توماس مدتها بود که نمیدانست آخرین باری که واقعاً خوشحال بوده، چه زمانی بوده است.
صبحها برایش تفاوتی با شبها نداشتند. پردههای اتاق تقریباً همیشه کشیده بودند و نور خورشید، اگر هم راهی به داخل پیدا میکرد، بیشتر شبیه مزاحمی بود که آمده بود چیزی را به او یادآوری کند.
او بیستوچند ساله بود؛ سنی که آدمها معمولاً برایش از آینده حرف میزنند.
اما توماس آیندهای نمیدید.
کار میکرد، به خانه برمیگشت، غذای سادهای میخورد و ساعتها به سقف خیره میشد. گاهی حتی تلفنش را هم جواب نمیداد. پیامها جمع میشدند و تماسها بیپاسخ میماندند.
زندگیاش نه یک فاجعه بزرگ بود، نه اتفاق وحشتناکی در آن افتاده بود.
فقط…
هیچ چیز در آن معنا نداشت.
⸻
اولین بار که صدا را شنید، فکر کرد همسایهها هستند.
صدایی آرام، از پشت دیوار.
توماس چند ثانیه گوش داد.
ساکت شد.
صدا هم قطع شد.
روز بعد دوباره شنیدش.
این بار واضحتر.
چند کلمه کوتاه، نامفهوم و دور.
توماس در را باز کرد.
راهرو خالی بود.
با خودش گفت:
«خوابم میاد.»
و برگشت داخل.
اما این اتفاق دوباره تکرار شد.
گاهی صداهایی میشنید که نمیتوانست بفهمد از کجا میآیند. گاهی احساس میکرد آدمهای خیابان درباره او حرف میزنند. بعضی شبها مطمئن بود چیزی در اتاقش وجود دارد، اما هرچقدر میگشت چیزی پیدا نمیکرد.
ترسناکترین قسمت ماجرا این نبود که نمیدانست چه اتفاقی برایش افتاده.
ترسناکترین قسمت این بود که دیگر به ذهن خودش اعتماد نداشت.
⸻
توماس کمکم از آدمها فاصله گرفت.
نه چون از آنها متنفر بود.
چون نمیدانست کدام چیز واقعی است و کدام چیز فقط در ذهن خودش اتفاق میافتد.
یک روز، وقتی از سر کار برمیگشت، در ایستگاه اتوبوس دختری را دید.
دختر روی نیمکت نشسته بود و کتابی در دست داشت.
موهایش کمی روی صورتش ریخته بود و هر چند دقیقه یکبار صفحه کتاب را عوض میکرد.
کنار پایش یک کیف پارچهای آبی افتاده بود که از جیب بیرونی آن چند مداد رنگی بیرون زده بود. روی جلد کتابش برچسب کوچکی از یک گربه چسبانده بود و گوشه چند صفحه، یادداشتهای کوتاه و خطخورده دیده میشد.
توماس فقط چند ثانیه نگاهش کرد.
دختر سرش را بلند کرد.
چشمهایشان به هم افتاد.
دختر لبخند کوچکی زد.
توماس فوراً نگاهش را برگرداند.
اما آن لبخند…
برای اولین بار بعد از مدتها، چیزی در ذهنش ایجاد کرد که شبیه یک احساس بود.
روز بعد دوباره او را دید.
همان ایستگاه.
همان نیمکت.
همان کتاب.
این بار دختر وقتی او را دید گفت:
«تو هم هر روز اینجایی؟»
توماس کمی مکث کرد.
«آره.»
دختر لبخند زد.
«من آنیتا هستم.»
توماس نمیدانست چرا اسمش در ذهنش ماند.
آنیتا.
اسم سادهای بود.
اما آن شب، وقتی توماس به خانه برگشت، برای اولین بار پرده اتاقش را کنار زد.
⸻
دیدارهایشان کمکم بیشتر شد.
گاهی فقط چند دقیقه در ایستگاه حرف میزدند.
گاهی مسیر برگشت را با هم قدم میزدند.
آنیتا دانشجوی مرمت آثار هنری بود و بعدازظهرها در یک کتابفروشی کوچک نزدیک ایستگاه کار میکرد. همیشه چند دقیقه زودتر میرسید، نه از روی نظم، بلکه چون از منتظر ماندن در خانه خوشش نمیآمد. میگفت خانهاش بعد از رفتن مادرش بیش از حد ساکت شده است و صدای اتوبوسها برایش قابلتحملتر از سکوت است.
