ویرگول
ورودثبت نام
امین نوبهار
امین نوبهارراوی | درگیر جامعه و رسانه | زندگی در گذر
امین نوبهار
امین نوبهار
خواندن ۵ دقیقه·۲ ماه پیش

متن کامل شعر «رستم و سهراب» سرودهٔ علیرضا شجاع‌پور

شعر زیر یک شعر نیمایی سروده‌ی زنده‌یاد علیرضا شجاع‌پور است که قصه‌ی رستم و سهراب را در خیال خود از زاویه‌ی دیگری بازگو می‌کند. او در خواب رستم را می‌بیند و از او می‌پرسد که «این پسرکشی چه بود؟» و رستم داستان آن روز را برای شاعر مرور می‌کند و می‌گوید که در آن نبرد، دست سهراب را خوانده بود و فهمیده بود که او پسرش است. او قصد داشته که در کُشتی‌گیری عمدا ببازد تا سهراب پیروز شود و رسم پهلوانی در خاندان سام باقی بماند. اما ناگهان رستم به خود می‌آید و ماجرا را جور دیگری درمی‌یابد. او یک آن به این نتیجه می‌رسد که «این نبرد رستم و سهراب نیست» بلکه «نبرد ایران و توران است» پس پهلوان ایرانی نباید اجازه بدهد که ایران شکست بخورد. پس پسرش را می‌کشد تا ایران پیروز بماند.

همچنین بخشی از این شعر را از زبان خود شاعر در این ویدیو می‌توانید ببینید.

متن کامل این شعر بلند را در ادامه بخوانید:

خواب می‌دیدم…

خواب می‌دیدم که رستم بود و من بودم

غصه‌دارِ قصه‌ی فرزند کشتن؛ با تهمتن هم سخن بودم…

من به او می‌گفتم: «ای پیرِ دلیرِ پهنه‌ی تاریخ!

یکه‌تازِ صحنه‌ی تاریخ!

داستان رستم و سهراب را خواندم

داستان پور و بابِ غوطه‌ور در موج‌هایِ خشم و کین در بحرِ بی‌پایاب را خواندم

آشکارا در دلِ سهراب

مهرِ رستم بود؛

در دلِ رستم ولی مهرِ پسر کم بود؛

هر چه دل، سهراب را در بزم می‌جوشید

رستم اما با دل و دست و زبان در رزم می‌کوشید

بارها خواندم که سهرابت ندا سر داد

مهربان و نرم و آهنگین

رزم را بگذار؛ بزم را بنشین؛

با تو ای مردِ کهن، در دل مرا آهنگِ رزمی نیست

مرد پیکاری، ولی با تو مرا جز شوقِ بزمی نیست

این چه افسون است؟ با توام پیوند گنگی در دل و خون است!

هم‌نبردا! در نبردت چهره‌ام را شرم می‌پوشد

در دلم مهر تو می‌جوشد

باز کن از ابروانت چین؛ رزم را بگذار... بزم را بنشین!

باز گفتم با تهمتن:

«راستی سهراب... در دلش مهر تو جوشان بود

از نشانی‌ها که مادر داده بودش

در جبین و برز و بازویت فراوان بود

هر چه سهرابَت به نرمی مهر می‌ورزید، مهربانی از تو کمتر دید

عاقبت آن‌سان که رستم خواست… با پدر جنگید…

با پدر جنگید تا در اولین کشتی، پشتِ رستم را به خاک آورد

پهلوانی را… جاودان برگی ز تاریخ است…

آنچه آن گُردِ دلاور کرد، فاتحِ پیکار…

در چنان پیکار خون‌خواهانه‌ای در صحنه‌ی کشتار

گر چه می‌دانست هم‌نبردی همچو رستم زیر خنجر داشت…

داستانی را که گفتی از تو باور داشت

از حریفی همچو رستم کینه در دل کشت

در نیام آورد تیغ از مشت

کشتی دوم که رستم پشت آن گُردِ دلاور را به خاک آورد

تیغ کینش سینه‌ی سهراب را بی‌وقفه چاک آورد

خنجر کین از نیامش رفت اندر مشت

بی‌امان سهرابِ یل را کشت

هر کسی این داستان را خواند... با دلی خونین به رستم تاخت...

کاو چرا سهراب را نشناخت؟»

رستم اما گفت: «می‌دانستم از آغاز…

کان بر و بازویِ سهراب است

وآنچه چون خورشید می‌تابید بر جانم…

آفتابِ روی سهراب است

من بر آن رخشِ جوان، آن روز... رستمی اما جوان دیدم

راست می‌گویم... در آن پیکار، رستمی را ناتوان دیدم

من به شامِ بزمِ پیش از رزم

از شکاف خیمه‌ی تورانیان در خطه‌ی ایران

دیدم آن گُردِ دلاور را… بی‌زره بر تن

دیدم، آری! مهره‌ی منظور در دریای بازویش شناور را

در میانِ موج‌هایِ حیرت و تردیدِ طاقت‌سوز

آشکارا دیدم آن اوجِ بلندِ کوهِ باور را

راست می‌گفتند، راست می‌گفتند: در سپاه سرزمین ما…

ارچه گُردآموز و دشمن‌سوز… یکه‌تاز و نیزه‌باز و پهلوان‌پرور

رزمِ آن گُردِ دلاور را هماوردی نمی‌دیدم

جز به کامِ مرگ، در نبردِ آن یَلِ شیرافکنِ شمشیرزن، مردی نمی‌دیدم

راستی را در همه دنیا، پهلوانی همچو او کم بود…

آری! او فرزند رستم بود!

