پل خواجو از جمله زیباترین آثار تاریخی اصفهان به شمار می‌رود که بر روی رودخانه زاینده‌رود واقع شده است و شما می توانید در چنل یوتیوب Mr.Walking فیلم کامل پل خواجو را مشاهده کنید. اما این بنای تاریخی در چه دوره‌ای ساخته شده است؟ پل خواجوی اصفهان در دوره حکومت صفویان ساخته شده که در قسمت شرقی سی و سه پل اصفهان قرار گرفته است. حال سؤال اینجاست که پل خواجوی اصفهان در زمان کدام پادشاه ساخته شده است؟ این پل در زمان پادشاهی شاه‌عباس دوم و به دستور وی در سال ۱۰۶۰ هجری قمری ساخته شده است.
به گفته کارشناسان و بر اساس روایات تاریخی، شاه‌عباس دوم این پل را به‌عنوان یک راه مواصلاتی در میان محله خواجو و دروازه حسن‌آباد و شیراز ایجاد کرده که بعدها قرار شد به‌عنوان سد هم عمل کند. شاه‌عباس در وسط این پل، محل مخصوص شاه‌نشین برای استراحت شاه‌عباس و خاندان صفوی ایجاد کرده است. این محل بیگربیگی نام دارد و هم اکنون بر روی پل قابل‌مشاهده می‌باشد.
در طول تاریخ، از پل علاوه‌برآن که از این پل برای عبور از زاینده‌رود استفاده می‌کردند، از آن برای تفریحی و خوشگذرانی شاه و همراهانش و هم چنین تماشای مسابقات قایقرانی نیز استفاده می‌کردند. از نام‌های قدیمی پل خواجوی اصفهان، پل شاه، پل بابا رکن‌الدین، پل حسن بیگ، پل گبرها را نیزمی توان نام برد.
پل خواجو در زمان صفویان یکی از بهترین و زیباترین پل‌های دنیا به شمار می‌رفت. این پل در ۴ طبقه و از سنگ و آجر و ساروج ساخته شده است. طولی معادل ۵/۱۳۲ متر و عرضی برابر با ۱۲ متر دارد و معبر آن ۵/۷ متر است. تزئینات زیبا و کاشی‌کاری‌های کم‌نظیر در ساختمان میانی این پل، آن را به بنایی برجسته در بین بناهای تاریخی اصفهان تبدیل کرده است. این پل به گونه‌ای ساخته شده است که به صورت سد عمل می‌کند. به این گونه پل‌ها اصطلاحاً سد پل گفته می‌شود. این پل ۱۶ عدد دریچه‌ی تخلیه‌ی آب دارد و کشوهایی در آن تعبیه شده است. این کشوها با بالا و پایین بردن دریچه‌ها، میزان جریان آب و نیز مقدار آب جمع شده در پشت این پل سدی را کنترل و تنظیم می‌نمایند.
در ابتدای ساخت پل خواجو اصفهان، شاه عباس دوم به منظور اقامت کوتاه و استراحت به همراه خانواده بر روی این پل، محلی را میان به عنوان موسوم به شاه نشینان ایجاد کرد. همچنین در طول تاریخ پل خواجو نه تنها محلی برای گذر مردم بوده است، بلکه افراد بسیاری در این محل تجمع می کردند تا به تماشای انواع مراسمات مختلف بپردازند.
از جمله این مراسمات می توان به مسابقه های قایقرانی در زاینده رود، تفریح و خوشگذرانی شاه و همراهان آن و ... اشاره نمود. در آن زمان، شور و شوق لذت بخشی در ل خواجو نمایانگر بود که اکنون چندان اثری از این شور و شوق یافت نمی شود.
در زمانی که به پل خواجو اصفهان مراجعه می کنید، در دو سوی این پل شیر های سنگی را مشاهده می کنید که به نظر بسیر زیبا می باشند. در این هنگام پیشنهاد می شود تا در کنار این شیر ها بایستید و به چشم شیر خیره شوید. پس از گذشت چند ثانیه، چشم این شیر می درخشد. اما آیا دلیل این امر چیست؟
برخی از محققان عقیده دارند که این دو شیر سنگی نمادی از سپاهیان بختیاری بودند که در آن زمان ها، با قدرت و شجاعت از شهر اصفهان و زاینده رو حفاظت می کردند. بر روی بدن این شیر ها، حروف حرفی دیده می شود که به صورت حکاکی شده ایجاد شده اند و در واقع طبق نظریه ها، متعلق به حکاکان می باشند. همچنین شما می توانید نمادهایی از ورزش های باستانی را بر روی بدن این شیر ها مشاهده کنید.