او به کتابها علاقه داشت، اما بیشتر از خواندن، از تعمیر کردنشان لذت میبرد. جلدهای پاره را میدوخت، صفحههای تاخورده را صاف میکرد و برای هر کتابی که نجات میداد، تاریخ کوچکی در دفترچهاش مینوشت. با این حال، خودش اعتراف میکرد که در تصمیمهای مهم زندگی همیشه آنقدرها هم اهل ترمیم نبود؛ گاهی چیزی را رها میکرد، فقط چون از پذیرفتن شکست میترسید.
آنیتا هیچوقت از توماس نمیپرسید:
«چرا اینقدر ساکتی؟»
نمیگفت:
«چرا همیشه خستهای؟»
فقط کنارش میماند.
اما ماندنش هم همیشه بیقیدوشرط و بیدردسر نبود. اگر توماس قرارشان را بدون خبر لغو میکرد، روز بعد با لحنی آرام میگفت:
«من میفهمم که بعضی روزها نمیتونی بیای، ولی نمیتونم حدس بزنم چه اتفاقی افتاده. فقط یک پیام کوتاه بفرست.»
او گاهی برای توماس چای دارچین میآورد، چون یک بار دیده بود قهوه دستهایش را میلرزاند. گاهی هم عمداً درباره چیزهایی حرف میزد که هیچ ربطی به بیماری و ترس نداشتند؛ درباره گربهای که هر شب جلوی کتابفروشی میخوابید، درباره علاقهاش به نقاشیهای ناقص یا درباره اینکه چرا از فیلمهای پایانخوش بدش میآید.
«آدمها همیشه قرار نیست نجات پیدا کنن»، یک بار گفت. «گاهی فقط یاد میگیرن با زخمشون راه برن.»
توماس پرسید:
«پس چرا اینقدر به بقیه کمک میکنی؟»
آنیتا شانه بالا انداخت.
«چون خودم بلد نیستم وقتی حالم بده، از کسی کمک بخوام.»
بعد لبخند زد، اما این بار لبخندش کامل نبود.
و همین برای توماس عجیب بود.
چون مدتها بود کسی بدون اینکه چیزی از او بخواهد، کنارش نمانده بود.
یک عصر بارانی، توماس بالاخره گفت:
«آنیتا…»
«هوم؟»
«تا حالا شده احساس کنی ذهنت دیگه مال خودت نیست؟»
آنیتا چند لحظه سکوت کرد.
انگشتش را روی لبه خیس آستینش کشید و به خیابان نگاه کرد.
«نه دقیقاً مثل تو… ولی فکر کنم میفهمم منظورت چیه.»
توماس به زمین نگاه کرد.
«گاهی چیزایی میشنوم.»
آنیتا چیزی نگفت.
«گاهی فکر میکنم آدمها چیزایی درباره من میدونن که نباید بدونن.»
صدای باران روی سقف مغازهها میپیچید.
توماس ادامه داد:
«میترسم یه روز دیگه نتونم بفهمم چی واقعیه.»
آنیتا این بار به او نگاه کرد.
«پس نباید تنهایی باهاش بجنگی.»
توماس سرش را بلند کرد.
«یعنی چی؟»
«یعنی کمک بگیری.»
توماس خندید؛ خندهای کوتاه و خسته.
«فکر میکنی درست میشم؟»
آنیتا گفت:
«فکر میکنم میتونی بهتر بشی.»
مکث کرد و بعد اضافه کرد:
«و من هم قرار نیست نقش دکترت رو بازی کنم. من دوستتم، نه درمانت. اگر بخوای کنارت میام، اما نمیخوام تمام زندگیات به حضور من وابسته باشه.»
توماس برای چند ثانیه چیزی نگفت.
بعد پرسید:
«فرقش چیه؟»
آنیتا لبخند زد.
«اینکه من بهت قول نمیدم همهچیز یکشبه خوب بشه.»
مکث کرد.
«ولی میگم لازم نیست تنهایی ازش رد بشی.»
⸻
توماس برای اولین بار بعد از مدتها به حرف کسی گوش داد.
کمک حرفهای گرفت.
آنیتا یک بار تا ساختمان درمانگاه همراهش رفت، اما داخل اتاق نماند. در راه برگشت، درباره قیمت نان و گربه کتابفروشی حرف زد، انگار نمیخواست آن روز را به یک مراسم بزرگ تبدیل کند. وقتی توماس از او تشکر کرد، گفت:
«فقط چون امروز همراهت اومدم، معنیاش این نیست که از فردا باید به جای تو تصمیم بگیرم.»
روزهای اول سخت بودند.
بعضی روزها هنوز صداها برمیگشتند.
