چرا انتخابات امریکا بزرگترین هک مشتری امسال است؟
چه میگویید اگر به شما بگویم که مهندس انتخاباتی امریکا یک مدل هک مشتری بزرگ است؟ احتمالا مهندسی انتخابات حرف تازهای نیست و هر کسی با کمی کنکاش میتواند چند کمپین آنلاین را به عنوان روشی برای مهندسی افکار عمومی مثال بزند. اما چیزی که امسال بیشتر از قبل فکر من را درگیر کرده، روش جدید مهندسی مغز رای دهندگان از طریق هک مشتری است که برای چند سال در جریان است. انتخابات امریکا همیشه برای کسانی که به Growth Hack و Customer Hack علاقه دارند یک کیس استادی جذاب به شمار میرود، اما گمان میکنم که مدل جدید هک مشتری انتخابات امریکا جهانشمولتر و قدیمیتر از چیزی است که مثلا در ۲۰۱۶ اتفاق افتاد.

مارکترهایی که کمپینهای انتخاباتی امریکا را میگردانند، همیشه با پروفایلسازی دقیق روانشناختی و تحلیل دادهها، پیام درست را به نحوی تنظیم میکردند که با نیازها، ترسها و امیدهای رایدهندگان همخوانی داشته باشد. کپیرایترها روی دادههای جمعآوری شده از هشتگها و پستهای نوشتاری به بهترین شعار انتخاباتی میرسیدند: change یا Make America Great Again! همه اینها براساس دادههایی بود که پرفرمنس مارکترها از دل شبکههای اجتماعی استخراج میکردند. این دادهها در هر ایالت بصورت جداگانه بررسی میشد تا همخوانی آن با شرایط فعلی آن ایالت بررسی شود و بعد به عنوان Slogan کاندیدا به گوش میلیونها امریکایی میرسید. یک پروسه ساده که ما روزانه در طراحی کمپینهای تبلیغاتی برای استارتآپهای ایرانی از آن استفاده میکنیم، تنها با یک فرق ساده: دادههای بیشتر، مدیومهای متنوعتر!
در حقیقت، هر رایدهنده به نوعی یک مشتری است که باید قانع شود تا "محصول" (یعنی کاندیدا) را انتخاب کند. این فرآیند درست مثل بازاریابی برای یک محصول تجاری، شامل شناسایی و هدفگذاری دقیق گروههای خاص از افراد و استفاده از ابزارهای متنوع برای جلب توجه و اعتماد آنهاست. همانطور که یک کسبوکار برای جلب نظر مشتریان به طور مداوم در تلاش است، سیاستمداران هم در هر انتخابات سعی میکنند با "هک" کردن ذهن رایدهندگان، جمجه آنها را تسخیر کنند.
برای من به عنوان یک دیجیتال مارکتر که از روی کنجکاوی تبلیغات را با مدلهای هک مشتری آنالیز میکنم، انتخابات امسال را چیزی کمتر از بزرگترین هک مشتری ۲۰۲۴ نمیبینم. یک پروسه مغز شویی طولانی مدت که از طریق رسانهها بصورت مداوم اجرا میشود.
ما هک مشتری را با پروفایل سازی دقیق روانشناختی، تجزیه و تحلیل دادههای رفتاری و خلق عادتهای جدید برای مشتریان میشناسیم، و انصافا مدل آنالیتیکا که ترامپ برای انتخابات ۲۰۱۶ از آن استفاده کرد تا حد زیادی جذاب و مدرن به شمار میرفت (البته برای سال ۲۰۱۶)، اما همان روش قدیمی که نتیجه درخشانی در پیروزی دیجیتال مارکتینگ بر علیه آفلاین مارکتینگ داشت، در مقابل مدل ۲۰۲۴ دموده و عقب افتاده است. روش جدید، چیزی شبیه کار گذاشتن قطعهای احساسی در مغز کسانی است که قرار است در پنجم نوامبر، بین هریس و ترامپ دست به انتخاب بزنند. اما القای حس انتخاب (بین این دو گزینه) مثل سابق از طریق تبلیغات یا ایجاد ترس (برخلاف روشی که دائما در انتخاب ایران تکرار میشود) نیست.
در مدل ایران، گزینهها با دقت زیادی دستچین میشوند و با یک جو روانی که از تحلیل نتیجه اتفاقات گذشته منعکس میشود، سلیقه انتخاباتی به سمت یک گزینه هدایت میشود. هر کمپینی که بهتر در بادکنک FOMO بدمد و آن را بزرگتر کند، رای بیشتری کسب خواهد کرد. اما فرمول انتخابات در آمریکا، از مرحله کمبریج آنالیتیکا به یک لیگ تازه وارد شده است. اگرچه بررسی دادههای ۸۴ میلیون امریکایی برای هر دیجیتال مارکتر جذاب و هیجان انگیز است، اما مدل قدیمی تبلیغاتی متا که از آن برای هک مغز رای دهندگان در مقیاسی عظیم استفاده شده بود، در سال ۲۰۲۴ یک روش سنتی است که پادزهرها و آنتی استراتژیهای خاص خودش را دارد.
همه ما احتمالا برای هریس شانس بیشتری قائلیم. این چیزی است که از دادههای آماری و سرشماریهای محلی در ایالتهای مختلف میشنویم. جایی که حس کنجکاوی به جمجمه ضربه میزند، ورود دیرهنگام هریس و سرعت عجیب او در پیشی گرفتن از رقیب با تجربه و سرشناسش بود. واکنش مشتریان (انتخاب کنندگان) به محصول جدید به حدی اگرسیو بود که گویی از رادیو کد Illegals را شنیدهاند. بلافاصله به سمت هریس متمایل شدند و ترند لاین نظرسنجیهای امریکایی را با شیبی شدید به سمت بالا سُر دادند.
پاسخ به نظرم در ایدهها یا پیادهسازی FOMO (مثل مدل ایران) یا باقی کشورها نیست. چیزی است که از سالها بصورت مداوم در حال رشد بوده و طراحان مدل، مثل یک پرنده گرسنه بارها به آن نوک زده بودند. یکبار با کلینتون سعی کردند تا روش اجرایی خود را تست کنند و بعد از هشت سال، دوباره این پروسه را با هریس تکرار میکنند. مدلی که از آن صحبت میکنم، مدل قهرمان زن است. حالا این پازل بزرگ به شکل منظم در کنار هم چیده شده تا هریس به عنوان رئیس دولت بعدی در اتاق بیضی، نه در قالب رئیس جمهور، بلکه به عنوان قهرمان زن رنگین پوست آمریکایی، جهان را نجات دهد! شاید خیلی شعاری یا گنده به نظر برسد، اما واقعا اینطور است.
اگر این جمله را روی رسانههای آمریکایی map کنیم و پروسه فرهنگ سازی ساختار یافته آمریکا را کنارش قرار دهیم، متوجه میشویم که همه چیز خیلی دقیق و منظم از پیش چیده شده و زمینه آن مثل بذری که در خاک منتظر باشد، آماده رشد و میوه دادن است. هالیوود، شبکههای اجتماعی، کمپین رسانههای کابلی که بصورت تند و برنده مردهای قدرتمند را به پای خانمهای معمولی قربانی میکنند، و زنهای رنگین پوستی که در فیلمهای بلاک-باستری ۲۰۰ میلیون دلاری نقش اول را برمیدارند و حتی این آخری، سفیدبرفی رنگین پوستی که نقش اول پروسه تولیدات دیزنی میشود، همه و همه نمونههایی است که هالیوود طی سالها از طریق آن تلاش میکند تا خانمها را به چرخه "سفر قهرمان" وارد کند. چرخهای که برای صد سال به صورت یک جانبه در اختیار مردهای سفید چشم رنگی بود و به شکلی اغراق شده، پتانسیل آنها برای مدیریت و نجات دنیا را تبلیغ میکرد.
باید کمپین me too را پدر این جریان بدانیم که به شکلی استعاری تمام گزینههای لازم برای کشیدن کبریت هک مشتری ۲۰۲۴ را تیک میزد. اصلا چرا باید رسانهها با این جدیت هری استاین را با تیغههایی که خودش طی ۵۰ سال تیز کرده بود سلاخی کنند؟ مگر کمپین من_هم، چیز تازهای بود؟ مگر اولین بار بود که یک مدیر پرقدرت از کارمندان زیبای زیر دستش سواستفاده میکرد؟ ولی امریکاییها با جدیت تمام به آتش دمیدند و اسم کسانی را که به افشاگری دست میزدند با صدای بلند فریاد کردند. جریان هالیوود را تغییر دادند و فیلمنامه نویسان به سرعت مشغول تولید فیلمهای Triple-A، با بودجههای دیوانه کننده شدند. چراغ سبز برای بازسازی catwoman که در سال ۲۰۰۴ به شکل خجالتاوری شکست خورده بود، روشن میشود، لیست فیلمهای ابرقهرمانی از خانمها پر میشود و کفه ترازو سوپر هیروها به سمت خانمها سنگین میشود. برای همین است که هالیوود بعد از نامزدی هریس، به سرعت پشتش را پر میکند و به کمپینهای تبلیغاتی فیلمها، کمی سس سیاسی اضافه میکند.
این پروسه هنوز متوقف نشده. هنوز فیلمهای ابرقهرمانی که سفر قهرمان زن را تبلیغ میکنند تولید میشود. هنوز شبکههای اجتماعی توسط باتها سو دهی میشوند و هنوز دیجیتال مارکترهای انتخاباتی روی کمپینهای میلیون دلاری ریاست جمهوری اثر میگذارند. ما در وسط بزرگترین و یکی از طولانیترین Customer-Hack های سیاسی جهانیم. پروسهای که نشان میدهد مسیر هک مشتری از زمان ویتنام به این سو، چقدر پیشرفتهتر، و چه اندازه موثرتر عمل میکند.
همه اینها را گفتم که به اینجا برسم: هک مشتری چیزی است که هر روز در اطراف ما رخ میدهد. ما همواره بخشی از یک هک هستیم. گاهی به ترند شدن هوش مصنوعی کمک میکنیم، گاهی به باد موافق بادبادک یک کمپین که روی ساختار هک مشتری بنا شده تبدیل میشویم و گاهی در نقش یک کاتالیزور عمل میکنیم. برای همین است که معتقدم هک مشتری یک پروسه ساخت یافته منظم است که با برنامهریزی دقیق قادر به تغییر سیستم، جهش فروش یا عوض کردن رفتار کاربر میشود.