در جنگلی که قصهاش را برایتان نقل میکنم، حیوانات به دو چیز علاقه فراوان داشتند: یکی اینکه بدانند در آن سوی جنگل چه خبر است و دیگری اینکه اگر خبری نبود، خودشان خبری بسازند.
از این حیث، جنگل ما تفاوت چندانی با بسیاری از شهرهای آباد نداشت؛ فقط در آنجا بهجای تلفن همراه، بیشتر از گوشهای تیز و زبانهای دراز استفاده میشد.
پادشاه جنگل شیری بود به نام راد. یالی طلایی داشت، پنجههایش نیرومند بود و وقتی غرش میکرد، صدای خنده از گلوی کفتارها میپرید و به شکل سرفه بیرون میآمد.
راد در جوانی پدرش را از دست داده بود. سالهای نخست پادشاهیاش با خشکسالی و حمله دشمنان گذشته بود و او با کمک چند دوست قدیمی توانسته بود قلمرو را حفظ کند. حالا دیگر جنگل آبادتر شده بود، مسیرهای آب گسترش یافته بودند و نگهبانان جوانی تربیت شده بودند که بعضیهایشان راد را بیشتر از پدر خودشان قبول داشتند.
البته راد هم بیعیب نبود. گاهی آنقدر درگیر حل مشکلات میشد که فراموش میکرد دیگران هم زندگی دارند؛ گاهی از شدت اطمینان به تصمیم خودش، حرف مخالف را دیر میشنید؛ و اگر کسی به او میگفت اشتباه کرده، نخستین واکنشش این بود که ثابت کند اشتباه نکرده است.
اما دستکم یک ویژگی داشت: اگر مسئولیتی قبول میکرد، تا وقتی آن را به پایان نمیرساند، آرام نمیگرفت.
این روزها مهمترین پروژهاش ساخت مسیر تازهای برای انتقال آب از چشمه شمالی به دشت شرقی بود. اگر کار بهموقع تمام میشد، حیوانات آن ناحیه در فصل خشکسالی مجبور نبودند برای نوشیدن آب تا رودخانه جنوبی بروند.
یک صبح، راد کنار مسیر آب ایستاده بود و به بز کوهی پیری به نام استاد شاخی نگاه میکرد که با دقت به نقشهای روی زمین خیره شده بود.
راد پرسید:
«این سنگ چرا هنوز سر جاشه؟»
استاد شاخی عینک برگدرختیاش را روی بینی جابهجا کرد.
«قربان، طبق صورتجلسه سهشنبه باید امروز جابهجا میشد.»
«خب؟»
«امروز هنوز تمام نشده.»
راد چند لحظه نگاهش کرد.
«منظورم اینه که چرا الان جابهجاش نمیکنی؟»
استاد شاخی گفت:
«چون طبق صورتجلسه، ابتدا باید نظر ناظر مسیر آب گرفته شود.»
«ناظر مسیر آب کجاست؟»
«در حال تهیه صورتجلسه درخواست نظر ناظر است.»
از پشت صخره صدای خنده آمد.
برفک، گرگی شوخطبع با گوش چپ کمی خمیده، از پناهگاه بیرون آمد و گفت:
«قربان، من پیشنهاد میکنم سنگ را بهعنوان مدیر پروژه منصوب کنید. دستکم از روز اول سر جایش بوده.»
کوهان، گرگی درشتهیکل که معمولاً حرفهایش را بعد از غذا میزد، اضافه کرد:
«فقط حقوقش را ندهید. ممکن است بقیه سنگها هم درخواست افزایش حقوق بدهند.»
راد خندید و دستور داد سنگ را همان روز جابهجا کنند.
کنار این دو، سایه ایستاده بود؛ گرگ خاکستری و کمحرفی که از روزهای جوانی راد با او دوست بود. سایه نه از شیر میترسید و نه برای خوشایندش حرف میزد. اگر راد تصمیم درستی میگرفت، حمایتش میکرد؛ اگر اشتباه میکرد، به رویش میآورد.