بعضی شبها هنوز ذهنش پر از فکرهایی میشد که نمیتوانست مرتبشان کند.
اما حالا یک تفاوت وجود داشت.
دیگر همهچیز را به تنهایی تحمل نمیکرد.
و هر بار که احساس میکرد دوباره دارد در ذهن خودش گم میشود، به جمله آنیتا فکر میکرد:
«لازم نیست تنهایی ازش رد بشی.»
گاهی هم به دفترچه کوچک آنیتا فکر میکرد؛ همان دفترچهای که در آن برای کتابهای ترمیمشده تاریخ مینوشت. یک روز از او پرسید چرا تاریخها را ثبت میکند.
آنیتا گفت:
«برای اینکه یادم نره چیزی واقعاً تغییر کرده، حتی اگر هنوز کامل نشده باشه.»
توماس آن جمله را در گوشیاش یادداشت کرد.
⸻
اما چند هفته بعد، روند درمان آنقدر که توماس انتظار داشت آرام و قابلپیشبینی نماند.
اوایل، داروها خوابش را منظمتر کرده بودند و صداها کمتر به سراغش میآمدند. توماس این تغییر را نشانهای قطعی دانست؛ فکر کرد اگر چند روز دیگر هم دوام بیاورد، همهچیز تمام میشود. برای همین، وقتی احساس کرد حالش بهتر شده، بدون مشورت با پزشک مصرف داروهایش را قطع کرد.
به آنیتا هم چیزی نگفت.
سه روز اول، تقریباً عادی گذشتند. روز چهارم، در محل کارش صدای خنده همکارانش را شنید و مطمئن شد درباره او حرف میزنند. همان شب، صدایی از پشت دیوار گفت:
«فکر کردی میتونی فرار کنی؟»
توماس تا صبح چراغها را روشن گذاشت.
روز بعد به درمانگاه نرفت. پیامهای پزشک را باز نکرد و به آنیتا هم جواب نداد. وقتی آنیتا چند بار تماس گرفت، توماس گوشی را خاموش کرد و پردهها را کشید.
در ذهنش، کمک گرفتن ناگهان شبیه دام به نظر میرسید؛ انگار همه میخواستند او را کنترل کنند و چیزی را از او پنهان نگه دارند.
سه روز بعد، آنیتا جلوی در خانهاش ایستاد.
توماس از پشت در گفت:
«برو. من خوبم.»
آنیتا جواب داد:
«اگر خوب نیستی، لازم نیست وانمود کنی خوب هستی. فقط در رو باز کن تا مطمئن بشم خطری تهدیدت نمیکنه.»
توماس دستش را روی دستگیره گذاشت، اما بازش نکرد.
«تو هم میخوای منو ببری درمانگاه؟»
«نه. میخوام بفهمم الان به کمک فوری نیاز داری یا نه. تصمیم بعدی رو با خودت و پزشکت میگیریم.»
صدای توماس لرزید:
«من به هیچکس اعتماد ندارم.»
آنیتا چند لحظه سکوت کرد.
«لازم نیست همین امروز به من اعتماد کامل داشته باشی. فقط میتونی در رو به اندازه یک زنجیر باز کنی. همینقدر که ببینمت کافیه.»
توماس در را کمی باز کرد.
چهرهاش رنگپریده بود و چند شب نخوابیده بود. نگاهش مدام به راهرو میرفت، انگار منتظر بود چیزی از گوشه تاریک آن بیرون بیاید.
آنیتا وارد نشد. همانجا، پشت در، با فاصله ایستاد و با پزشک تماس گرفت. این بار توماس خودش گوشی را گرفت و چند کلمه کوتاه گفت؛ نه از روی اطمینان، بلکه چون دیگر نمیتوانست تنهایی با ترسهایش کنار بیاید.
بازگشت به درمان آسان نبود.
توماس از اینکه دارو را قطع کرده بود خجالت میکشید و فکر میکرد همهچیز را خراب کرده است. پزشک به او توضیح داد که این پسرفت به معنی شکست کامل نیست، اما لازم است تغییرات درمانی با نظارت انجام شوند. آنیتا هم روشن گفت که از این به بعد نمیتواند تنها کسی باشد که در بحرانها به او تکیه میکند؛ باید یک برنامه مشخص برای تماس با پزشک، خبر کردن یکی از اعضای خانواده و مراجعه فوری در صورت شدید شدن صداها داشته باشد.
توماس ابتدا از شنیدن این حرفها ناراحت شد.
فکر کرد آنیتا دارد از او فاصله میگیرد.
اما چند روز بعد فهمید مرزی که او گذاشته، شکل دیگری از ماندن است؛ ماندنی که قرار نبود او را وابستهتر کند یا جای درمان را بگیرد.
