به چشم بصیرت به خود در نگر تا در آیینه تو زنــــــــــگار نیست

این شعر پروین اعتصامی، برای من من، به چیزی فراتر از یک شعر بدل شده است. هر دم که میگذرد، درستی و ژرفای معنای آن، بیش از پیش هویدا میشود. شاید هر کسی آن مفهومی را که من از این دو مصراع کوتاه برداشت میکنم، برداشت نکند؛ اما همین برداشت تلخِ ممزوج با حقیقت، مثل خورهای روح من را میخورد.
هرچه که از معصومیت، مظلومیت و طهارت کودکی فاصله میگیرم و به وقاحت و ظلمات جوانی و بزرگسالی نزدیک تر میشوم، آن روحیات، آن احساساتی که تا پیش از این جدا از آنها اجتناب میکردم، در من پررنگ تر و پررنگ تر میشوند. همچون قطره جوهر سیاهی که در آب میچکانند، زلالیت روح و وجود من به کدورتی خوفناک میرساند. آن رَوح و جود بیعوض کمرنگ میشود. شهوت، خشم، کینه، نفرت و بی نهایت عاطفه از این دست. آنقدر زیادند که در متنی به این حقیری نمیگنجند. هم زیادند و هم ترسناک. هم حالا ضروری. نمیدانم چرا ولی حالات و احوالات من آنچنان مینمایند که اگر این عواطف و احساسات خطرناک در آن دخیل نباشد، خلأیی عذاب آور وجودم را مملو از پوچی و غریب میکند.
اما هنوز انقدر پست و رذل نیستم. معصومیت بچگی در من هست و هنوز رنگ نباخته است. این تقاطع رذالت، نفرت و خشم جوانی، با معصومیت و نیکونفسی بچگانه من، آنچنان عواطف سردرگمی در من به وجود آورده که می ترسم کاملا مغلوب آنها بشوم.
با این همه، کماکان، این عواطف بر من چیره نشدهاند و من را در عوالم تاریک خود محبوس نکردهاند. قدرت فک قوه عاقلهام از تخیلات کودکانه کم کَمَک در من پدیدار شده است و میتوانم با تأمل و درنگی کوتاه، گوشهای از مناشی از این احساسات تیره و تباه را پیدا کنم.
یکی از آشکار ترینشان، افراد به ظاهر دوستی هستند که حتی غربتشان، از قرب دشمن به خون تشنهمان هم مهلک تر است. اینها انگل و آفت آسایش و طهارت من هستند. افرادی که از فرط حسادت، بیعرضگی، بدبختگی، دونمایگی و حرامیمسلکی، به جای آباد کردن دنیای خودشان، بربرمنشانه سعی در ویران ساختن دنیای ما دارند. آنقدر معلون و بیصفت اند که حتی به خواهران و برادرانشان هم رحم نمیکنند. ای کاش که یک اتفاقی میافتاد یک قدرت خدایی و ماورایی در اختیار من قرار میگرفت، یک موهبت نجات بخش؛ آنوقت دیگر جهانیان از وجود و همزیستی با این چنین ظفیل های نحیف، رنج نمیکشیدند.
اما افسوس که وجودیت اینها در سرشت آفرینش بوده است. اندکی دشواری و زدگی برای زندگی باید حاصل باشد و مامور میسر کردن این امور اینها شدهاند. این لکاته ها مرزی برای خباثت قائل نیستند و دست به هر کاری میزنند تا دنیا را برای ما جهنم کنند. طوری به خدا، پیغمر و قرآن قسم میخورند که اگر کسی نداند، باورش میشود که آنها ملا یا فقیههای هستند، اما به خدایی پروردگار قسم، که شاید ملکوتیان و مقربان آسمان هم از آفرینش آنها خجل باشند.
امیدوارم، این متن را آن دسته کلاته های سگصفت که روی صحبتم با آنهاست، بخوانند و بفهمند که وجودشان چقدر عذاب آور است و موجب بیداری چه احساساتی در دیگران میشود. چقدر عالی و غیرقابل وصف میشد دنیا بدون آنها، اما افسوس که من خدا نیستم و از حکمت خدا ذرهای نمیدانم. من امیدوارم مجالی برای من باشد، که از آنها ذره ذره روح مظلوم و معصوم خودم را، از بند بند وجود ذلیل و آمیخته با دنائتشان، پس بگیرم.