همین ویژگی گاهی راد را عصبانی میکرد، اما در تمام سالهای پادشاهیاش، هیچکس بهاندازه سایه به او نزدیک نشده بود.
آن روز، وقتی استاد شاخی رفت تا سنگ را جابهجا کند، سایه کنار راد نشست.
«جمعه با ما میای دره؟»
راد گفت:
«ببینم کارها چطور پیش میره.»
«همین رو هفته پیش هم گفتی.»
«هفته پیش واقعاً کار داشتم.»
«من نگفتم نداشتی. پرسیدم جمعه میای یا نه.»
راد لبخند زد.
«تو اگر پادشاه بودی، نصف جنگل رو به خاطر همین سؤالهات زندانی میکردی.»
سایه گفت:
«برای همین پادشاه نشدم. من حوصله رسیدگی به شکایت زندانیها رو ندارم.»
هر دو خندیدند.
آن روز، راد هنوز نمیدانست روزی میرسد که دلش برای همین گفتوگوهای ساده تنگ خواهد شد؛ روزی که برای بهدستآوردن توجه یک نفر، آنقدر برنامه زندگیاش را تغییر میدهد که دیگر وقتی برای کسانی که سالها کنارش بودهاند، باقی نمیماند.
اما آن روز هنوز دور بود.
یا دستکم راد چنین تصور میکرد.
در بخش جنوبی جنگل، بازاری برپا میشد که هر بهار حیوانات جوان در آن با یکدیگر آشنا میشدند.
اسم رسمی بازار «جشن آشنایی بهاری» بود، اما حیوانات قدیمیتر آن را «بازار نرخگذاری» مینامیدند.
در این بازار، بعضی نرها از داراییهایشان تعریف میکردند، بعضی از آیندهای که میخواستند بسازند و بعضی چنان وعدههایی میدادند که اگر نصفشان عملی میشد، همه حیوانات تا پایان عمر غذای رایگان داشتند.
مادهها هم پیشنهادهایشان را بررسی میکردند؛ یکی به دنبال ثبات بود، دیگری ماجراجویی میخواست، یکی به خانواده اهمیت میداد و دیگری هنوز نمیدانست چه میخواهد.
اما برای بعضی از حیوانات جوان، توجه فراوان دیگران کمکم به معیار ارزشمندی تبدیل شده بود. اگر چند نفر همزمان به دنبالشان بودند، احساس میکردند لابد چیز ویژهای در آنها وجود دارد. اگر یکی از خواستگارانشان فاصله میگرفت، ناگهان همان فردی که چند روز پیش چندان جالب به نظر نمیرسید، ارزش بیشتری پیدا میکرد.
نارین یکی از روباههایی بود که در این بازار پیشنهادهای زیادی دریافت میکرد.
زیبا بود، خوشصحبت بود و خوب میدانست چطور گفتوگو را پیش ببرد. اگر کسی برای نخستین بار با او حرف میزد، معمولاً احساس میکرد با روباهی متفاوت روبهرو شده است.
اما نارین همیشه از این همه توجه خوشحال نبود.
خالهاش گلنسا سالها پیش عاشق روباهی شده بود که هر روز برایش هدیه میآورد، از آینده حرف میزد و میگفت هیچکس را بهاندازه او دوست ندارد. اما وقتی گلنسا به او اعتماد کرد و برای زندگی مشترک آماده شد، روباه بهانه آورد و رفت.
نارین آن روزها کوچک بود، اما گریههای خالهاش را به خاطر داشت.
گلنسا بعدها به او گفته بود:
«دخترم، آدمها رو وقتی بشناس که چیزی مطابق میلشون پیش نمیره. وقتی بهشون نه میگی، وقتی نمیتونن به چیزی که میخوان برسن، وقتی تو بهشون احتیاج داری. اون موقع بهتر میفهمی با چه موجودی طرفی.»
نارین این حرف را جدی گرفته بود.
فقط یک اشتباه کوچک کرده بود: بهجای اینکه منتظر موقعیتهای واقعی زندگی بماند، خودش موقعیتهایی میساخت تا دیگران را امتحان کند.