بهبودش از همانجا دوباره شروع شد، اما این بار آهستهتر.
او یاد گرفت بهتر شدن همیشه به معنی کمتر شدن فوری صداها نیست. گاهی فقط یعنی وقتی صداها برمیگردند، زودتر متوجه شود، تنها نماند و پیش از آنکه ترس تصمیم بگیرد، کمک بخواهد.
⸻
چند ماه گذشت.
یک صبح، توماس از خواب بیدار شد و بدون اینکه مجبور باشد، پنجره را باز کرد.
هوای سرد وارد اتاق شد.
برای چند لحظه همانجا ایستاد.
بعد متوجه چیزی شد.
مدتها بود صبح را با ترس شروع نکرده بود.
لبخند خیلی کوچکی روی صورتش نشست.
گوشیاش را برداشت.
پیامی از آنیتا داشت:
«صبح بخیر، توماس. امروز حالت چطوره؟ من امروز باید جلد سه کتاب رو تعمیر کنم و احتمالاً دوباره چسب رو روی دستم میریزم.»
توماس چند ثانیه به صفحه خیره ماند.
بعد جواب داد:
«امروز…
فکر کنم خوبم. تو هم مواظب دستت باش.»
و برای اولین بار، این جمله را فقط برای اینکه کسی را خوشحال کند ننوشته بود.
واقعاً کمی خوب بود.
هنوز کاملاً خوب نشده بود.
هنوز تاریکیهایی در ذهنش وجود داشت.
هنوز روزهای سختی در راه بود.
اما توماس دوباره داشت خودش را پیدا میکرد؛ نه در یک مسیر صاف، بلکه در راهی که گاهی او را چند قدم عقب میبرد و دوباره مجبورش میکرد با کمک دیگران جلو برود.
و آنیتا هم، با تمام ترسها و خستگیهای خودش، یاد میگرفت که کنار کسی بودن با نجات دادن او فرق دارد.
این بار، در این مسیر، کسی کنار توماس راه میرفت؛ نه جلوتر از او و نه به جای او.
آنیتا.
و شاید برای نجات پیدا کردن، همیشه لازم نبود کسی دستت را بکشد.
گاهی کافی بود یک نفر آنقدر بماند…
تا خودت دوباره یاد بگیری چطور دستت را به سمت زندگی دراز کنی.
——————————————————————-
توماس — ادامه
صبحهای توماس دیگر شبیه گذشته نبودند.
هنوز بعضی روزها سخت بودند. بعضی صبحها با خستگی از خواب بیدار میشد و چند دقیقه طول میکشید تا ذهنش دوباره روی چیزهای واقعی اطرافش متمرکز شود. اما حالا برای روزهایش شکل و ترتیب داشت.
صبحانه.
دارو.
کار.
گاهی کتابفروشی.
و تقریباً همیشه، آنیتا.
نه اینکه هر روز او را ببیند.
اتفاقاً آنیتا عمداً کاری کرده بود که دیدارهایشان به یک عادت اجباری تبدیل نشود.
یک روز به توماس گفت:
«اگه هر روز همدیگه رو ببینیم، یه روز که نتونستیم همدیگه رو ببینیم، فکر میکنی چی میشه؟»
توماس گفت:
«دلم برات تنگ میشه.»
آنیتا خندید.
«همین جواب رو میخواستم.»
توماس ابرو بالا انداخت.
«چرا؟»
«چون دلتنگ شدن با نتونستنِ زندگی کردن فرق داره.»
توماس چیزی نگفت.
اما جمله را فهمید.
آنیتا نمیخواست تبدیل به عصای او شود.
میخواست توماس دوباره راه رفتن را یاد بگیرد.
حتی اگر بعضی وقتها زمین بخورد.
⸻
یک پنجشنبه عصر، توماس تصمیم گرفت بدون اینکه آنیتا را خبر کند، به کتابفروشی برود.
در را که باز کرد، صدای زنگ کوچکی بالای در پیچید.
آنیتا پشت میز نشسته بود.
اما برخلاف همیشه، مشغول کار نبود.
دستش را روی یک پاکت قهوهای گذاشته بود و به آن خیره شده بود.
توماس لبخند زد.
«سلام.»
آنیتا سریع سرش را بلند کرد.
«تو اینجایی؟»
«آره.»
«اتفاقی افتاده؟»
توماس خندید.
«نه. آدم برای دیدن دوستش باید اتفاقی براش بیفته؟»
آنیتا چند ثانیه نگاهش کرد.
بعد لبخند زد.
