سلام به همه عزیزان خیلی خوش اومدید به یکی دیگه از مقاله هام داخل سایت ویرگول.
من امیرحسین ناظوری هستم و تو این مقاله میخوام یکسری اطلاعات راجب کار با فایل ها در زبان برنامه نویسی پایتون بهتون ارائه بدم.

برنامهها معمولاً نیاز دارن اطلاعات رو یه جایی ذخیره کنن تا بعدا دوباره ازشون استفاده کنن، یا اینکه اطلاعاتی رو از یه منبع خارجی بخونن ! اینجاست که فایلها وارد میدون میشن.
برای اینکه بتونی با یه فایل کار کنی (بخونیش یا توش چیزی بنویسی) اول باید بازش کنی. برای این کار از تابع داخلی open استفاده میکنیم. این تابع حداقل دو تا ورودی مهم میگیره :
اسم فایل (File Name) : آدرس و اسم فایلی که میخوای باهاش کار کنی. مثلاً my_document.txt یا اگه تو یه پوشه دیگس C:/Users/YourUser/Documents/report.docx
حالت دسترسی (Mode) : مشخص میکنی که میخوای با فایل چیکار کنی و حالت های مختلفی داره :
حالت r : فقط خواندن (پیشفرض) ! اگه فایل وجود نداشته باشه خطا میده.
حالت w : فقط نوشتن ! اگه فایل وجود نداشته باشه میسازه، اگه باشه محتویات داخلش رو پاک میکنه.
حالت a : اضافهکردن به انتهای فایل.
حالت x : ساخت فایل ! اگه وجود داشته باشه خطا میده.
b : برای فایلهای باینری که یا باید با w ترکیب بشه یا با r (مثل rb و wb)
f = open('data.txt', 'w')
f.write('hi')
f.close()داخل کد بالا اومدم یک فایل رو در ابتدا باز کردم و حالت دسترسی (Mode) رو برابر کردم با w یعنی میخوام داخل فایل چیزی بنویسم و یا اگه اون فایل وجود نداره، ایجادش کنه و بعد داخلش write کنه.
دقت کن ! وقتی یک فایل رو باز میکنیم و داخل یک متغییر قرارش میدیم، یکسری متد برای ما فعال میشه که تو کد بالا با متد write آشنا شدیم، یعنی روی فایلی که داخل متغییر ذخیره شده فلان چیز رو write کن.
f = open('data.txt', 'r')
content = f.read()
print(content)
f.close()داخل کد بالا مجدد فایلی رو باز کردم ولی Mode رو برابر کردم با r یعنی فقط میخوام محتویات فایل رو بخونم. در ادامه متد read رو فرخانی کردم که بیاد اطلاعات فایل رو یکجا برام برگردونه و داخل یک متغییر ذخیره کردم. در آخر اومدم متد close رو صدا زدم تا فایل رو ببنده و حافظه رو درگیر نکنه.
برای خوندن محتویات فایل چندین تا متد و روش دیگه هم وجود داره که بریم باهاشون آشنا بشیم.
f = open('data.txt', 'r')
content = f.read()
# همینطور که گفته شد این متد کل محتویات فایل رو بصورت یک رشته برمیگردونه اما میتونم بدین شکل هم عمل کنم
content = f.read(5)
# اینجا گفتم فقط 5 بایت اول رو برام برگردون
content = f.readline()
# این متد فقط یک خط از فایل رو برمیگردونه و اگه چند بار صداش بزنم خط های بعدی رو هم برمیگردونه ! در نتیجه میتونم داخل حلقه هم ازش استفاده کنم
for line in f.readline():
print(line)
content = f.readlines()
# تمام خطها رو میخونه و به صورت لیستی از رشتهها برمیگردونه (هر خط یک عنصر لیست)
lines = f.readlines()
for line in lines:
print(line.strip())
وقتی که یک فایل رو باز میکنیم، در آخر باید با متد close اون رو ببنیدم ! حالا یک روش بهتر وجود داره به اسم with که خودش بصورت خودکار فایل رو میبنده.
نحوه استفاده از with :
with open('filename.txt', 'mode') as variable_name:
# اینجا میتونی با فایل کار کنیمثال دیگش :
with open('data.txt', 'r') as file:
content = file.read()
print(content)مثالی با نوشتن در فایل :
with open('output.txt', 'w') as file:
file.write('Hello, Python!')به کد زیر دقت کنید :
with open('lines.txt', 'r') as f:
for line in f:
print(line.strip())تو این حالت به کمک حلقه for میتونم خط هارو یکی یکی نمایش بدم.
تا الان با دوتا آرگومان File Name و Mode در تابع open آشنا شدیم. الان قراره با آرگومان سوم آشنا بشیم...
Encoding چیه ؟ Encoding مثل زبان مشترک بین کامپیوتر و انسانهاست ! کامپیوتر فقط صفر و یک میفهمه و Encoding تعیین میکنه هر کاراکتر (مثل س یا 😊) چطور به باینری تبدیل بشه و برعکس.
اگه Encoding رو اشتباه انتخاب کنی، متنها به هم ریخته میشن (مثلاً سلام میشه سلام)
درنهایت فایلهای متنی بدون تعیین Encoding صحیح، غیرقابل استفاده میشن.
آرگومان سوم تابع open مربوط به مشخص کردن نوع encoding میشه. مثلا من میخوام یک فایل رو باز کنم و داخلش از کلمات فارسی یا ایموجی ها استفاده کنم، بنابراین باید از utf-8 استفاده کنم. مثال :
file = open('note.txt', 'r', encoding='utf-8')
متد writelines یه لیست (یا هر چیز دیگهای که قابل پیمایش باشه مثل تاپل) رو ازت میگیره و همه اون رشتهها رو پشت سر هم توی فایل مینویسه. مثال :
names = ['amir\n', 'hosein\n', 'arta\n', 'parsa']
with open(r'C:\Users\Amirhosein\Desktop\name.txt', 'w', encoding = 'utf-8') as f:
f.writelines(names)
# Result
amir
hosein
arta
parsaدقت کن که متد writelines خودش به صورت خودکار به انتهای هر رشتهای که مینویسه، کاراکتر خط جدید (\n) رو اضافه نمیکنه. اگه میخوای هر رشته تو یه خط جدا نوشته بشه، باید خودت اون \n رو به انتهای هر رشته توی لیستت اضافه کنی.
تفاوت بین متد write و writelines :
متد write فقط یک رشته رو دریافت میکنه و داخل فایل مینویستش.
متد writelines لیستی از رشتهها رو تو فایل مینویسه.
بافر (Buffer) چیه ؟
تصور کن داری آب رو از یه شیر به یه سطل منتقل میکنی !
بدون بافر : هر قطره رو مستقیم میریزی تو سطل.
با بافر : یه لیوان برمیداری، اول آب رو توی لیوان میریزی، بعد وقتی لیوان پر شد محتواش رو یکجا خالی میکنی تو سطل.
توی پایتون هم بافر (Buffer) همون لیوان موقته ! وقتی داری فایلی رو میخونی یا مینویسی، دادهها اول میرن تو یه منطقه موقت در حافظه (همین بافر) و وقتی پر شد، یکجا منتقل میشن. این کار سرعت رو خیلی بالا میبره.
به کد زیر دقت کنید :
f = open('note.txt', 'w', encoding = 'utf-8')
f.write('Salam\nAmirhosein')
input('wait... ')
f.close()برنامه اجرا میشه، فایل ساخته میشه و متد write هم اجرا میشه و میرسه به input که یعنی برنامه متوقف میشه و متد close فراخانی نمیشه ! حالا اگه من برم فایل رو باز کنم، میبینیم که خالیه و مقداری که بهش دادم داخلش write نشده ! چرا ؟
وقتی که من متد write رو صدا میزنم و مقداری بهش میدم، همون لحظه نمیره بریزه داخل فایل، بلکه مقدار هارو داخل buffer ذخیره میکنه تا هربار که writeیی انجام میشه نره مدام به cpu بگه write کن و سرعت کند بشه.
