
وقتی صحبت از تحول و تغییرات میشود اصولا این عبارت بسیار هیجانانگیز و زیبا به نظر میرسد ولی میتوان ادعا کرد که از پیچیدهترین کارهایی هست که میتوان به آن پرداخت. سعی میکنم در این نوشته و نوشتههای بعدی از تحول بگویم، در اینجا از پیچیدگیها خواهم گفت.
تصور کنید در مجموعهای هستید و در آن کاستیهایی میبینید و میخواهید که مواردی را در آن بهبود دهید. به نظر شما چالشهایی که خواهید داشت چه چیزهایی خواهد بود؟ به نظر من اگر تایپ شخصیتی ماجراجویی داشته باشید اولین چیزی که شما را به شدت آزار خواهد داد، حجم بالای چیزهایی خواهد بود که قصد دارید بهبود دهید ولی نمیدانید کدام یک احتمالا مهمتر است. این موضوع مخصوصا زمانی بیشتر آزاردهنده میشود که جایگاه شما به شکلی نباشد که دیتای کاملی داشته باشید در نتیجه هر چه فاصله شما از سورس تصمیمگیرنده کلان دورتر باشد احتمالا بیشتر اشتباه خواهید کرد :))
در ادامه به هر شکلی مشکلی را انتخاب میکنید، میدانید مشکل چیست، میدانید به چه چیزی میخواهید برسید(احتمالا) ولی احتمالا راجع به نحوه رسیدن به آن پر از سردرگمی هستید و زیباترین جملهای که اینجا میتوان به خود گفت این میتواند باشد که «امتحان میکنیم ببینیم چی میشه». این جمله جملهی جسورانه و تا حدی درست است، اما هزینهی پشت آن باید منطقی باشد، ما در اینجا برای زندگی شخصی خود تصمیم نمیگیریم بلکه عمل ما با احتمال خوبی میتواند بر زندگی افراد دیگری تاثیر بگذارد. حال اگر ما به هر نحوی برای رسیدن به مقصد مثلا سه راه به ذهنمان میرسد قاعدتا نیاز به تحلیل داریم تا با کمینه هزینه چیزی را امتحان کنیم و به سمت مقصد حرکت کنیم. در اینجا درباره روشمان سه نکته بسیار مهم میباشد:
۱- تا جای ممکن مسئله باید ساده تعریف شود و به مرور پخته شده و به یک راه حل بهتر و بهتر تبدیلش کرد. احتمال دارد این موضوع کاملا در همهی موارد صادق نباشد ولی به نظر من باید به عنوان یک قاعده کلی برای برخورد با مسائل جدید در پس ذهن باشد زیرا برخورد و حل مسائل ساده هم احتمال خطای کمتری دارد و هم تجربه به دست آمده از آن ها به حل مسائل پیچیدهتر کمک خواهد کرد. همچنین موفقیتهای کوچک ولی پیدرپی ما و دیگران را نسبت به مسیر خوشبین نگه میدارد.
۲- حل موضوع الف نباید نافی مورد ب باشد. ممکن است شما با حل مشکلی یا در واقع با سعی در حل مشکلی موضوع دیگری را در ریسک قرار دهید یا به کلی آن را نابود کنید. قاعدتا این موضوع را در بررسی هزینههای یک تصمیم باید لحاظ کرد اما ممکن است شوق و ذوق حل یک مشکل ما را به کلی از مسائل دیگر و گاهی حتی از هشدارهای دیگران غافل کند.
۳- حواسمان به ابعاد این تحول باشد، ببینیم توان و جایگاه ما برای اینکار مناسب است؟ آیا از چالشها و پیامدهای تلاش برای این تحول آگاهی داریم؟ آیا به طور کامل آن را شناسایی کرده ایم؟ آیا اصلا موضوع مشکلی که میخواهیم آن را رفع کنیم را به درستی متوجه شدهایم؟
حال تصور کنید ما مشکلی را انتخاب کردهایم، پذیرفتهایم تا هزینه ریسک کردن را بدهیم و راه حلی را انتخاب کرده و در مسیر در حال حرکت هستیم. در این مسیر نکتههای کوچکی وجود دارد که باید به آنها دقت کرد، مثلا در اینجا نباید یادمان برود که ما در حال «امتحان کردن» هستیم. ما وقتی چیزی را امتحان میکنیم یا بهتر بگویم برای بار اول تجربه میکنیم باید به شدت هشیار باشیم، بازخورد بگیریم و بدانیم راهمان چقد درست طی میشود. ما در اینجا از نهایت مسیری که میرویم مطمئن نیستیم، پس وظیفه تصحیح مسیر همیشه با ما است و فرآیندیست که با تکرار زیاد باید انجام شود.