«نه.»
اما لبخندش عجیب بود.
خیلی کوتاه.
انگار چیزی را پنهان میکرد.
توماس به پاکت روی میز نگاه کرد.
«چی شده؟»
آنیتا دستش را روی پاکت گذاشت. انگشتهایش بیاختیار لبهٔ کاغذ را لمس کردند و بعد سریع جمع شدند؛ انگار حتی تماس با آن هم میتوانست چیزی را درونش بیدار کند.
«هیچی.»
توماس چیزی نگفت.
قبلاً در چنین موقعیتی احتمالاً ذهنش شروع میکرد به ساختن دهها احتمال.
«دروغ میگه.»
«از من ناراحته.»
«یه چیزی درباره من فهمیده.»
اما این بار فقط نفس عمیقی کشید و گفت:
«باشه.»
آنیتا با تعجب نگاهش کرد.
«باشه؟»
«آره. گفتی هیچی، پس هیچی.»
آنیتا چند ثانیه سکوت کرد. نگاهش هنوز روی صورت توماس بود، اما حواسش جای دیگری پرسه میزد. لب پایینش را آرام گاز گرفت و بعد دستش را از روی پاکت برداشت؛ با این حال، شانههایش همچنان سفت مانده بود.
بعد گفت:
«تو خیلی تغییر کردی.»
توماس لبخند کوچکی زد.
«خوبه یا بده؟»
«خوبه.»
آنیتا پاکت را برداشت. لحظهای آن را نزدیک سینهاش نگه داشت، انگار میخواست از نگاه توماس پنهانش کند، بعد داخل کشوی میز گذاشت و کشو را با احتیاط بست.
⸻
آن شب، توماس و آنیتا تا دیر وقت در کتابفروشی ماندند.
باران آرامی شروع شده بود و خیابان تقریباً خالی بود.
آنیتا چند کتاب قدیمی را روی میز گذاشت.
یکی از آنها جلد سبز تیرهای داشت که گوشههایش کاملاً فرسوده شده بود.
توماس پرسید:
«این کتاب چند سالشه؟»
«تقریباً شصت سال.»
«چرا تعمیرش میکنی؟»
«چون هنوز کسی هست که بخواد بخونتش.»
توماس به کتاب نگاه کرد.
«اگه هیچکس نخوادش چی؟»
آنیتا شانه بالا انداخت.
«بازم ارزش تعمیر شدن داره.»
توماس لبخند زد.
«تو همهچی رو همینطوری میبینی؟»
«چی رو؟»
«چیزای شکسته رو.»
آنیتا دست از کار کشید.
نوک قلممو در هوا ماند و قطرهٔ چسبی از آن روی کاغذ افتاد. نگاهش برای چند لحظه روی کتاب ماند، اما انگار دیگر جلد سبز را نمیدید. صدای باران پشت شیشهها پررنگتر شد.
«نه.»
صدایش آرامتر شد.
«فقط چیزایی که شکستنشون تقصیر خودشون نبوده.»
توماس متوجه تغییر صدایش شد.
«منظورت چیه؟»
آنیتا جواب نداد.
چند بار انگشت شستش را روی لبهٔ کتاب کشید. بعد بلند شد و به سمت قفسهها رفت؛ قدمهایش آهسته بود، اما در شانههایش عجلهای پنهان دیده میشد.
چند لحظه بعد گفت:
«یه وقتایی آدم فکر میکنه اگر چیزی رو تعمیر کنه، گذشتهش هم درست میشه.»
توماس چیزی نگفت.
آنیتا کتابی را از قفسه بیرون کشید، اما آن را باز نکرد. فقط آنقدر محکم در دست گرفت که بند انگشتهایش سفید شد.
آنیتا برگشت.
«ولی اینطور نیست.»
«پس چرا ادامه میدی؟»
آنیتا به کتابی که در دست داشت نگاه کرد. لبخند کمرنگی زد، اما گوشهٔ لبش لرزید.
«چون بعضی چیزا رو نمیتونیم درست کنیم.»
مکث کرد. نفسش را آهسته بیرون داد.
«ولی میتونیم نذاریم بیشتر خراب بشن.»
⸻
وقتی توماس آن شب به خانه برگشت، آن پاکت قهوهای مدام در ذهنش بود.
اما برخلاف گذشته، سعی نکرد برایش داستان بسازد.
فقط فکر کرد:
«وقتی خودش بخواد، بهم میگه.»
و خوابید.
⸻
دو روز بعد، آنیتا خودش به سراغش آمد.
صبح شنبه بود.
توماس تازه از خواب بیدار شده بود که تلفنش زنگ خورد.