آزمودم بی‌امانش در نبردِ نیزه و تیر و کمان، پی‌گیر

آزمودم آن دلاور را به گُرز و نیزه و شمشیر

در سواری، کوه بر رود خروشان بود

پایدار و ماندگار، اما به گردَش همچو توفان بود

دشمن‌افکن در نبرد فتح و پیروزی

توسَنِ تقدیر، پنداری چو اسبش سر به فرمان بود

در سرانجامِ نبردِ او… گردنِ گردن‌کِشان بر تیغه‌ی شمشیرِ تیز، مهمان بود

آزمودم آن دلاور را، به هر پیکار، مردِ میدان بود

آفتاب، آهسته‌آهسته از پسِ ابرِ دو لشگر، پشت کوه افتاد

بازگشتم خسته و رنجور از آن پیکار

تن ز نیرو خالی اما سر پُر از پندار

پای لرزان از رکابِ رخش، در رکاب توسَنِ اندیشه می‌کردم

واندر آن گردابِ اندیشه

جان رستم را به حکمِ مِهرِ فرزندی

تا سرافراز آید از آن رزمگه، سهرابِ یَل

در شیشه می‌کردم

عُمرِ من، گفتم به خود امروز، از شمار افزون به سال و ماه

از شمار افزون چو عمرم، کرده‌ام عُمرِ یَلان کوتاه

صبحِ فردا دست اگر از جان بشویم من

این به این آوردگه، رستم‌کش ار رستم‌کشی گردد

گر چه رستم تا به ابد در خواب خواهد شد…

نوبتِ سهراب خواهد شد

آشکارا، روشنا چون روز... دیدمش سهراب را،

بعد از رستم... در جهان پیروز

نیزه‌اش دل‌دوز

تیغش عالم‌سوز

بر جهانی پهلوانی داشت...

پهلوانیِ جهان را در جوانی داشت

باز با خود گفتم آری! تا چنین گُردی ز پشتِ من به دوران هست

از من و از پهلوانی نام خواهد ماند

تا جهان باقی‌ست… پهلوانیِ جهان در خاندانِ سام خواهد ماند

شب میان خیمه‌ای تاریک، داستانِ مرگِ خود را در نبردِ صبحِ روزِ بعد، با برادر رو‌به‌رو گفتم…

این حقیقت را که خواهد کشت سهراب‌اَم به تیغِ کین، به او گفتم…

گفتمش با مادر از رستم بگو، در مرگ من زاری نباید کرد

هیچ‌کس تا جاودان در پهنه‌ی گیتی نخواهد زیست

در جهان از پادشاه و گُردِ پهلوان و پهلوان‌افکن، چند روزی آشیان دارد

زیستن را هر کسی چندی زمان دارد

پنجه‌ی تقدیر، شیشه‌ی عمر مرا در پنجه‌ی این نوجوان دارد

صبح فردا، دست از جان شُسته، در آوردگه سهراب را دیدم

رستم و سهراب را که‌آیا کدامین بیش باید زیست…

بازهم در کفّه‌یِ انصاف سنجیدم…

با بهای جانِ خود این‌بار زندگی را، زنده‌بودن را به آن فرزند، دیگر بار بخشیدم

روز کُشتی بود… کُشتیِ اول…

دست‌هایم بویِ جان می‌داد

دستِ از جان شُسته را، ناید به غیر از بویِ جان از دست

دست‌هامان پنجه شد، پنجه…

پنجه‌ها لَختی به هم پیوست…

اولین‌باری که دستم در میانِ دستِ آن فرزندِ سردار است

اولین و آخرین بار است…

آشکارا لرزه افتادم به جان و تن

دست‌هایش بوی جان می‌داد

بویِ جان من

خویشتن یاری رسانیدم به آن فرزند

تا چو دستش بر کمرگاهم رسید، از جا چو کاهم کند…

از فراز دست او چون سرنگون برخاک غلطیدم

وای بر رستم،

وای بر رستم!

درفشِ کاویان را واژگون دیدم!

لشگر ایران و ایران را

به دست تورانِ زبون دیدم

خاک ایران را ز خونِ پاکِ ایران لعل‌گون دیدم

دشت را دریای خون دیدم

باز رستم را در آن دریای خون، در آزمون دیدم…

در سکوتِ مرگبارِ دشت

نعره‌ای بر گوشِ جانم ریخت

هوش‌دارویی به مغزِ استخوانم ریخت

بر سرم فریاد زد بی‌تاب…

پهلوان! بیدار شو از خواب!

جنگ رستم نیست با سهراب

آنچه امروزت به میدان است، جنگ توران است و ایران است

پیش از آنکه تیغ سهرابم بِدَرّاند جگر در کُشتیِ اول

خود تهمتن را به دست خویشتن کُشتم…

در دل پیکار… رستم و زنهار!

صبح فردا… کُشتیِ دوم…

تا دَهَم درسِ وطن‌خواهی دلیران را

خنجر سردارِ ایران چاک می‌زد سینه‌ی سردارِ توران را

تیغِ خون‌آلود در مُشتم

در دو کُشتی رستم و سهراب را کشتم

آن‌چه باقی ماند،

آن‌چه او تا جاودان جاویدِ کیهان بود،

سرفراز و سَروَرِ تاریخ دوران بود،

ایران بود

ایران بود…

شعر نیمایی
۰
۰
امین نوبهار
امین نوبهار
راوی | درگیر جامعه و رسانه | زندگی در گذر
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید