
مخازن صنعتی به مخزنهایی گفته میشود که برای ذخیره گاز، نفت، آب و محصولات پتروشیمی در صنایع مختلف مورد استفاده قرار میگیرند. چنین مخازنی دارای انواع و ابعاد گوناگونی هستند و تولید آنها باید تحت شرایط و استانداردهای خاصی صورت گیرد. برخی از این مخازن زیرزمینی هستند، برخی به شکل عمودی یا افقی طراحی میشوند و از متریال مختلفی چون سنگ، بتن، فایبرگلاس، پلاستیک و… برای ساخت آنها استفاده میشود. در این مقاله با انواع مخازن صنعتی رایج در بازار آشنا میشویم.
این مخازن عموما به شکل استوانهای یا کروی طراحی میشوند و از آنها برای نگهداری و ذخیره مایعات یا گازها در فشاری غیر از فشار اتمسفر مورد استفاده قرار میگیرند. مخازن تحت فشار شرایط نگهداری خاصی دارند و ریسک خطر در آنها بسیار بالا است. طراحی، ساخت و بهره برداری از چنین مخازنی توسط مهندسین متخصص انجام میگیرد.
استانداردی که برای ساخت این مخازن مورد استفاده قرار میگیرد ASME Section VIII است که توسط انجمن مهندسان مکانیک آمریکا تدوین شده و هر چهار سال یکبار مورد بازنگری قرار میگیرد. این مخازن عموما در صنایع مرتبط با نفت و گاز استفاده میشوند.
در ساخت مخازن تحت فشار فاکتورهایی چون محاسبات مخازن تحت فشار، حداکثر فشار عملیاتی، درجه حرارت ایمن، ضریب ایمنی، میزان خوردگی مجاز و… مورد استفاده قرار میگیرند.
همانطور که اشاره شد این مخازن کاربردهای متنوعی در صنایع گوناگون به ویژه نفت، گاز و صنایع پتروشیمی دارند. مهمترین نمونههای مخازن تحت فشار سیلندرهای غواصی، برجهای تقطیر، راکتورهای فشاری، اتوکلاوها، مخازن عملیاتی معادن، پالایشگاههای نفت و پتروشیمی، مخازن راکتورهای هستهای و… هستند.
مخازن تحت فشار با توجه به کاربردی که دارند از نظر شکل ظاهری، متریال ساخت و میزان فشار مورد بررسی قرار میگیرند.
مخازن نگهداری شامل همه مخزنهایی است که در صنایع گوناگون برای انبار یا ذخیرهسازی مایعات، گازها و سیالات مورد استفاده قرار میگیرند. انتخاب نوع مخزن نگهداری با توجه به مواردی چون نوع ماده، فراریت، سمیت، میزان آتش گیری و… صورت میگیرد.
مخازن ذخیره به انواع مختلف مخازن درباز، مخازن سقف ثابت، مخازن سقف شناور، مخازن کروی و استوانه ای، مخازن سرد، مخازن خاص و مخازن تحت فشار تقسیم میشوند.

از نظر متریال ساخت نیز مخازن به انواع مختلف مخازن پلاستیکی (شامل مخازن پلی اتیلن و فایبرگلاس) و مخازن فلزی (شامل مخازن فولادی، گالوانیزه و استیل) تقسیم میشوند.
از آنجایی که مخازن نگهداری و ذخیرهسازی از مواد مختلف و با کاربردهای متنوعی ساخته میشوند مهمترین استانداردهای ساخت چنین مخازنی شامل استحکام مکانیکی، انعطافپذیری بالا، میزان تغییر فوم پلاستیک، سختی و مقاومت میشود.
با توجه به اهمیتی که کیفیت و استانداردهای ساخت این مخازن دارند، در مرحله از ساخت استانداردهای خاصی وجود دارد که باید رعایت شود. مهمترین این استانداردها ASTM، ASME، DIN، BS، AWS، استانداردهای مرحله جوش کاری (شامل: AWS D۱.۱، DIN EN ۲۲۵۵۳ و ISO ۵۸۱۷) و استاندارد ورقه مصرفی در ساخت مخزن هستند.
یکی از بهترین روشها برای ساخت مخازن تحت فشار و مخازن صنعتی و محاسبات مخازن نگهداری استفاده از نرمافزار اتوکد و آموزش autocad "اتوکد" در نوین پارسیان است که امکان طراحی سه بعدی و پیشرفته را برای مهندسین فعال در این عرصه ایجاد میکند. آموزش آتوکد به عنوان یک نرمافزار کاربردی در عرصه طراحی و نقشه کشی صنعتی از جمله اقدامهایی است که مهندسین حوزه طراحی و ساخت مخازن صنعتی باید آن را جدی بگیرند.
بهترین نرمافزار برای آموزش، آخرین ورژن برنامه autocad است که کار طراحی با برنامه اتوکد را برای بسیاری از مهندسین فعال در عرصه طراحی و ساخت مخازن صنعتی آسان میسازد. ضمن این که استفاده از چنین برنامهای با مزایایی چون کاهش مواد اولیه ساخت و سرعت طراحی همراه است. در واقع میتوان بیشتر فاکتورهای کیفی در طراحی را با کمک اتوکد در طرحهای سه بعدی پیادهسازی کرده و کار را برای ساخت چنین مخازنی به مراتب آسانتر ساخت.
مخازن صنعتی از جمله کاربردیترین تجهیزات در صنایع مختلف محسوب میشوند که برای ذخیرهسازی و نگهداری انواع گازها، مایعات و سیالات مورد استفاده قرار میگیرند. این مخازن با توجه به نوع مادهای که نگهداری میکنند و کاربردی که دارند به انواع مختلفی تقسیم میشوند.
در ساخت انواع مخازن نگهداری رعایت استانداردها ضروری است. همین مسئله است که کار طراحی و ساخت مخازن ذخیرهسازی را به یک امر تخصصی تبدیل میکند. برای این که طراحی و ساخت مخازن ذخیرهسازی با بیشترین کیفیت و استاندارد همراه باشد مهندسین شاغل در این بخش از نرم افزارهای مختلفی استفاده میکنند که مهمترین آنها اتوکد است.
آموزش اتوکد برای طراحی مخازن نگهداری از جمله مخازن تحت فشار، بهترین ابزار کاربردی است، توصیه میشود که با یادگیری چنین برنامهای شرایط را برای طراحی و ساخت مخازن با استانداردهای لازم فراهم کرد.