هر کوچه‌ای از اصفهان زیبا، جایی برای دیدن دارد و این یعنی هر کجای این شهر که باشید بینهایت جاذبه گردشگری در اطرافتان هست. در غرب پل خواجو می‌توانید سی و سه پل زیبا را ببینید. تا خیابان چهار باغ عباسی و میدان جلفا هم مسافت زیادی نیست. میدان نقش جهان هم با دیدنی‌های پرتعداد حدود سه کیلومتر با شما فاصله دارد. اگر عاشق طبیعت و گل‌های زیبا هستید هم باغ گل اصفهان درست بیخ گوشتان است. از دیگر دیدنی‌های اطراف این پل می‌توان به چهلستون، کاخ هشت بهشت و قبرستان تخت فولاد اشاره کرد.
حالا که حرف از تخت فولاد شد، بد نیست کمی درباره‌اش حرف بزنیم. تخت فولاد قبرستانی است قدیمی در اصفهان که تاریخ ساختش به قرن چهارم هجری برمی‌گردد اما زمان دقیق برپا شدنش دقیقاً مشخص نیست و ممکن است حتی هزاران سال قدمت داشته باشد. اینجا را به اسم قبرستان لسان العرض هم می‌شناسند. چون در آن تکیه‌ای به این اسم وجود دارد که می‌گویند قبر یوشع، پیامبر بنی‌اسرائیل در آن قرار دارد. اگر اینطور باشد می‌شود فرض کرد که قدمت این بنا بسیار بسیار بیشتر از چیزیست که تخمین زده شده.
در تخت فولاد آدم‌های معروفی دفن شده‌اند. به غیر از بابا رکن الدین، میرفندرسکی دانشمند معروف صفوی، جهانگیخان قشقایی، عبدالحسین سپنتا و بی‌بی مریم بختیاری هم در قبرستان تخت فولاد آرام گرفته‌اند.
در زمانی که زاینده رود پر از آب بود، لذت گذراندن وقت بیش از آن چیزی که فکر کنید تبدیل میشد. چرا که استراحت به همراه خانواده در هنگام شب کنار آب با صدای دلنشین آب زاینده رود و چراغانی های زیبای چهارباغ عباسی اصفهان ، این پل و شهر را بهترین پیشنهاد برای مراجعه به شهر اصفهان تبدیل می کند.
اکنون نیز به نظر، بهترین زمان برای رفتن به پل خواجو، همان هنگام شب است که پیشنهاد می شود در سفر به اصفهان از دست ندهید. همچنین در اطراف این پل جاذبه های بسیاری وجود دارد که می توانید هم زمان، از آن ها نیز دیدن نمایید. به عنوان مثال از جمله این جاذبه ها می توان به میدان نقش جهان ، باغ گل های اصفهان، سی و سه پل، کاخ هشت بهشت، کاخ چهلستون و ... اشاره نمود.
اگر می خواهید سقف های طاق چشمه در پل خواجو را مشاهده کنید، حداقل به صورت دو نفره به این محل بروید. چرا که این سقف ها به طوری طراحی شده اند که از کناره های اضلاع آن، لبه هایی به سمت رو به بالا وجود دارد و در زمانی که در دو ضلع مقابل هم می ایستید و از داخل این لبه ها به آرامی با یکدیگر صحبت می کنید، می توانید صدای همدیگر را بشنوید.
با توجه به معروفیت بالای پل خواجو و پل سی و سه پل، ممکن است گاهی در ذهن شما هم سوالاتی در رابطه با تفاوت های این پل ها با یکدیگر به وجود آید. در واقع می توان گفت پل خواجو با تمامی پل های زاینده رود متفاوت است و به اصطلاح حساب آن را باید از دیگر پل های این رود جدا کرد. چرا که این پل کارایی های بالایی دارد و از نظر، تزئینات و کاشی کاری ها، زیبایی بیشتری را نسبت به سی و سه پل دارا می باشد.
این پل نه تنها یک محل برای عبور است، بلکه محلی برای اقامت شاهان بوده و در وسط آن یک ساختمان شاهی قرار گرفته که سی و سه پل چنین ویژگی را در خود ایجاد نکرده است. ضمن اینکه به عنوان سد هم عمل می کند و از هر نظر دارای اهمیت بالایی برای شهر اصفهان محسوب می شود. شکل دهانه های پل خواجو با پل سی و سه پل نیز بسیار متفاوت است و تعداد آن ها نیز در پل خواجو 24 دهانه و در پل سی و سه پل 33 دهانه می باشد.
پل خواجو فقط پل نبوده و عملکردی مثل یک سد مخزنی هم داشته. اصلا چرا باید همچین کاری انجام می‌دادند؟ چطور یک پل می‌تواند مثل سد عمل کند؟ آب که پشت پل ذخیره می‌شده، دریاچه ای زیبا پدید می‌آمده. به علاوه در روزهای گرم سال هم از آب جمع شده استفاده می کرده‌اند. همچنین مردم قادر بودند آسیاب های آبی‌شان را راه بیاندازند.
شیارهایی در آیروهای پل تعبیه شده است. وقتی دریچه‌های چوبی در این شیارها قرار بگیرند، جلوی آب گرفته می‌شود. به این ترتیب، پل مانند سد عمل می‌کند و دریاچه درست می‌شود. وقتی که پل مثل سد عمل می‌کرده و دریاچه درست می‌شده، در زاینده رود مسابقات قایقرانی و شنا برگزار می‌گشته. شاه برای اینکه مسابقات را تماشا کند، وسط پل عمارت شاه نشین را می‌سازد.
پل خواجو در میانه شهر قرار دارد پس خیالتان از امکانات رفاهی در اطراف این پل راحت باشد. درست در کنار پل دو تا کافه درجه یک قرار دارد که بسته به سلیقه‌تان می توانید چیزی در آنجا بخورید و لذت ببرید. رستوران‌های خوب و هتل و اقامت‌گاه‌های قابل قبولی هم همان دور و اطراف پیدا می‌کنید. پس حتما در سفرتان به اصفهان به پل خواجو بروید. مخصوصا هنگام غروب. مردم محلی شب‌ها دور هم جمع می‌شوند و شب را با آوازخوانی صفا می‌بخشند. شما هم می‌توانید به آن‌ها اضافه شوید و از همخوانی با خوانندگان محلی و آرامش و صفای این پل لذت ببرید.
اصفهانتاریخ‌گردیپل خواجو اصفهان؛ از تاریخچه تا عجایب معماری پلپل خواجو اصفهان پل خواجو یکی از بناهای تاریخی شهر زیبای اصفهان است که شهرت و محبوبیت بسیاری در میان گردشگران داخلی و خارجی دارد. این پل که قدمت آن مربوط به دوران صفوی است، معماری شگفت انگیزی دارد که تحسین هر بیننده‌ای را بر می‌انگیزد. به علاوه، داستان‌ها و اسرار جالبی که در مورد این پل وجود دارد، دیدن آن را هیجان انگیزتر کرده است. با ما همراه باشید تا در ادامه با پل خواجو، تاریخچه، معماری و راز و رمزهای آن را بیشتر آشنا شویم.
در سال ۱۰۶۰ هجری قمری شاه عباس دوم دستور داد روی مخروبه‌های پل حسن بیگ که از دوران تیموری باقی مانده بود، پل جدیدی بسازند، که به دلیل نزدیک بودن به محله خواجو و احترام به خواجه‌های دوران صفوی این پل را خواجو نام گذاری کردند. همچنین بنایی در میانه پل به دستور شاه عباس ساخته شد که به عنوان محلی برای استراحت و تفریح شاه و درباریانش استفاده میشد. گاهی اوقات هم شاه و همراهیانش از آنجا مسابقات قایق رانی و… را تماشا می‌کردند.
طبق گفته محققان علت ساخت این پل، ایجاد راه مواصلاتی بین محله خواجو و دروازه حسن آباد با تخت فولاد و راه شیراز بود. شاه عباس صفوی با ساخت این پل می‌خواست علاوه بر ایجاد راهی کوتاه‌تر میان محله خواجو و دروازه حسن آباد با تخت فولاد و راه شیراز، از آن به عنوان سد نیز استفاده کند.
کتیبه‌ای در بخش جنوبی روی پل نقش بسته که نشان می‌دهد این پل در سال ۱۲۹۰ هجری در دوران قاجار و به دستور ناصر الدین شاه مرمت و بازسازی شده است.
