امیر اکبری | روز گذشته پرونده سرقت بزرگ از صندوق امانات بانک ملی به مرحله دستگیری بخش عمده باند سارقان و دستیابی به اموال مسروقه رسید. با دستگیری فروشندگان اموال و تعدادی از اعضای گروه که از مرز خارج شدهاند، احتمال کاهش تبعات این سرقت برای مالباختگان افزایشیافته است؛ لذا شاید این پرونده تا هفتههای آینده بسته شود.
اما در گزارشهای پلیس نکته بسیار مهمی وجود داشت که به نظر آغاز یک پرونده بزرگ کشوری به شمار میرود. رئیس پلیس آگاهی تهران از شناسایی و اعلام مشکلات امنیتی این شعبه یک ماه پیش از وقوع سرقت و بیتوجهی مسئولان شعبه خبر داده است. هشدار امنیتی این بیتوجهی بهمراتب نگرانکنندهتر از سرقت اولیه بوده و گستردگی شعب بانکها و موسسههای مالی و اعتباری و پراکندگی آنها در سراسر کشور توجه سریع به این حفره امنیتی را لازم میسازد. هر روز میلیونها نفر از مردم دهها میلیون تراکنش و خدمات بانکی انجام میدهند و حضور فیزیکی در شعبه یا اتصال اینترنتی به سامانه خدمات بانکی با فرض پیشبینی گسترده ضوابط امنیتی برای این خدمات است.

در مهندسی مفهوم «ضریب ایمنی» نقش کلیدی در طراحی قطعات و سازههای گوناگون دارد. این ضریب نسبت تنش ماکسیمم به تنش واقعی را محاسبه میکند و نشانگر پایداری سازه در برابر میزان ورود بار یا تنش است. هر چه کاربرد سازه حساسیت بیشتری داشته باشد، ضریب ایمنی بالاتر و در مواردی تا 10 برابر بیش از بار واقعی وارد شده به سازه طراحی میشود. حتی برای بخشی از قطعات هواپیما این ضریب 25 برابر محاسبه میشود و لذا هواپیما در بدترین شرایط هم به کارایی خود ادامه میدهد. برای مسائل امنیتی نیز چنین ضرایبی موردتوجه است. هرچه حساسیت مکان یا موضوع بیشتر باشد، لزوم افزایش ضریب ایمنی بیشتر احساس خواهد شد. در خدمات گسترده بانکی از جمله صندوق امانات، این حساسیت به حداکثر رسیده و فرض ذهنی مردم نفوذناپذیری و اطمینان کامل به کارایی روشها و فرایندهای ایمنی است. اکنون که با یک سرقت بزرگ به تصویر ذهنی این امنیت خدشه وارد شده است، نظام بانکی با کمک فرماندهی انتظامی باید بهسرعت در صدد بازنگری همه مراحل و جزئیات و اصلاح مشکلات اقدام نماید. ارائه گزارش جامع و نظارتپذیر به مردم و حتی ذکر درجه رعایت امنیت بهعنوان یک شاخص فعالیتهای بانکی لازم به نظر میرسد.

از سوی دیگر با وجود حملات گسترده به بسترهای اینترنتی خدمات گوناگون مانند شبکه کارت سوخت، خدمات فرودگاهی، مدیریت شهری تهران و دهها حمله کوچک و بزرگ دیگر، امنیت خدمات سایبری اهمیت فراوانی دارد. بروز اختلال در فرایندهای بانکی و سامانههای نگهداری اطلاعات و تراکنشها از یک زلزله 9 ریشتری سراسری خطرناکتر و مشکلات و بحرانهای ناشی از آن غیرقابلمحاسبه و تصور است. به همین دلیل ضمن اعتقاد و آگاهی به دانش و تلاشهای کارشناسان این حوزه در شبکه بانکی، باید به این موضوع دقت کرد که زمان بالابردن ضریب ایمنی در تمامی زمینهها فرارسیده و دوراندیشی و توجه به فرایند پدافند غیرعامل نیاز به مشارکت در همه سطوح برای دستیابی به استانداردهای جدید را گوشزد میکند که «سر چشمه شاید گرفتن به بیل، چو پر شد نشاید گذشتن به پیل».
سرمقاله روزنامه رویداد امروز شنبه 21 خردادماه 1401