در دنیای من، یعنی امین باقری، هیچ اسطوره‌ای وجود ندارد. اسامی بزرگ برای من در حد یاد کردن می‌مانند و قدیس‌سازی از هیچ بنی‌بشری کار من نیست! با این جملات نقدی جدی و هجومی را علیه عباس کیارستمی آغاز می‌کنم تا بعضی از هنردوستان و هنرفهم‌ترها حملهٔ خود را علیه این متن آغاز نکرده و تکلیف و مرز خود را نسبت به یکدیگر بدانیم.
این متن با در نظر گرفتن این موضوع که مرحوم کیارستمی جهان تمام آثارش را تحت عنوان «جهان کیارستمی» در هم تنیده و مرتبط ساخته است، نقد اثر کلوزآپ و در واقع نقد بخش مهمی از کاراکتر عباس کیارستمی است. در واقع آن قسمتی از کاراکتر کیارستمی که تحت لوای بررسی فیلم کلوزآپ نقد می‌شود، همان چیزی است که من دقیقاً آن را «ربط بین کیارستمی و سینما» می‌نامم.
فیلم کلوزآپ را می‌توان در یک دنیای موازی یا شاید در کهکشانی دیگر در دستهٔ فیلم‌های «بر اساس واقعیت» قرار داد، اما این اثر از آن‌جا که در فهرست آثار کیارستمی است، یک فیلم بدون ژانر است.
داستان فیلم دربارهٔ شخصیتی به نام حسین سبزیان است که علاقه‌ای پراکنده و آبکی به سینما دارد. در اتفاقی بسیار آبکی‌تر از علاقه‌اش به سینما، خود را محسن مخملباف جا زده و برای ساخت یک فیلم سینمایی وارد خانهٔ خانواده‌ای به نام آهن‌خواه می‌شود. بعد دست او رو می‌شود و پایش به دادگاه و زندان کشیده می‌شود تا زمانی که آزاد شده و همراه خود محسن مخملباف به خانهٔ خانوادهٔ آهن‌خواه می‌رود تا عذرخواهی کند.
مفهوم اولیهٔ این فیلم دربارهٔ عشق به سینماست. حسین سبزیان از سر عشقش به سینما خود را به چنین دردسری می‌اندازد؛ عشقی که در فیلم سعی شده خاص و مترقی جلوه داده شود.
حسین سبزیان یک کارگر ساده بود که در اوج زندگی سخت خود، مانند میلیون‌ها انسان دیگر در جهان، به سینما علاقه‌مند بود. جایگاه سینما به دلیل شرایط سخت زندگی او، جایگاه ساده‌ای نبود، بلکه بسیار ویژه بود. او بعد از دام کلوزآپ کیارستمی با مشکلات بزرگ‌تری دست‌وپنجه نرم کرد و در نهایت، در حالی که به گفتهٔ بسیاری همچنان افسرده مانده بود، در سال ۱۳۸۵ بر اثر سکتهٔ قلبی درگذشت. می‌توان گفت او سال‌های بعد از دام کلوزآپ نتوانست مانند یک آرتیست زندگی کند و از پس شرایط برآید. به اعتقاد منتقدان، دوربین کنار رفت اما مشکلات واقعی سبزیان باقی ماند.
کیارستمی در هر اثر خود بخشی از تاریکی‌های خود را رو می‌کند. اینکه از این جهت او را فیلم‌سازی مؤلف می‌دانند، درست است. در واقع، هارمونی بسیار منطقی‌ای میان زندگی کیارستمی و آثار او، حتی به صورت موازی، وجود دارد. اوج این تطابق همین فیلم کلوزآپ است. من می‌توانم در یک جمله هدف او را از ساخت این فیلم برملا کنم.
کیارستمی مانند سبزیان خود را یک فیلم‌ساز جا زد و وارد سینما شد! تنها تفاوت این بود که سبزیان خودش را مخملباف جا زد و کمی زرنگی کرد، اما کیارستمی چون اهل زرنگی این‌شکلی و سطحی نبود، با نام خودش برای مدت طولانی‌تری در سینما ماند.
سبزیان برای فرار از حقیقت به سینما روی می‌آورد، درست مثل کیارستمی!
سبزیان درست مثل کیارستمی به دنبال قرار گرفتن در جایگاهی خاص بود.
هر دو یک چیز را برای اهداف خود قربانی کردند؛ سینما!
معمولاً روال کار نویسنده‌ها و فیلم‌سازها این است که برای دریافت ایده، به روزنامه‌ها، سایت‌های خبری، دادگاه‌ها و... مراجعه می‌کنند تا سوژه‌ای قابل تأمل پیدا کنند و بر اساس ماجرای واقعی آن فیلم بسازند. فرض کنید کیارستمی یک روز به یکی از این طرق خبر سبزیان را گرفته و به خود گفته فیلم ماجرای سبزیان را می‌سازم. بعد رفته، خود سبزیان را پیدا کرده، از خانوادهٔ آهن‌خواه، دادگاه و مخملباف کمک گرفته تا بتواند تمام اتفاقات را بازسازی کند.
دقت کردید؟ با استفاده از انسان‌های اصلی این واقعه فیلم نساخته، بلکه وقایع را بازسازی کرده است.
سبزیان هم که آرزوی جلوی دوربین رفتن را داشته، نقش خودش را قبول می‌کند و تبدیل به طعمهٔ کیارستمی و جهانش می‌شود. حالا کلوزآپ چند جین انسان متوسط را که تصور ویژه بودن دارند، در خود جمع کرده است.
فیلم سبزیان را دوباره مجرم می‌کند و همان وقایع را مجدداً جلوی چشم مخاطب می‌گذارد. به عقیدهٔ من، مهم‌ترین سکانس فیلم جایی بود که کیارستمی برای دریافت اجازهٔ دادگاه پیش قاضی می‌رود و قاضی هم مقابل اصرار کیارستمی متوجه ارزش پروندهٔ سبزیان نمی‌شد. حتی قاضی هم می‌خواست به کیارستمی پرونده‌های جذاب‌تری پیشنهاد کند و می‌دانست که برای ساخت فیلم، پروندهٔ سبزیان می‌تواند ارزشمند نباشد، اما چون کیارستمی به دنبال سینما و رضایت مخاطب نبود، به صحبت قاضی اهمیت نداد.
در نهایت سبزیان ـ که حتی بیشتر از ۱۹۰۰ تومان و جا زدن خود به جای مخملباف نتوانست بیشتر کلاهبرداری کند تا به لحاظ جنایی پروندهٔ سنگین‌تر و قابل تأمل‌تری داشته باشد و با تکیه بر میزان کلاهبرداری‌اش عمق عشق او به سینما هم بیشتر شود ـ جلوی دوربین رفت و نه مثل هر بازیگر دیگری فیلم بازی کرد، نه فیلم ساخت و نه سینما را حس کرد. در واقع سبزیان در غیرسینمایی‌ترین بخش تاریخ سینما، که امثال مرحوم کیارستمی آن را اشغال کرده‌اند، رفت و غرق شد.
کیارستمی در میان‌سالی فیلمی ساخت حوصله‌سربر، خسته‌کننده، غریب با ساختارها و مبانی سینما، بدون عمق و کشش داستانی و به طور کلی از هر جهت بد و افتضاح! فیلم کلوزآپ یک ویدیوی بلند است که اگر هر انسان دیگری جز کیارستمی آن را می‌ساخت و در اینترنت منتشر می‌کرد، کسی آن را تماشا نمی‌کرد. فیلمی که کارگردان آن هر جایی هر کاری می‌خواست می‌کرد، جز آن کاری که باید.
در نهایت فیلم در لحظه‌ای تمام می‌شود که انسان را از سینما زده می‌کند؛ صحنه‌ای که آقای آهن‌خواه در حال صحبت با مخملباف و سبزیان است و در چشم برهم‌زدنی تیتراژ بالا می‌آید. دلیل کیارستمی برای این کار این بود که آن لحظه، چون نمای کلوزآپ سبزیان بوده، فیلم را تمام کرده است.