خواجو یکی از بادوام‌ترین پل‌های تاریخی ایران است که هنوز هم مورد استفاده بوده و محلی برای عبور و مرور مردم به شمار می‌رود. در ساخت این پل از سنگ و آجر و ساروج استفاده شده است و استحکام آن به گونه‌ای است که با گذشت سال‌های بسیار هنوز هم قدرت تحمل عبور خوردرو را هم دارد، اما به منظور حفاظت از این اثر تاریخی ارزشمند، تنها عبور و مرور عابرین پیاده از روی آن ممکن است.
پل تاریخی خواجو طولی معادل با ۱۳۳ متر، عرض ۱۲ متر و معبر ۵/۷ متر دارد. این پل ۲۴ دهانه دارد و دو مجسمه به شکل شیر در دو طرف آن قرار دارد.
این پل در ۴ طبقه ساخته شد که طبقه اول آن شامل پایه و پله‌های پل می‌شود، طبقه دوم معبری است که ستون‌های پل روی آن قرار دارد، طبقه سوم محل عبور آب رودخانه و دریچه‌هایی است که به عنوان سد از آن‌ها استفاده میشد و طبقه آخر محل عبور عابرین پیاده بوده و اتاقک شاه نشین نیز در این طبقه قرار دارد.
این دهانه‌ها دریچه‌هایی داشته‌اند که با باز و بسته کردنشان، کنترل آب رودخانه را به دست می‌گرفتند و پل را تبدیل به سدی می‌کردند که آب برای مصارف کشاورزی و… پشت آن جمع شود. شکل نوک تیز پایه‌های پل در انتهای آن‌ها، باعث میشد این دهانه‌ها مانند یک آبشکن عمل کرده و فشاری که آب به پل وارد می‌کند، به حداقل برسد.
در طراحی پل شگفت انگیز خواجو از اصل تقارن به خوبی استفاده شده، به طوری که تمامی جزئیات در هر دو سمت پل به صورت کامل تکرار شده و زیبایی پل را چندین برابر کرده. تزیینات روی دیوارها، کاشی‌کاری‌ها و نقاشی‌های موجود بر دیوارهای داخلی به خصوص سقف اتاق شاه نشین نیز خبر از اوج هنر و خلاقیت هنرمندان عصر صفوی در طراحی معماری پل خواجو را می‌دهد.
این پل تاریخی در اصفهان علاوه‌بر نام خواجو، نام‌های دیگری هم دارد که داستان جالبی پشت هر کدامشان است. برای مثال قدیمی‌های اصفهان به آن پل حسن آباد، پل شاه، پل بابا رکن الدین و پل حسن بیگ هم می‌گویند. به این دلیل به خواجو پل بابا رکن الدین می‌گفتند که مسیری برای رفتن به خانقاه و آرمگاه بابا رکن الدین و تخت فولاد بود. همچنین علت نام پل حسن بیگ نیز پل قبلی است که پس از تخریبش، پل کنونی خواجو به جای آن ساخته شد.
از نام‌های دیگر پل خواجو که نسبتا کمتر شناخته شده هستند، می‌توان به پل شیراز، پل گبرها، پل شاهی اشاره کرد. از آنجایی که این پل در نزدیکی جاده اصفهان به شیراز قرار داشت، به آن پل شیراز نیز می‌گفتند. همچنین به این علت که گبرها از این پل برای رفتن به محله خود استفاده می‌کردند، به آن پل گبرها هم می‌گفتند. گبر در آن زمان به معنای زرتشتی یا افراد غیرمسلمان بود. نام پل شاهی هم به این علت بود که ساخت پل به دست شاه عباس انجام شد.
در معماری و طراحی‌های پل زیبای خواجو اسراری کشف شده است که بیش از پیش آن را مرموز و شگفت انگیز کرده‌اند و هر کدام جلوه‌ای از هنر، خلاقیت و مهندسی دقیق زمان خود هستند. برخی از مهمترین آن‌ها را در ادامه آورده‌ایم..
اگر از زاویه ۳۰ تا ۴۰ درجه شرقی به دهانه‌های پل از زیر آن بنگرید، شاهد اشکال شمع مانندی خواهید بود که از تداخل دهانه‌ها به وجود آمده و شگفتی این پل را دو چندان کرده‌اند. هنگام غروب آفتاب بهترین زمان برای دیدن این شمع‌هاست.
در نزدیکی شیرهای سنگی و در سمت شمالی پل روی تخته سنگی، قبله نمایی به شکل آفتاب وجود دارد که دیدن آن خالی از لطف نیست.