موضوع جالب دیگری که در ادامه میتواند رخ دهد، خوب پیش نرفتن مسیر ماست و تصمیم ما در این نقطه میتواند بسیار بسیار مهم باشد. در اینجا ما باید تشخیص دهیم که اینجا نقطه شکست میباشد یا خیر. حتی بهتر بگویم قبل از تشخیص نقطه شکست آمادگی و توان پذیرش شکست مهمترین چیزی است که در این مرحله اهمیت پیدا میکند. ما در شرایطی قرار میگیریم که اوضاع خوب نیست، اینجا میتوان به خود گفت که کار تمام است و این راه دیگر سودی نمیتواند برای ما داشته باشد یا اینکه بگوییم میتوان صرفا به نقطه عقبتری رفت و دوباره میتوان در مسیر دیگری به سمت هدف حرکت کرد. در اینجا یک شرایط سوم هم میتواند رخ دهد که ما با جلوتر رفتن و آشنا شدن با شرایط و حل مسائل سادهتر و دیدن مسائل بزرگتر، ممکن است که تصمیم به تغییر هدف بگیریم! اینجا میتوان گفت هیجانانگیزترین قسمت ماجرای ما میتواند باشد. شما در این لحظه رشد خود و علم خودتان را میتوانید مشاهده کنید که به وضوح شما راه به راهحل بهتری سوق داده است. البته که هر کدام ازین سه راهحل نیاز به شجاعت زیادی دارد که به نظر من نشانه جاافتادگی و رشد یک فرد میباشد.
خوب، خلاصهای از چالشهایی که میتوان در مسیر یک تحول داشت گفتم، ولی بیشتر قصد داشتم تا از یک مورد خاص بگویم. تصور کنید شما در تیم فنیای هستید و قصد دارید مواردی را بهبود دهید. در اینجا میخواهم بیشتر راجع به اعضای تیم صحبت کنم، در نوشتارهای بعدی سعی میکنم ار نقطهنظرهای دیگر هم به موضوع نگاه کنم.
مهمترین بازوی تحول، قاعدتا افراد درگیر در آن هستند. در پروسه تحول شما نیاز دارید افراد به این مسیر باور داشته باشند، برای آن تلاش کنند و توان ایجاد تحول را داشته باشند. با اینکه سه موردی که گفته شد بسیار بدیهی به نظر میرسید اما میتوان گفت این سه مورد در عین هماهنگی، میتوانند همدیگر را تخریب کنند. در ادامه به بررسی رابطه این سه مورد خواهم پرداخت.
باور داشتن به مسیر بسیار شکننده است. شما بسیار باید ازین موضوع مراقبت کنید و حتی اگر تمام تلاش خود را برای اینکار بکنید باز پیچیدگی روابط انسانی و نامشخص بودن مسیر تحول چالشهاو تنشهای زیادی را بین افراد به وجود خواهد آورد. علاوه بر این، بالا و پایین شدن شرایط مسیر تحول و تاثیر افراد بر یکدیگر خود میتواند افرادی را به شدت دلسرد کند. همچنین به عنوان مثال ناهمگون بودن شرایط و جایگاه افراد میتواند حرکت شما در مسیر را با مشکل مواجه کند. اینکه همهی افراد بتوانند به مسیر معتقد بمانند قطعا سختترین کار شما خواهد بود.
مورد دوم یعنی تلاش افراد برای تحول تا زمانی دوام خواهد داشت و به خوبی پیش خواهد رفت که اولا به خوبی دیده و تشویق شود و ثانیا به بیراهه نرود. این جاست که همان شجاعت تغییر مسیر خود را به خوبی نشان میدهد، شما نمیتواند افراد را مدت زمان زیادی در مسیر اشتباه به پیش ببرید و در انتها انتظار شاداب و امیدوار بودنشان را داشته باشید.
نقش مورد سوم یعنی توان ایجاد تحول بسیار مشهود است. شما نمیتواند با کسانی که توان کاری را ندارند مسیر سختی را پیمایش کنید. اما اما نکتهای بسیار مهم در اینجا وجود دارد، هر تیمی باید هژمونی مناسبی از افراد را داشته باشد، شما با داشتن ۱۰ نفر متخصص خبره احتمال موفقیت کمتری نسبت به تیمی شامل ۵ نفر نیروی باتجربه ۵ نفر نیروی متوسط و مثلا ۵ نفر هم نیروی کارآموز/کمتجربه دارید. چرا؟ زیرا با همان موارد گفته شده در موارد دوم تشویق و دیدن تلاش های این افراد بسیار سخت خواهد بود. همچنین میزان تنش در تیمی که افراد متخصص آن خیلی زیاد باشد (دلیلش میتواند حس ارضا نشدن خواستههای افراد، مقایسه و... باشد) احتمالا بیشتر است و هندل کردن و جان سالم به در بردن از این شرایط احتمالا کار ناممکنی باشد. من مخالف نیروهای متخصص نیستم ولی باید متناسب با توانایی هر فردی جایگاهی وجود داشته باشد، اگر به اندازه کافی برای افراد جایگاه مناسبشان را نداشته باشیم قطعا به مشکل میخوریم.
حال با همهی این اوصاف، در ایجاد تیمی که شما را در مسیر یک تحول یاری کند احتمالا کاری بسیار دشوار است، در عین حال که شما به تخصص افراد و انگیزه آنها برای پیشرفت نیاز دارید نباید این موارد باعث ناهمگونی و به هم ریختگی و پرچالش بودن تیم شما شود، از طرفی شما باید نیروهایی داشته باشید که همیشه با انگیزه باشند و به هدف اعتقاد داشته باشند.
همچنین در ادامه این موارد اگر تحول شما جدید و بزرگ باشد شما نیاز دارید افراد جدیدی را تربیت کنید تا در فضای جدید بتوانند ادامه دهند و مسیر را به پیش ببرند، این تحول را هر چه بیشتر پایدار کنند و در مسیر آن را ادامه دهند.