یه کد دیگه :
f = open(r'C:\Users\Amirhosein\Desktop\note.txt', 'w', encoding = 'utf-8')
for i in range(1, 1000+1):
f.write(f'عدد : {i}\n')
input('wait... ')
f.close()وقتی که برنامه اجرا میشه، و میرسه به دستور input، فایل ساخته شده و اگه بازش کنم آخرین خطی که داخلش هست برابره با : (عدد : 593) ! چرا تا عدد آخر یعنی عدد 1000 نرفته ؟ چون تا عدد 593 رو ریخت داخل buffer و buffer فرضا دیگه جا نداشت برای همین ریخت داخل فایل و buffer مجدد خالی شد و دوباره مابقی اطلاعات موند داخل همون buffer تا زمانی که فایل بسته بشه و مابقی رو هم بریزه داخل فایل.
آشنایی با متد flush
اگه خلاصه بخوام بگم، این متد میاد buffer رو خالی میکنه ! یعنی لیوان آب مهم نیست چقدرش پر شده، به محض اینکه متد flush صدا زده میشه میگم تمام آب های داخل لیوان رو خالی کن تو سطل.
کد اول رو با flush بنویسیم :
f = open('note.txt', 'w', encoding='utf-8')
f.write('Salam\nAmirhosein')
f.flush() # همینجا بافر رو خالی میکنه → دادهها میرن تو فایل
input('wait... ')
f.close()برنامه اجرا میشه و میرسه به input که یعنی متوقف میشه ! تو حالت قبلی وقتی فایل رو باز میکردم هیچی داخلش نبود چون مقداری که گفتم بیا write کن، داخل buffer قرار گرفته، ولی الان متد flush رو قبل از input و بسته شدن فایل صدا زدم، یعنی هرچی داخل buffer مربوط به فایل قرار داره رو خالی کن و بریزش داخل فایل، حالا اگه فایل رو باز کنم (با اینکه هنوز برنامه روی input گیر کرده) مقدار زیر داخلش قرار داره :
Salam
Amirhoseinکد دوم رو با flush بنویسیم :
f = open(r'C:\Users\Amirhosein\Desktop\note.txt', 'w', encoding='utf-8')
for i in range(1, 1000+1):
f.write(f'عدد : {i}\n')
# هر 100 خط یکبار بافر خالی میشه
if i % 100 == 0:
f.flush()
input('wait... ')
f.close()توی کد قبلی که متد flush وجود نداشت، وقتی برنامه به input میرسید، داخل فایل آخرین خطی که وجود داشت (عدد : 593) بود، چرا که buffer تا این خط رو نگه داشت و وقتی دیگه حافظه نداشت همه رو یکجا ریخت داخل فایل و مابقی داده هارو نگه داشت تا دوباره یکجا زیاد بشن و بریزه داخل فایل. اما اینبار اومدم شرط گذاشتم و گفتم هر 100 خط که داخل فایل ریخته شد، بیاد متد flush رو صدا بزنه و buffer خالی بشه ! این یعنی تا آخرین مقدار یا آخرین خط که میشه (عدد : 1000) داخل فایل قرار میگیره بدون اینکه متد close صدا زده بشه.
آرگومان buffering توی open
open(File name, Mode, buffering = اندازه)مقادیری که میتونی بزنی :
buffering = 0 (فقط برای حالت باینری و غیر از این خطا میده) : بافر خاموش میشه. هر داده ایی مستقیماً نوشته/خونده میشه.
مثال (بدون مشخص کردن آرگومان buffering) :
f = open('note.txt', 'wb')
f.write(b'Salam Amirhosein\n')
f.write(b'Che Khabbar?')
input('wait... ')
f.close()همینطور که قبلا بررسی کردیم تا زمانی که متد close صدا زده نشه این مقادیر داخل buffer میمونن.