«الو؟»
صدای آنیتا بود.
«بیداری؟»
«الان آره.»
«میخوام یه چیزی بهت بگم.»
توماس نشست.
«چی شده؟»
«یادت هست اون روز توی کتابفروشی یه پاکت دیدی؟»
توماس چند ثانیه فکر کرد.
«آره.»
«میخوام نشونت بدم.»
⸻
آن عصر، آنیتا توماس را به بخش قدیمی شهر برد.
خیابانها باریکتر بودند و خانهها قدیمیتر.
در انتهای کوچه، ساختمانی آجری قرار داشت که پنجرههایش سالها بود رنگ نشده بودند.
آنیتا جلوی در ایستاد.
کلید را از جیبش بیرون آورد، اما پیش از آنکه در قفل فرو کند، چند ثانیه همانطور نگهش داشت. فلز سرد میان انگشتهایش میلرزید.
توماس پرسید:
«اینجا کجاست؟»
«خانه قدیمی منه.»
توماس به او نگاه کرد.
«فکر میکردم گفتی بعد از رفتن مادرت خونهتون ساکت شده.»
«آره.»
آنیتا کلید را در قفل چرخاند. صدای خشک چرخیدن قفل در کوچه پیچید.
«ولی نگفتم که چرا رفت.»
در باز شد.
بوی چوب قدیمی و کاغذ کهنه در فضا پیچید. آنیتا همانجا پشت در ایستاد و نفسش برای لحظهای بند آمد. بوی خانه، چیزی از گذشته را با خود آورده بود: عطر کمرنگ صابون مادرش، رطوبت دیوارها، و بوی چای ماندهای که انگار سالها پیش در آشپزخانه جا مانده بود.
اتاقها تقریباً خالی بودند.
روی دیوارها جای قابهای قدیمی دیده میشد.
آنیتا وارد شد، اما قدمهایش محتاط بود. هر بار کف چوبی زیر پایش صدا میداد، سرش کمی میچرخید؛ انگار انتظار داشت صدای مادرش از اتاق کناری بیاید.
در اتاق انتهایی، یک میز چوبی قرار داشت.
و روی میز…
همان پاکت قهوهای بود.
آنیتا نزدیک میز رفت، اما بلافاصله آن را برنداشت. دستش چند سانتیمتر بالای پاکت ماند. نفسهایش کوتاه و سطحی شده بود.
توماس چیزی نگفت.
آنیتا سرانجام پاکت را برداشت. کاغذ زیر انگشتهایش خشخش کرد. آن را به صورتش نزدیک نکرد، اما نگاهش روی لکهٔ کمرنگی کنار لبهٔ پاکت ثابت ماند؛ لکهای که شاید از آب بود، شاید از چای، و شاید از اشکی که سالها پیش روی آن افتاده بود.
چند لحظه آن را در دستش نگه داشت.
بعد گفت:
«مامانم سه سال پیش رفت.»
توماس آرام پرسید:
«کجا؟»
آنیتا نگاهش را پایین انداخت. انگشت اشارهاش روی درز پاکت حرکت میکرد.
«یه جای دیگه.»
«یعنی…»
آنیتا لبهایش را به هم فشرد. برای گفتن جملهٔ بعدی مجبور شد نگاهش را از پاکت بگیرد.
«از زندگی من رفت.»
توماس چیزی نگفت.
آنیتا پاکت را باز کرد. صدای پاره شدن چسب قدیمی در سکوت اتاق بلندتر از حد معمول به نظر رسید.
داخلش چند نامهٔ قدیمی بود.
کاغذها زرد شده بودند و لبههایشان کمی خمیده بود. وقتی آنیتا اولین نامه را بیرون کشید، بوی کاغذ مانده و گردوغبار بلند شد. او ناخودآگاه سرفهٔ کوتاهی کرد، اما نامه را پایین نگذاشت.
«اینها رو بعد از رفتنش پیدا کردم.»
توماس به نامهها نگاه کرد.
«نامههای کیه؟»
آنیتا یکی از آنها را بیرون آورد. پاکت را میان دو انگشت گرفت، اما هنوز جرئت نکرد آن را برگرداند و نام فرستنده را بخواند.
«پدرم.»
توماس سرش را بلند کرد.
«فکر میکردم…»
«منم فکر میکردم مرده.»
صدایش در پایان جمله شکست. آنیتا سریع گلویش را صاف کرد، انگار میخواست ترک کوچکی را که در صدایش افتاده بود پنهان کند.
سکوت سنگینی اتاق را گرفت.