او دو دوست نزدیک داشت. شیدا، روباهی سفید و پرحرف که از توجه دیگران لذت میبرد و معمولاً برای هر مسئلهای یک راهکار فوری داشت؛ و مهتاب، روباهی قهوهای و آرام که برخلاف شیدا، بیشتر گوش میداد تا حرف بزند.
یک عصر، هر سه در لانه نارین نشسته بودند و درباره خواستگاران او حرف میزدند.
شیدا گفت:
«خب، این هفته چند تا پیشنهاد داشتی؟»
نارین گفت:
«سه تا برای دیدار، یکی برای سفر، یکی هم که میگه از همون بار اول فهمیده من همون کسیام که تمام عمر دنبالش بوده.»
مهتاب پرسید:
«این آخری چند سالشه؟»
«چرا؟»
«میخواستم ببینم چند سال طول کشیده بفهمه تمام عمرش دنبال تو بوده، درحالیکه تا هفته پیش نمیدونسته وجود داری.»
شیدا خندید.
«مهتاب، تو رمانتیکترین موجود جنگلی!»
مهتاب گفت:
«نه. فقط فکر میکنم حافظه بعضیها از علاقهشون کوتاهتره.»
نارین هم خندید، اما بعد از چند لحظه جدی شد.
«من فقط نمیخوام مثل خالهم بشم.»
شیدا آرامتر گفت:
«پس نباید زود اعتماد کنی. باید امتحانشون کنی.»
مهتاب پرسید:
«امتحانکردن یا شناختن؟»
شیدا شانه بالا انداخت.
«چه فرقی میکنه؟»
مهتاب گفت:
«خیلی. شناختن یعنی ببینی طرف مقابل در زندگی واقعی چطور رفتار میکنه. امتحانکردن یعنی گاهی عمداً کاری کنی که ببینی چه واکنشی نشون میده.»
شیدا گفت:
«خب، اگر واکنش خوبی نشون نداد، بهتره زود بفهمی.»
مهتاب جواب داد:
«اگر خودت موقعیتی ساخته باشی که در زندگی واقعی وجود نداشته، چی؟»
شیدا برای لحظهای ساکت شد، اما زود لبخند زد.
«عزیزم، تو زیادی به همهچیز فکر میکنی.»
نارین به هر دو نگاه کرد.
در دلش، هر دو را قبول داشت. نمیخواست فریب بخورد، اما نمیخواست آنقدر سختگیر شود که هیچکس را نپذیرد.
مشکل این بود که نمیدانست مرز میان احتیاط و ترس کجاست.
سام، نخستین خواستگار جدی نارین، آهویی جوان بود که کارگاه کوچکی برای ساخت ابزارهای کشاورزی داشت.
نه ثروتمند بود و نه اهل خودنمایی. وقتی به نارین علاقه پیدا کرد، مستقیماً گفت که دوست دارد بیشتر با او آشنا شود.
سام به حرفهایش گوش میداد، جزئیات را به خاطر میسپرد و اگر قرار بود او را ببیند، از قبل برنامهریزی میکرد.
یک روز که نارین گفته بود از گلهای سفید خوشش میآید، چند شاخه از همان گلها برایش آورد.
نارین پرسید:
«چطور یادت موند؟»
سام لبخند زد.
«چون وقتی درباره چیزی که دوست داری حرف میزنی، گوش میدم.»
نارین از این توجه خوشحال شد. اما چند روز بعد، وقتی سام پیشنهاد کرد آخر هفته به کنار رودخانه بروند، نارین گفت:
«بذار ببینم برنامهام چی میشه.»
سام پاسخ داد:
«باشه. تا پنجشنبه خبر بده که بتونم برنامهریزی کنم.»
همین پاسخ ساده نارین را به فکر فرو برد. انتظار داشت سام بیشتر اصرار کند، اما او فقط سرش را تکان داده بود و رفته بود.
آن شب، در گروه خصوصی دوستانش، «پشت لانه»، نوشت:
نارین: سام خیلی خوبه. ولی نمیدونم چرا حس میکنم زیادی راحت به دست اومده.
