ویرگول
ورودثبت نام
امین رضا کیفرگیر
امین رضا کیفرگیرمنجم آماتور ، علاقه مند به روزنامه‌نگاری علم
امین رضا کیفرگیر
امین رضا کیفرگیر
خواندن ۲ دقیقه·۷ سال پیش

انقلابی دیگر در علم؟ این‌بار ماده‌ی تاریک

بازبینی و ویرایش مجدد: آروین صداقت‌کیش

فیزیک‌دانان دانشگاه یورک (York) بریتانیا ، اخیرا ذره‌ای زیراتمی کشف کرده‌اند و گمان می‌کنند این ذره در آغاز هستی (universe) باعث بوجود آمدن ماده‌ی تاریک (Dark Matter) شده است.

نقشه شبیه سازی شده از ماده‌ی تاریک در هستی
نقشه شبیه سازی شده از ماده‌ی تاریک در هستی


ماده ی تاریک چیست؟
گمان می‌شود حدود ۸۰ درصد مواد عالم تاریک باشند. این مواد حضور خود را با اثرهای گرانشی که در اطراف کهکشان‌های مستقل یا خوشه‌های کهکشانی می‌گذرانند، نشان می‌دهند. مواد سازنده‌ی ماده‌ی تاریک باید بر اثر پیامدهای مهبانگ (big bang) شکل گرفته باشند و بعد ساختارهایی را در اطراف مواد عادی شکل داده باشند‌.


اگرچه ماده‌ی تاریک تقریبا ۸۰ درصد هستی را تشکیل داده است، ماده‌ای نامرئی است و ما انسان‌ها هنوز شانسی برای دیدن چهره‌ی او نداشته‌ایم؛ زیرا ذرات تشکیل دهنده‌ی آن نور را نه جذب، نه بازتاب و نه ساطع می‌کنند؛ و به همین دلایل، دانشمندان هنوز درک درستی از این ذرات ندارند.

با وجود نامرئی بودن ماده‌ی تاریک پس چگونه از وجود آن مطلع هستیم؟ در واقع دانشمندان از تعاملات گرانشی ماده‌ی تاریک با ماده‌ی مرئي (مثل ستاره‌ها و سیارات)، از وجود چنین ماده‌ای آگاه هستند.


خطوط قهوه‌ای نمایانگر ماده‌ی تاریک و نقاط رنگی کهکشان هستند
خطوط قهوه‌ای نمایانگر ماده‌ی تاریک و نقاط رنگی کهکشان هستند


فیزیک‌دانان هسته‌ای دانشگاه یورک، اخیرا ذره‌ای را کشف کرده‌اند که نامزد مناسبی برای ماده‌‌ی تاریک است. نام این ذره « د-استار هگزاکوارک» (d-star hexaquark) است. همانطور که از نامش مشخص است، این ذره از شش کوارک ساخته شده است ( کوارک‌ها ذرات بنیادی سازنده‌ی جهان هستند که معمولا با تشکیل پیوندهای سه‌گانه باعث تشکیل پروتون و نوترون می‌شوند). شش کوارک سازنده‌ی د-استار باعث تشکیل یک ذره‌ی بوزون می‌شوند؛ این یعنی هنگامی که تعداد زیادی د-استار وجود دارد، می‌توانند از طریق ترکیبات بسیار مختلفی به پروتون یا نوترون تبدیل شوند.

محققان دانشگاه یورک براین باورند که زمان کوتاهی پس از مهبانگ و در هنگامی که هستی درحال سرد شدن و انبساط بوده، تعداد بسیار زیادی د-استار هگزاکوارک می‌توانسته‌‌اند در کنار هم جمع شده و حالت پنجم ماده را بوجود آورده باشند (چگالش بوز-اینشتین).


پروفسور دنیل واتز (Daniel Watts) از بخش فیزیک دانشگاه یورک در این باره می‌گوید: «محاسبات اولیه‌ی ما نشان می‌دهد که چگالش این د-استار ها می‌تواند نامزد مناسبی برای ماده‌‌ی تاریک باشد. این نتایج جدید بسیار هیجان‌انگیز است زیرا هیچ نیازی به اضافه کردن مفاهیم جدید به فیزیک ندارد.»

همچنین دکتر میخائیل باشکانوف (Mikheil Bashkanov)، نویسنده‌‌ی مقاله‌ی اصلی این اکتشاف، از بخش فیزیک دانشگاه یورک این امید را می‌دهد که دانشمندان در حال انجام محاسباتی هستند تا د-استار را درون یک هسته‌ی اتمی (atomic nucleus) بسازند و ببینند که آیا ویژگی‌های آن با حالت آزادش در فضا یکی است یا خیر.

حال باید منتظر نتایج جدید ماند و دید که پس از دهه‌ها مطالعه بر روی ماده‌ی تاریک مرموز، بالاخره کلید حل این معمای دست‌نیافتنی پیدا می‌شود یا دانشمندان باید همچنان در تکاپوی یافتن آن باشند.




منابع:

  • Journal of Physics G: Nuclear and Particle Physics
  • phys.org
  • اخترشناسی: راهنمای علمی/ ایان ریدپات؛ ترجمه پوریا ناظمی.


















ستاره شناسیفیزیکهوا فضاعلوم
۸
۰
امین رضا کیفرگیر
امین رضا کیفرگیر
منجم آماتور ، علاقه مند به روزنامه‌نگاری علم
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید