
ْ
خوشبختانه الان دیگه مثل گذشته (۱۰۰ سال پیش نیست) نیست که وقتی یه اتفاقی میفتاد کلی زمان میبرد که مردم جاهای دیگه خبردار بشن. الان عصر عصر اینترنته و همه چیز در کسری از ثانیه به گوش همه میرسه. میخواستم مطلب رو با این جمله شروع کنم که: "مینویسم که به دست آیندگان برسد" اما سریع پشیمون شدم. چون بدون شک اولین نفری نیستم که داره درباره قطعی اینترنت در یک هفته گذشته مینویسه.
زمان بچگی ما (دهه هفتادیا) هروقت پدر مادرامون می خواستن تنبیهمون کنن یه وسیله ای رو ازمون میگرفتن و میگفتن تا بچه خوبی نشدی بهت نمیدیمش. حالا اینکه معیارشون از خوبی و بدی چی بود رو خدا می دونه. فقط یادمه که یه مدت ساکت میشدیم میرفتیم یه گوشه ای مینشستیم یا پای تلویزیون خیلی ساکت کارتون می دیدیم تا اخرش اون وسیله رو می دادن دستمون. دهه شصتیا که احتمالا خیلی بدتر بود. شاید کتک و ...
آقا ما هرچی جلوتر میریم و بزرگتر میشیم بازهم این رفتار شبیه پدر مادرا رو می بینیم. هرچند وقت یه بار کاری می کنن که مجبور بشیم مثل اون موقع بریم یه گوشه بشینیم و چیزی نگیم تا دلشون بسوزه و بهمون برش گردونن. حالا دمتون گرم که برمیگردونین....بعدشم کلی منت که بیا بگیرش، دارم کلی بهت لطف می کنم که میدمش بهت ها!!!
خلاصه اینکه چند روز پیش این پدر مادر ما بدون اینکه به عمو و عمه و خاله و معلمای مدرسمون بگن تصمیم گرفتن قیمت یه چیزی رو بالا ببرن. نگو که این بار نوبت بنزین رسیده بود. آقا ما رفته بودیم بنزین بزنیم دیدیم که صفش خیلی طولانیه گفتم چه خبره مگه این همه ادم امشب تو صف؟ فردا دیدم که ای بابا بنزین گرون شده. یکم تو سوشیال مدیای معروف امروزه ایران (معروفترین و پراستفادهترین شبکه اجتماعی سال ۹۸ ایران میشه اینستاگرام | اینستا | اینیستا | یا همون Instagram) میچرخیدم که یهو دیدم انگار نمیتونم چیزی رو ببینم. البته همه داشتن درباره گرون شدن بنزین حرف میزدن.
آقا ما رفتیم سراغ کارای دیگه و بعدشم خوابیدیم. صبح بیدار شدیم. یکم استرس دارم از صبح این روز به بعد. چون شب قبلش خوابیدم بیدار شدم دیدم بنزین گرون شده. دیشب هم خوابیدم بیدار شدم دیدم اینترنت قطع شده.
دقت کردین وقتی یکی ضربه میخوره / تصادف میکنه / از ارتفاع میفته و .... اولش بدنش گرمه و هیچ دردی حس نمیکنه؟
اوضاع روز اول ما توی دنیای بدون اینترنت هم مثل همون ادمیه که با ماشین تصادف کرده و پرت شده چند متر اونورتر و بعدش اصرار داره که باید بلند بشه و راه بره. حتی دیده شده که با استقامت به مسیر خودش ادامه میده. انگار که هیچ اتفاقی نیفتاده. اما چند قدم که برمیداره دوباره میفته زمین....
جونم براتون بگه که خلاصه اینترنت نداشتیم. الان که این مطلب رو می خونید (هرجا که هستید، توی همین ایران خودمون حتی یا اینکه خارج از ایرانید) شاید نتونین باور کنید. شاید خندتون بگیره. شاید اصلا قطعی اینترنت براتون معنی نداشته باشه. شاید اصلا چیزی به نام اینترنت براتون بی معنی باشه(چون همیشه وصلین). شاید دلتون بسوزه. شاید هم حسرت نداشتن اینترنت رو بخورید. چون حداقل تجربش نکردید ولی ما ۸ روز (تا به امروز که دارم می نویسم) تجربه کردیم.
الان که دارم مینویسم خیلی وقت از آخرین مطلبی که نوشتم میگذره. شاید به همین خاطره که زیاد دارم وارد حاشیه میشم. بریم سر اصل مطلب. میخوام یکم از اوضاع بی اینترنتی براتون بگم. الان ۸ روز داره می گذره از روز اولی که اینترنت جهانی رو به روی ما بستن (البته خیلی خنده داره که بگیم اینترنت جهانی...چون اینترنت یعنی کانکت بودن و معنی نداره براش ایران یا جهان). ۸ روز میشه که فقط به وب سایت هایی دسترسی داریم که سرورهای اونها داخل ایران هست.
یه زمانی که مردم همچنان داشتن تلویزیون نگاه می کردن این عبارت رو زیاد می شنیدیم بخصوص درباره اخبار و برنامه های خاص. هرچیزی می شد مثلا یه خبر رو سانسور می کردن یا پخش نمی کردن میگفتیم چون اسمش رسانه ملی نیست. اسمش تلویزیون ملی نیست. بلکه اسمش رسانه میلی هست. استفاده از این مفهوم برای اینترنت هم بی معنا نیست. چون می شد و میدونستیم که اینترنت رو به راحتی میشه سانسور کرد. به راحتی میشه فیلتر کرد. به راحتی میشه دستتو از یسری سایتا کوتاه کرد و مانع آلودگی ذهنی به گناه شد (دلیلی که برای فیلتر کردن دارن رو دارم میگم). اما هیچ وقت فکرشم نمی کردم که واقعا یه روزی دولت | نظام | سران دو قوه (گویا قوه مقننه یا همون مجلس در جریان قطع شدن اینترنت نبود و شاکی شده که چرا به من نگفتین؟) دست به چنین اقدامی بزنن.
به لطف تحریم های دنیا از خیلی از چیزای عادی محروم بودیم و همچنان هستیم. سر زدن ما به وب سایت هایی مثل آمازون و ... که توی جایی اون طرف تر از ایران خودمون هستن مثل اون حالتیه که میری یه جای لوکس و فقط از پشت ویترین به جنسای داخل مغازه نگاه می کنی و حتی نمیری داخل بپرسی قیمت چنده!
خلاصه اینکه یهو به این سمت میل کردن که باید شیر اینترنت رو ببندن. البته دمشون گرم شیر رو که بستن بلافاصله بعدش به لوله اینترنت داخلی وصلش کردن.
اینجاست که من میگم: اینترنت ملی به سمت بی میلی | اینترنت ملی نهایت بی میلی
اولش باورش سخت بود که اینترنت قطع شده. ساده ترین کاری که هر ادم، تکرار می کنم هر آدم با اینترنت انجام میده (بخصوص برای اینکه چک کنه اینترنتش وصله یا نه) سرچ کردن توی گوگل هست. آقا ما تا شبش گفتیم که خب دگ فردا وصل میشه. اما این طوری شد که ۸ شب ما به همین صورت پشت سر گذاشته شد. فردا وصل میشه. پس فردا وصل میشه. پسون فرداش وصل میشه.
البته یه دستاورد بزرگ این مانور (بگم که هنوز براش اسمی انتخاب نشده...حالا که اسم نداره من اسم انتخاب می کنم براش: مانور ملی(خانوادگی، همگانی) اینترنت ملی.
توی این یک هفته همه چم و خم های اینترنت میلی بررسی شد و حتما کلی باگ از دلش بیرون اومد (البته که دنیای نرم افزار بدون باگ معنی پیدا نمیکنه). خلاصه اینکه اینترنت ملی هم بصورت میلی چک شد و رونمایی شد. احتمالا چند وقت دیگه هم کیکشو میخوریم. این وسط فقط ما یه نمونه و الگو داریم که بعنوان برادر بزرگتر ازش یاد می شه همیشه. روسیه رو میگم. داداش بزرگمون. داداش روسیه! اونم انگار چنین بازیهایی دراورده این مدت.
اما خداییش عادت کردیم. اگ دوس ندارین یا بهتر بگم میل ندارین نیازی نیست وصلش کنید. ما دیگه عادت کردیم به بی میلی به اینترنت ملی!
دقت کردین تو هر جمع چند نفره ای یه نفر هست که همه رو سرگرم میکنه؟ یه نفر هست که نبودنش توی جمع خیلی حس میشه؟ مهم نیست که توی فضای واقعی هستی یا فضای مجازی اینترنت. این ادم هرجا باشه خلاصه کلی سرگرم میشی و بهت خوش می گذره. این ۷ روز اینستاگرام اینطوری بود. پروفایل های همه شده بود مثل آلبوم عکس قدیمی که عکسای قدیمی داشتن خاک می خوردن. تنها استوری هایی که وجود داشت برای من استوری پیج شرکت ها یا افرادی که خارج از ایران بودن.
وقتی ادم میره یه جایی مهمونی به این هدف می ره که کسی رو ببینه. وقتی با دوستامون بیرون قرار می زاریم هدف اینه که یه جایی دورهم جمع بشیم و یه کاری انجام بدیم. عملا هر دورهمی به خاطر حضور طرف مقابل بوجود میاد. در واقعا هیچ کس با خودش دورهمی بیرون برگزار نمی کنه. اینستاگرام هم همین نقشو داره توی زندگی ماها بازی می کنه. با همه در ارتباطیم و فکر می کنیم که همیشه در ارتباطیم. ارتباط در همین حد که فقط استوری های همدیگه رو می بینیم و عکسای همدیگه رو لایک می کنیم. نهایت نهایتش کامنت می زاریم. نهایت نهایت نهایتش اینه که برای همدیگه دایرکت مسیج میزاریم تا از حالش خبردار بشیم. خداییش کسی دایرکت بده اینقدر خوشحال میشم که نگو. بیچاره زحمت کشیده با انگشت شصتش گوشه بالا سمت راست اپ رو فشار داده تا لیست دایرکت هاش رو ببینه بعد منو سرچ کرده پیدا کرده و بعد پیام فرستاده. شما هم بودین برای کسی که این همه مرام گذاشته ارزش قايل می شدید.
۸ روز تموم شد و هنوز که هنوزه فقط تعداد انگشت شماری توی اینستاگرام هستن. اینایی هم که هستن هم همش دارن تعجب می کنن که وای ما اینستاگرام هستیم. چطور شما می تونید تحمل کنید. جالبتر اینکه این ادما (که خودمم هم یکی از اونهام) برای اونایی که نیستن استوری میزارن. یعنی عملا فقط خودشون می بینن استوریها رو. حالا اینکه چرا تو این اوضاع بجای اینکه برن توی تظاهرات (البته صلح طلبانه) با منطق شرکت کنن و درباره گرون شدن بنزین اعتراض کنن دارن توی اینستاگرام استوری می زارن که چرا هیچکی نیست(یکیش خود من). یعنی اصلا خبر ندارن که اینترنت میلی وصله و اینترنت دنیا قطعه. البته نه از سمت دنیا بلکه از سمت ما.
اوایلش برای همه سخت بود که دیگه واتسآپ باز نمیشه و نمی تونیم به راحتی گذشته به همدیگه پیام بدیم.
یادمه اولین باری که شوکه شدم وقتی بود که یهو یه پیامک از یکی از دوستام به دستم رسید که نوشته بود: سلام.
چند ثانیه بعد یه پیامک دیگه اومد که نوشته بود: خوبی امین؟
چند ثانیه بعد یه پیامک دیگه اوکد که نوشته بود: اون فایل سوالات متداول رو برات ایمیل کردم.
این تازه شروع داستان بود. یه لحظه به خودم اومدم که ببینم چرا اینطوری پیام داده فهمیدم که اها بیچاره فکر کرده داره تو واتسآپ پیام میده. این اولین داستانی بود که این روزا همه داشتن. تا همه عادت کنن که پیامک دادن متفاوت هست از پیام دادن توی واتسآپ. بس واضحه که یه محصول میتونه عادت بوجود بیاره و به فرهنگ تبدیل بشه.
در کل واتسآپ هم داشت مثل اینستاگرام خاک می خورد. هیچکی نبود. هیچ نوتیفیکیشنی نمیومد. توی گوشی اکثر مردم یه نوتیفیکیشن از واتسآپ بود که نوشته بود:Checking for new messages و هیچوقت هم تموم نمیشد چون بیچاره نمیتونست اصلا وصل بشه به سرورهاش چه برسه به اینکه بتونه پیامهای جدید رو دانلود کنه.
توی این ۸ روز حداقل چیز مثبتی که وجود داشت این بود که تونستیم صدای همدیگه رو بیشتر از قبل بشنویم. قبلا خیلی از تماس ها و حال و احوال پرسیها متنی بود و از طریق واتسآپ اتفاق میفتاد اما این مدت همه مجبور بودن یا پیامک بفرستن یا هم اگه کارشون در حد پیامک و کوتاه نبود باید تماس میگرفتن.
این چند سال نرخ تماسهای تلفنی موبایلی و پیامک فرستادن خیلی خیلی کم شده بود و اکثر اپراتورها روی فروش بسته اینترنتی تمرکز و سرمایهگذاری کردن. اما این مدت باز هم مردم چون راهی برای برقراری ارتباط نداشتن پس مجبور بودن شارژ بخرن. به لطف این اپلیکیشن های پرداخت مثل آپ، دیجی پی، سکه، تاپ و ... مردم میتونستن شارژ بخرن و استفاده کنن. من که خودم به شخصه اگر این اپلیکیشنها نبودن بلد نبودم چطور باید شارژ بخرم که بتونم صحبت کنم و پیامک بفرستم.
از اون سمت هم فقط اینترنت میلی باز بود و هیچ وب سایت دیگه ای باز نمیشد. سرعت مصرف بستههای اینترنتی کم شده بود و هزینه اینترنتمون روی گوشی کم شده بود. اینم از برکات اینترنت میلی بود!
اصلا همه شبکه های اجتماعی به کنار. هیچکدومشون هم اگه نبودن هیچ اتفاقی توی زندگیمون نمیفتاد. مهم نیست اصلا. چیزی که مهمه اینه که به گوگل هم دسترسی نداشتیم. واقعا مونده بودیم چطوری دنبال پاسخ سوالاتمون بگردیم.
اینجا بود که موتورهای جستجوگر ایرانی شروع کردن به پیامک فرستادن که آقا گوگل نیست ولی ما هستیم بیاین بهمون سر بزنید. اسم چندتاشون رو بخوام بگم: پارسیجو، یوز، هورا و ...
یه پیامک از موتور جستجو هورا اومد که نوشته بود: تا زمان اتصال اینترنت بین الملل، جهت استفاده از موتور جستجو، جایگزین گوگل میتوانید از هورا استفاده نمایید. شاید باورتون نشه اما همون لحظه روی لینک توی پیامک زدم و رفتم توی سایتش که با این پیغام مواجه شدم: در حال حاضر این سرویس در دسترس نمی باشد. لطفا دقایقی دیگر تلاش فرمایید. از شکیبایی شما سپاسگذاریم :)
آخه واقعا جایگزین گوگل؟ شوخیشم زشته!
