تصور کنید دیروز یک فنجان قهوه درست کردهاید که دقیقاً مطابق سلیقهتان بوده؛ نه زیادی تلخ، نه زیادی ترش. اما امروز با همان قهوه و همان دستگاه، نوشیدنی متفاوتی آماده میکنید.
چه اتفاقی افتاده؟
واقعیت این است که طعم قهوه فقط به نوع دانه بستگی ندارد. عوامل کوچک و گاهی نادیدهگرفتهشدهای وجود دارند که میتوانند نتیجه نهایی را کاملاً تغییر دهند.
بیایید چند مورد از آنها را بررسی کنیم.
یکی از مهمترین عوامل در تهیه قهوه، اندازه ذرات آسیابشده است.
وقتی قهوه بیش از حد ریز آسیاب شود، آب در بسیاری از روشهای دمآوری فرصت بیشتری برای استخراج ترکیبات آن پیدا میکند. این موضوع ممکن است باعث تلخی یا گسی بیش از حد شود.
در مقابل، آسیاب بیش از حد درشت میتواند به عصارهگیری ناکافی و طعمی ترش یا ضعیف منجر شود.
جالب اینجاست که حتی تغییر جزئی درجه آسیاب هم گاهی تفاوت محسوسی در طعم ایجاد میکند.
شاید فکر کنید هرچه آب داغتر باشد، قهوه بهتری آماده میشود؛ اما ماجرا به این سادگی نیست.
دمای آب روی سرعت استخراج ترکیبات قهوه تأثیر میگذارد.
برای بسیاری از روشهای دمآوری، دمای حدود ۹۰ تا ۹۶ درجه سانتیگراد نقطه شروع مناسبی است. البته نوع دانه، میزان برشتهکاری و روش دمآوری هم اهمیت دارند.
گاهی فقط چند درجه اختلاف دما میتواند تعادل طعم فنجان را تغییر دهد.
یکی از عادتهای رایج هنگام تهیه قهوه خانگی، استفاده از مقدار تقریبی قهوه و آب است.
مثلاً یک روز دو قاشق سرپر قهوه استفاده میکنیم و روز دیگر همان دو قاشق را کمی کمتر پر میکنیم.
این تفاوت ظاهراً کوچک میتواند نسبت قهوه به آب را تغییر دهد.
برای شروع دمآوری فیلتری میتوان نسبت یک گرم قهوه به ۱۶ گرم آب را امتحان کرد.
یعنی برای ۲۰ گرم قهوه، حدود ۳۲۰ گرم آب.
این عدد قانون قطعی نیست؛ فقط یک نقطه شروع مناسب برای آزمایش و پیدا کردن سلیقه شخصی است.
قهوه پس از برشتهکاری بهمرور دچار تغییرات شیمیایی میشود و بخشی از ترکیبات معطر خود را از دست میدهد.
نگهداری نامناسب میتواند این فرایند را سریعتر کند.
به همین دلیل بهتر است دانههای قهوه را در ظرف دربسته و دور از نور، گرما و رطوبت نگهداری کنیم.
آسیاب کردن دانهها نزدیک به زمان دمآوری هم معمولاً به حفظ عطر و طعم کمک میکند.
بیشتر حجم یک فنجان قهوه را آب تشکیل میدهد؛ پس طبیعی است که کیفیت آب بر نتیجه تأثیر داشته باشد.
مقدار املاح، سختی آب و حتی بو یا مزه نامطلوب آن میتواند طعم نوشیدنی را تغییر دهد.
اگر همه چیز را ثابت نگه داشتهاید اما طعم قهوه همچنان متفاوت است، کیفیت آب را هم بررسی کنید.
برای داشتن نتیجهای تکرارپذیر، بهتر است بهجای تغییر همزمان چند عامل، هر بار فقط یکی از آنها را تغییر دهیم.
مثلاً اگر قهوه بیش از حد ترش است، در صورت مناسب بودن سایر شرایط، درجه آسیاب را کمی ریزتر کنیم و نتیجه را بررسی کنیم.
میتوانیم یک دفترچه کوچک هم داشته باشیم و این موارد را یادداشت کنیم:
مقدار قهوه و آب
درجه آسیاب
دمای آب
مدتزمان دمآوری
طعم نهایی
بعد از چند بار آزمایش، کمکم متوجه میشویم چه ترکیبی برای ذائقه ما مناسبتر است.
درست کردن قهوه خوشطعم بیشتر از آنکه به تجهیزات گرانقیمت وابسته باشد، به شناخت عوامل مؤثر در دمآوری و تکرار دقیق مراحل مربوط است.
گاهی یک تغییر کوچک در درجه آسیاب یا نسبت آب به قهوه میتواند همان فنجانی را بسازد که دنبالش هستیم.
شاید جذابترین بخش دنیای قهوه هم همین باشد؛ اینکه همیشه چیز تازهای برای یاد گرفتن وجود دارد.
شما هنگام درست کردن قهوه بیشتر با چه مشکلی مواجه میشوید؟ تلخی زیاد، ترشی یا رقیق شدن قهوه؟ ☕