخشهایی از کتاب که دوست داشتم رو مینویسم.
کیتینگ تکرار کرد:«دم را غنیمت بشمار. خب چرا شاعر این سطرها رو نوشته؟»
یکی از شاگردان داد زد:«چون عجله داشته؟» همهی بچهها زیر خنده زدند.
کیتینگ فریاد زد:«نه٬ نه٬ نه! چون ما غذای کرمها خواهیم شد٬ پسرها! چون فقط قراره تعداد محدودی از بهار و تابستان و پاییز رو تجربه کنیم. با این که باور کردنش سخته اما یک روز هر کدوم از ما از نفس خواهیم افتاد٬ تنمون سرد خواهد شد و خواهیم مرد!»
رهسپار جنگل شدم به این امید که اندیشمندانه زندگی کنم. میخواستم زندگیام ژرف و معنادار باشد و تمام عصارهی حیات را فرو برم! تا ریشهکن کنم هر آن چه را که زندگیبخش نیست و نمیخواهم لحظهی مرگ دریابم هرگز زندگی نکردهام.
چیزی که قراره نشون بدیم اینه که برای هر کدوم از ما چقدر سخته بخوایم به صدای درونیمون گوش بدیم و عقاید شخصیمون رو در حضور دیگران حفظ کنیم. اگه هر کدوم از شما فکر میکنه میتونه جور متفاوتی رژه بره٬ پس از خودتون بپرسید چرا شما هم کف میزدید براشون. رفقا٬ در وجود همهی ما نیاز بزرگی هست که دوست داره پذیرفته بشه و تایید شه. اما باید به چیزی که در شما متفاوت و منحصر به فرد هست٬ اعتماد کنید حتی اگه عجیب و غریبه یا بقیه اون رو نمیپسندن.
اگه میخوای یه آتئیست دوآتیشه بار بیاری٬ اونها رو سفت و سخت بگیر به باد تعلیمات مذهبی. این همیشه جواب داده.
کتاب انجمن شاعران مرده نوشتهی ان.اچ.کلاینبام و ترجمهی زهرا طراوتی رو میتونید از طریق لینک زیر در اپلیکیشن طاقچه مطالعه کنید.