مثال (با مشخص کردن آرگومان buffering) :
f = open('note.txt', 'wb', buffering = 0)
f.write(b'Salam Amirhosein\n')
f.write(b'Che Khabbar?')
input('wait... ')
f.close()تو این حالت حتی اگه فایل بسته نشه هم مقادیر داخلش ذخیره میشن چون از buffering = 0 استفاده کردم و گفتم بافر وجود نداشته باشه و مقادیر مستقیم برن داخل فایل.
buffering = 1 (فقط برای حالت متنی و یعنی برای حالت باینری خطا میده) : بافر به اندازه 1 خط فعال میشه ! یعنی تا وقتی خط به اتمام نرسه (n\) اون رو داخل buffer نگه میداره و نمیریزتش داخل فایل.
مثال :
f = open('note.txt', 'w', encoding = 'utf-8', buffering = 1)
f.write('Salam Amirhosein')
f.write('Che Khabbar?')
input('wait... ')
f.close()برنامه رو اجرا کردم، رسید به دستور input و متوقف شد تا زمانی که enter رو بزنم، اما اگه قبل enter زدن برم فایل رو باز کنم، میبینم که مقدارش خالیه ! من برای buffering مقدار 1 رو تنظیم کردم که یعنی هرجا n/ دیدی بیا buffer رو خالی کن و چون تا الان n\یی وجود نداشت، برای همین منتظر میمونه تا فایل بسته بشه، و هرچی که هست رو از بافر به فایل انتقال بده. پس من میام Enter میزنم و مقدار زیر داخل فایل قرار میگیره :
Salam AmirhoseinChe Khabbar?که خب اومده پشت هم write کرده.
حالا میخوام n\ بزنم تا buffer رو خالی کنه (چرا که حافظه بافر رو برابر کردم با یک خط) مثال :
f = open('note.txt', 'w', encoding = 'utf-8', buffering = 1)
f.write('Salam Amirhosein\n')
f.write('Che Khabbar?')
input('wait... ')
f.close()اگه فایل note.txt رو قبل از اینکه enter بزنم بازش کنم، مقدار زیر داخلش قرار گرفته :
Salam Amirhoseinحالا اگه بیام Enter بزنم مقدارش تبدیل میشه به :
Salam Amirhosein
Che Khabbar?دقیقا چه اتفاقی افتاد ؟
من اومدم یک خط رو write کردم و آخرش n\ گذاشتم که یعنی اون خط تموم شد، حالا من یک خط آماده دارم که داخل بافر قرار گرفت و از اونجایی که مقدار بافر رو برابر کردم با یک خط، سریع اون رو داخل فایل قرار میده. در ادامه من اومدم یک متن دیگه رو هم write کردم ولی از n\ استفاده نکردم که خط رو تمومش کنم، بنابراین برنامه منتظر میمونه که یا بصورت کامل بسته بشه، یا یک n\ ببینه و دوباره اون خط رو داخل فایل قرار بده.
با توجه به توضیحات بالا به کد زیر دقت کنید :
f = open('note.txt', 'w', encoding = 'utf-8', buffering = 1)
f.write('Salam Amirhosein\n')
f.write('Che Khabbar?')
f.write('Salami?\n')
f.write('ba by')
input('wait... ')
f.close()برنامه اجرا میشه، به دستور input میرسه، حالا اگه فایل رو باز کنم، مقدار زیر داخلش قرار گرفته :
Salam Amirhosein
Che Khabbar?Salami?وقتی write اول فراخانی میشه، آخرش n\ وجود داره که یعنی آخر خط مشخص شده و اون متن به عنوان یک خط کامل و مجزا ریخته میشه داخل فایل ! write دوم هم فراخانی میشه اما خبری از n\ نیست پس اون متن رو توی بافر نگه میداره و میره سراغ write سوم، آخر write سوم n\ وجود داره که یعنی هرچی داخل این write و write قبلی وجود داشت رو به عنوان یک خط در نظر میگیره و میریزه داخل فایل ! برای همین هست که عبارت چه خبر و سلامتی به هم چسبیده. در آخر اگه enter رو بزنم و متد close هم فراخان بشه، محتویات فایل برابر میشه با :
Salam Amirhosein
Che Khabbar?Salami?