آنیتا نامه را دوباره داخل پاکت گذاشت، اما این بار دستش درست کار نمیکرد. کاغذ چند بار به لبهٔ پاکت گیر کرد. او با حرکتی عصبی آن را صاف کرد و گفت:
«ولی ظاهراً قبل از اینکه من به دنیا بیام، زنده بوده.»
توماس آرام گفت:
«پس چرا مادرت هیچوقت چیزی بهت نگفت؟»
آنیتا لبخند تلخی زد. لبخندش بیشتر شبیه جمع شدن درد در گوشهٔ دهانش بود.
«این همون چیزیه که نمیدونم.»
نگاهش به دیوار روبهرو افتاد؛ به جای خالی قاب بزرگی که زمانی احتمالاً عکس مادرش در آن بوده است.
«شاید میترسیده.»
مکث کرد.
«شاید ازش متنفر بوده.»
دستش را روی پاکت گذاشت.
«شاید هم… منو از چیزی نجات میداده.»
بعد ناگهان سرش را تکان داد.
«ولی اگه اینطور بوده، چرا هیچوقت بهم نگفت؟ چرا گذاشت تمام عمرم فکر کنم پدرم مرده؟»
صدایش بالا نرفت، اما هر کلمه با فشار بیرون میآمد. چشمهایش خشک مانده بودند؛ خشکیای که بیشتر از گریه، خستگی داشت.
برای اولین بار، توماس دید که آنیتا واقعاً درمانده شده است.
نه آن دختر آرام کتابفروشی.
نه کسی که همیشه جواب مناسبی برای همهچیز داشت.
فقط یک دختر که وسط خانهای قدیمی ایستاده بود و نمیدانست چرا تمام عمرش بخشی از حقیقت را از او پنهان کردهاند.
آنیتا به سمت صندلی کنار میز رفت و نشست. پاکت را روی زانوهایش گذاشت و هر دو دستش را روی آن فشرد. چند ثانیه به کف اتاق خیره ماند.
«من حتی نمیدونم باید ازش عصبانی باشم یا دلم براش بسوزه.»
توماس جلو نرفت.
فقط همانجا ماند.
آنیتا انگشتهایش را از روی پاکت برداشت و به کف دستهایش نگاه کرد. رد قرمز باریکی روی پوستش افتاده بود.
«تمام این سالها فکر میکردم سکوتش یعنی جواب نداره.»
لبخند بیجانی زد.
«حالا میترسم سکوتش خودش یه جواب بوده باشه.»
آنیتا به او نگاه کرد.
«میدونی چرا از کتابهای پاره خوشم میاد؟»
توماس سرش را تکان داد.
«چون هرچی بیشتر بهشون نگاه میکنی، بیشتر میفهمی یه زمانی چه شکلی بودن.»
نگاهش دوباره به نامهها افتاد.
«شاید درباره آدمها هم همینطوره.»
توماس گفت:
«شاید.»
آنیتا به پنجره نگاه کرد. نور عصر از شیشهٔ کدر عبور میکرد و روی صورتش لکههای خاکستری میانداخت.
«من تمام این مدت فکر میکردم باید بفهمم چرا مادرم منو تنها گذاشت.»
مکث کرد. نفسش لرزید.
«ولی الان حتی نمیدونم باید دنبال جواب کدوم سؤال بگردم.»
توماس گفت:
«لازم نیست امروز جوابش رو پیدا کنی.»
آنیتا برگشت و نگاهش کرد.
چشمهایش پر از اشک شده بود، اما هنوز اشکی پایین نیامده بود. انگار حتی گریه کردن هم برایش تصمیمی بود که نمیدانست حق دارد بگیرد یا نه.
«این جمله رو از کجا یاد گرفتی؟»
توماس لبخند زد.
«از یه نفر.»
«کی؟»
«یه دختر سمج که توی ایستگاه اتوبوس کتاب میخوند.»
آنیتا خندید.
خندهاش کوتاه و خفه بود و بلافاصله با پشت دست گوشهٔ چشمش را پاک کرد.
«اون دختر خیلی حرف میزد.»
«هنوزم میزنه.»
«نه. الان بیشتر از قبل حرف میزنه.»
این بار خندهاش واقعیتر بود.
اما هنوز غمی پشت خندهاش بود؛ غمی که با هر نفس بالا میآمد و دوباره در سینهاش فرو میرفت.
⸻
آن شب، وقتی توماس به خانه برگشت، متوجه شد اتفاق عجیبی افتاده است.
برای اولین بار، تمام شب به مشکل خودش فکر نکرده بود.
به آنیتا فکر میکرد.
نه از روی وابستگی.
از روی نگرانی.
فهمیده بود آدمی که همیشه کنارش ایستاده، خودش هم جاهایی دارد که هیچکس کنارش نایستاده است.
و شاید این بار…
نوبت او بود که فقط بماند.
نه اینکه نجاتش دهد.
نه اینکه جواب پیدا کند.
فقط بماند.
⸻
روزهای بعد، رابطهشان آرامآرام تغییر کرد.
توماس بیشتر حرف میزد.
آنیتا هم بیشتر سکوت میکرد.
گاهی ساعتها کنار هم مینشستند و هیچکدام چیزی نمیگفتند.
دیگر لازم نبود همیشه حرفی برای گفتن داشته باشند.
اما توماس متوجه تغییر دیگری هم شده بود.
او دیگر تمام شادیاش را از آنیتا نمیگرفت.
اگر آنیتا نبود، روزش متوقف نمیشد.
به کارش میرفت.
غذا درست میکرد.
ورزش میکرد.
گاهی تنها به کافه میرفت.
و حتی یک بار، بدون اینکه کسی از او بخواهد، به یک دوست قدیمی که ماهها جوابش را نداده بود پیام داد.
آن شب آنیتا از او پرسید:
«چرا پیام دادی؟»
توماس گفت:
«چون دلم برای رفاقتمون تنگ شده بود.»
«اگه جواب نده چی؟»
توماس شانه بالا انداخت.
«نمیدونم.»
بعد لبخند زد.
«ولی حداقل این بار تصمیمش با من بود، نه با ترسم.»
آنیتا چند لحظه به او نگاه کرد.
و آرام گفت:
«بهت افتخار میکنم.»
توماس لبخند زد.
اما چیزی نگفت.
چون برای اولین بار، لازم نبود کسی به او بگوید نجات پیدا کرده.
خودش داشت آن را حس میکرد.
البته هنوز کامل نبود.
هنوز شبهایی بودند که ذهنش دوباره شلوغ میشد.
هنوز گاهی صداها برمیگشتند.
هنوز بعضی روزها مجبور بود با پزشکش درباره تغییرات حالش صحبت کند.
اما حالا وقتی تاریکی برمیگشت، توماس دیگر فکر نمیکرد:
«من دوباره برگشتم به همون آدم قبلی.»
فقط میگفت:
«امروز سخته.»
و فردا را به جای امروز زندگی میکرد.
⸻
چند هفته بعد، پاکت قهوهای دوباره روی میز کتابفروشی بود.
اما این بار آنیتا تنها نبود.
توماس روبهرویش نشسته بود.
آنیتا آخرین نامه را بیرون آورد.
این بار پیش از آنکه آن را باز کند، چند بار انگشتش را روی نامی که پشت پاکت نوشته شده بود کشید. چشمهایش روی دستخط ثابت مانده بود؛ دستخطی که هرگز ندیده بود، اما somehow برایش آشنا به نظر میرسید. شاید از شباهت حروف به نوشتههای مادرش، شاید از تصور کودکی که سالها در ذهنش ساخته بود.
روی پاکت نامه فقط یک جمله نوشته شده بود:
«اگر روزی آنیتا خواست حقیقت را بداند، این نامه را به او بده.»
آنیتا جمله را زیر لب خواند. در کلمهٔ «حقیقت» مکث کرد و لبهایش بیصدا روی آن بسته شد.
توماس به صورت آنیتا نگاه کرد.
آنیتا پاکت را باز نکرد.
آن را میان دو دستش نگه داشت و به آرامی گفت:
«فکر کنم وقتشه بفهمم چرا پدرم رفت.»
صدایش محکم به نظر میرسید، اما انگشتهایش هنوز میلرزیدند.
توماس پرسید:
«میخوای من هم اینجا باشم؟»
آنیتا مدتی سکوت کرد.
نگاهش بین نامه و صورت توماس رفتوآمد میکرد. انگار بخشی از وجودش میخواست تنها بماند تا اگر حقیقت دردناک بود، کسی شاهد فرو ریختنش نباشد؛ بخش دیگری اما از سکوتی که تمام عمر همراهش بود، خسته شده بود.
بعد گفت:
«آره.»
و برای اولین بار، این آنیتا بود که دستش را به سمت توماس دراز کرد.
نه برای اینکه نجاتش بدهد.
بلکه چون خودش از تاریکیِ یک حقیقت قدیمی میترسید.
توماس دستش را گرفت.
دست آنیتا سرد بود و کمی میلرزید.
و هیچکدام نمیدانستند داخل آن نامه چه چیزی نوشته شده است.
پایان فصل اول