خب دیگه الان که هیچ راهی برای پیام دادن و چت کردن با بقیه نیست باید بریم سراغ پیامرسانهای داخلی. سروش، گپ، بله و ... خب گفتیم اوکی نمیشه که کار و زندگی رو تعطیل کرد. بریم سراغ یکی از این داخلیا و یه گروه بزنیم که کارای تیم رو با هم ببریم جلو. صبح رفتیم و گپ رو نصب کردیم. یه گروه ساختیم و دونه دونه بچه ها رو اضافه کردم به گروه. همه چیز خوب بود اون صبح تا اینکه عصر پیامرسان گپ به پوش رفت که بیاین و از گپ استفاده کنین (پیام به همچین مضمونی بود). روی پوش زدن من همانا و وصل نشدن گپ همانا. آقا از اون لحظه به بعد دیگه کلا گپ برای من کار نمیکرد. هیچ پیامی نمیرفت. اصلا به سرورها وصل نمیشد.
بوسیدیم گذاشتیم کنار! از فرصتها هم نمیتونن استفاده کنن!
اقا ما بیچاره شدیم. از روز دوم قطعی اینترنت وب سایتهای ایرانی شروع کرده بودن به پیامک دادن که داداش نگران نباش اگه اینترنت قطعه ولی ما همچنان هستیم و داریم سرویس میدیم. سایتمون هم باز میشه چون سرورامون توی ایرانه. بیاین سر بزنیم که به مناسبت این قطعی اینترنت و مشکلاتی که براتون پیش اومده میخوایم بهتون تخفیف هم بدیم. اینم کد تخفیف.
یکی یکی شروع کرده بودن هرکدومشون یه پیامک جذاب تر از اون یکی بفرسته که ادم جذب کنه. لینک سایت هم که توی پیامک ها بود. الان فکر کنم توی این مدت یه دایرکتوری از تمام سایتهای ایرانی توی اینباکس پیامک های گوشیهای هرکدوم از ماها باشه. دمشون گرم اینقدر خوب هم توضیح دادن که میتونی با سرچ کردن تو اینباکس هرکدوم که اسمش رو یادت رفته هم پیدا کنی.
اینترنت برای کسبوکارهای آنلاین مثل سوخت برای شرکت های باربریه. اگه یه شرکت باربری نتونه سوخت مورد نیاز برای خودروهای خودش رو تامین کنه باید تعطیل کنه بره و همه راننده ها رو هم مرخص کنه. من خودم هم کارم کاملا انلاین هست و عملا این ۸ روز واقعا به مشکل خورده بودیم. خدا میدونه چه ضرری به کسبوکارهای کوچیک و بزرگ آنلاین توی این چند روز افتاد. حالا کی میتونه اصلا میزان ضرر رو اندازه گیری کنه.
بیچاره رانندههای اسنپ و تپ سی که توی این مدت تا چند روز اول نمیتونستن کار کنن و نون ببرن سر سفره خونوادشون.
زمانیکه بچه بودیم و بعدش یکم عاقل تر شدیم، دیگه پدر مادرا نمیتونستن بدون دلیل یه کاری بکنن بر خلاف میل ما. چون میپرسیدیم چرا و اونقدر گیر میدادیم که انجام نمیدادن. قضیه دولت و حکومت ما هم همینه. حالا بماند که اینترنت قطع شد تا مردم سر بنزین سروصدا نکنن اما همیشه دنبال یه موقعیت بودن که بخوان یه کاری رو که کاملا مردم باهاش مخالفن یا شاید بهتر بگم برای سیستم ضرر داره رو انجام بدن. چند سال پیش فیسبوک و یوتیوب رو فیلتر کردن بعد از یکسری مخالفت و سروصدا کردن و دلیل خیلی محکمی هم براش ساخته بودن. این بار من حدس می زدم که بهترین فرصت برای این بود که بخوان اینستاگرام رو فیلتر کنن. چون چند باری توی این مدت درباره فیلتر کردن اینستاگرام حرف زدن ولی نتونستن تصویب کنن. شاید این بهترین فرصت بود برای اینکه خیلی اروم سر اینستاگرام رو هم ببرن و تمااااااااام!
اینم اوضاع اینترنت ایران از نگاه جهانی

دوباره فهمیدیم که:
و در آخر جا داره یادی از صرب المثل معروف بکنم که میگه:
کس نخارد پشت من جز ناخن انگشت من