ba byعبارت ba by مربوط میشه به write آخر که چون n\ نداشت به عنوان یک خط در نظر گرفته نشده بود و بنابراین با بسته شدن فایل، داخلش قرار گرفت.
buffering = -1 (حالت پیشفرض پایتون که خودش تشخیص بده چقدر بافر استفاده کنه) : این حالت کد و مثال خاصی نداره چون به تصمیم خود پایتون بستگی داره که مثلا اگه بافر پر شد خودش میاد خالیش میکنه و...
buffering > 1 = اینجا خودت مشخص میکنی چقدر بافر داشته باشیم. مثلا اگه buffering = 4096 بدی، یعنی تا وقتی بافر 4096 بایت پر نشه، چیزی نوشته نمیشه.
حالا که موضوع buffer داغه یه تمرین باهم انجام بدیم. به کد زیر دقت کنید :
from time import sleep
for i in range(0, 100+1, 5):
print(f'{i}% ', end = '')
sleep(0.2)کد رو اجرا میکنم، هیچی روی صفحه نمایش داده نمیشه تا زمانی که حلقه به اتمام برسه و جواب نهایی برابر میشه با :
0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50% 55% 60% 65% 70% 75% 80% 85% 90% 95% 100%درصورتی که من میخوام هر لحظه یک print انجام بشه، یعنی زمانی که حلقه اجرا میشه، %0 رو پرینت کنه، بعدش 0.2 ثانیه صبر کنه و %5 رو پرینت کنه تاااا آخر اما این کد میاد همهی print هارو یکجا نمایش میده.
چرا این اتفاق میوفته ؟
وقتی از print استفاده میکنی، پایتون خروجی رو به stdout میفرسته و stdout به طور پیشفرض تو حالت بافرشده (buffered) هست! یعنی پایتون خروجی رو نگه میداره تو buffer تا وقتی که:
بافر پر بشه، یا یه n\ چاپ بشه، یا دستی بخوای بافر رو خالی کنی (با متد flush).
به کد دقت کن، من داخل print از end استفاده کردم و باعث میشه هیچ n\ یی ته خروجی نباشه و در نتیجه پایتون فکر میکنه هنوز خروجی کامل نشده و چیزی رو به نمایشگر نمیفرسته. تو این حالت پایتون موارد رو داخل بافر نگه میداره و یجا میفرسته بیرون (معمولا وقتی حلقه تموم میشه)
راه حل چیه ؟
من باید هربار که print رو صدا میزنم، به پایتون بگم فارغ از هر چیزی، همین حالا بافر رو خالی کن. مثال کد :
from time import sleep
for i in range(0, 100+1, 5):
print(f'{i}% ', end = '', flush = True)
sleep(0.2)خروجی کد مثل قبله ولی با این تفاوت که هر بار که print اجرا میشه، همون لحظه داخل صفحه نمایش هم میبینم و صبر نمیکنه تا حلقه تموم بشه و همه رو یکجا بفرسته.
درنتیجه با آرگومان flush میتونم تعیین کنم که خروجی سریعا روی صفحه نمایش ظاهر بشه و نخواد منتظر پر شدن بافر یا اتمام حلقه بمونه.
کد زیر ظاهر بهتری روی به نمایش میزاره :
from time import sleep
from os import system
Tsleep = 0.18
for i in range(0, 100+1, 5):
if i > 60 : Tsleep = 0.1
system('cls')
print(f'{i}% ', '-'*(i//3), end = '', flush = True)
sleep(Tsleep)
من داخل یه مقاله در مورد موضوعات stdin و stdout و stderr مواردی رو توضیح دادم. پیشنهاد میکنم برای درک بهتر اون مقاله رو هم مطالعه کنید.