اگر در فاصله چند متری از پل بایستید و به دهانه‌های پایینی پل نگاه کنید، نمایی مشابه گنبد حرم مطهر امام رضا (ع) را خواهید دید. به خصوص اگر در تاریکی شب کنار این پل قدم بزنید و چراغ‌های بخش پایینی دهانه‌ها به طور کامل روشن باشد، دیدن این نمای زیبا ساده‌تر است.
اگر به نقاشی‌ها و طرح و نگار داخل دهانه‌های پل به خوبی نگاه کنید، متوجه خواهید شد که طرح هیچکدام از آن‌ها مشابه هم نیست. در واقع طرحی که در دیواره داخلی هر کدام از دهانه‌های پل نقاشی شده متفاوت است و خلاقیت بالای طراحان دوران صفوی را نشان می‌دهد.
سقف منحنی شکل یا طاق چشمه‌ای در واقع یکی از میراث اصفهان است که در بناهای قدیمی به ویژه منازل قدیمی این شهر به چشم می‌خورد. اگر داخل دهانه بروید و به سقف آن نگاه کنید، خواهید دید که سقف به صورت قوس نیم لوزی است که از کناره‌های آن لبه‌هایی به صورت روبه‌رو به هم ساخته شده است. به طوری که اگر دو نفر رو به روی یک ضلع بایستند و به آرامی صحبت کنند به راحتی می‌توانند صدای یکدیگر را بشنوند. این موضوع دلیل علمی دارد و ثابت شده است که چنین قوس‌هایی صدا را منعکس کرده و همین پیچش صدا آن را بسیار زیباتر به گوش می‌رساند. برای همین است که نوازنده‌ها و خواننده‌هایی به خصوص در شب‌های تابستان زیر این پل مشغول آواز خوانی هستند. صدای آواز آن‌ها به همراه زیبایی‌های پل هر رهگذری را مجبور به ایستادن و گوش کردن می‌کند.
بر دیواره‌های داخلی دهانه‌های پل تخته سنگ‌هایی با ابعاد مختلف وجود دارد که روی هر کدام نقش و نگاری منحصر به فرد دیده می‌شود. گفته می‌شود این نقش‌ها آثار هنرمندانی است که این تخته سنگ‌ها را به دیوار نصب کرده‌اند. در واقع با استفاده از آن‌ها نشانه گذاری کرده و در آخر تکمیل و پایان کار را به راحتی چک می‌کردند. به علاوه، می‌توان آن‌ها را نوعی یادگاری برای آیندگان از جانب هنرمندان وقت در نظر گرفت. برخی نیز بر این باورند در ساخت پل از سنگ‌های باقی مانده از کاخ‌های ساسانی استفاده کرده‌اند که روی آن‌ها چنین علامت‌هایی با حروف یونانی حک شده بود. چرا که برخی از سنگ تراشانی که در ساخت کاخ ساسانی دست داشتند، یونانی بودند.
تصاویری که درست از بالای پل گرفته شده به خوبی نشان می‌دهد پل خواجو از بالا مانند عقابی است که بر فراز زاینده رود پرواز می‌کند. اتاقک شاه نشین نمایی از سر و بدن عقاب و کنگره‌های طبقات مختلف پل مانند پرها و دم این عقاب تیزچنگال هستند.
پل خواجو در سال ۱۳۸۸ مرمت شد؛ در زمان این بازسازی سنگ قبرهایی بسیار عجیب کشف شد که روی آن‌ها کنده کاری‌های زیبایی حکاکی شده بود. این سنگ قبرها که هنوز هم رازشان کشف نشده، به موزه سنگ تخت فولاد منتقل شدند.
یکی دیگر از ویژگی‌هایی که پل زیبای خواجو را در لیست شگفت انگیزترین پل‌های تاریخی قرار می‌دهد، ملاتی است که در ساخت آن استفاده شده است. چرا که ملاتی که در ساخت دیواره‌ها و به خصوص پی ریزی آن استفاده شده، نسبت به آب حساس است. در واقع هر چه آب بیشتری به این نوع ملات برسد، مقاوم‌تر می‌شود.
پل خواجو، در شهر زیبا و تاریخی اصفهان قرار گرفته است که حدود 1800 متر با سی و سه پل فاصله دارد. این پل درست بر روی زاینده رو ایجاد شده که البته اکنون، متاسفانه آب این رود خشک شده است. برای دسترسی به این پل، جای نگرانی وجود ندارد، چرا که ایستگاه مترو در نزدیکی آن واقع شده است.