شیدا: خب، یکم فاصله بگیر. ببین چقدر پیگیری میکنه.
دریا: من یک بار سه روز جواب ندادم، روز چهارم طرف با هدیه اومد دم لونه!
مهتاب پرسید:
مهتاب: بعدش چی شد؟
دریا: هیچی. فهمیدم نامزد داره.
مهتاب نوشت:
مهتاب: پس ظاهراً هدیه، مدرک تأهل نیست.
گروه پر از خنده شد.
نارین هم خندید، اما پیشنهاد شیدا را جدی گرفت.
از آن روز، گاهی ساعتها جواب سام را نمیداد. گاهی قرار را به تعویق میانداخت و گاهی وقتی سام میپرسید چه اتفاقی افتاده، میگفت:
«هیچی. همهچیز خوبه.»
سام ابتدا فکر کرد نارین گرفتار است. بعد تصور کرد شاید علاقهای ندارد. سرانجام یک روز، وقتی برای دیدنش آمده بود و نارین نزدیک زمان قرار گفت شاید نتواند بیاید، سام آرام گفت:
«نارین، من از بودن با تو خوشم میاد. اما نمیدونم تو هم واقعاً میخوای من رو بشناسی یا نه.»
نارین اخم کرد.
«یعنی من باید هر لحظه بهت اطمینان بدم؟»
سام گفت:
«نه. من هم نمیخوام هر لحظه ازت اطمینان بگیرم. فقط میخوام بدونم آیا هر دو داریم برای یک چیز وقت میذاریم یا نه.»
نارین سکوت کرد.
سام به گلهای سفید داخل سبدش نگاه کرد و بعد گفت:
«من دنبال کسی نیستم که از روز اول مطمئن باشه. خودم هم نیستم. ولی اگر قرار باشه هر بار که بهت نزدیک میشم، احساس کنم باید از اول ثابت کنم که ارزش موندن دارم، نمیدونم چطور میتونیم همدیگه رو بشناسیم.»
نارین گفت:
«شاید من فقط به زمان نیاز دارم.»
سام پاسخ داد:
«ممکنه. ولی من هم حق دارم تصمیم بگیرم چقدر میخوام در انتظار بمونم.»
آنها با احترام از هم جدا شدند.
نارین وقتی به خانه برگشت، احساس عجیبی داشت. از یک طرف، میگفت سام بهاندازه کافی علاقه نداشته؛ از طرف دیگر، به یاد میآورد که تا همین چند هفته پیش از توجه او خوشحال بوده است.
در گروه نوشت:
نارین: سام رفت.
شیدا پاسخ داد:
شیدا: پس معلوم شد اونقدرها هم نمیخواستت.
مهتاب نوشت:
مهتاب: یا شاید فهمید که نمیخوای انتخابش کنی.
نارین گوشی را کنار گذاشت.
او هنوز خودش را مقصر نمیدانست. از نظرش، فقط داشت مراقب بود که اشتباه نکند.
اما چیزی را از دست داده بود که شاید میتوانست به رابطهای خوب تبدیل شود؛ نه به این دلیل که سام مردی بینقص بود، بلکه چون هیچوقت فرصت کافی پیدا نکرده بودند تا بفهمند واقعاً چقدر با هم سازگارند.
بعد از سام، نارین بیشتر به آذر توجه کرد؛ پلنگی سیاه با چشمان نافذ و صدایی آرام.
آذر از آن نرهایی نبود که برای دیدن نارین برنامههایش را به هم بریزد. اگر وقت داشت، قرار میگذاشت؛ اگر نداشت، میگفت نمیتوانم. اگر از چیزی خوشش میآمد، نشان میداد و اگر نمیآمد، بیجهت تعریف نمیکرد.
نارین در ابتدا از این استقلال خوشش آمده بود.
یک روز هنگام قدمزدن کنار رودخانه، از آذر پرسید:
«تو همیشه اینقدر خونسردی؟»
آذر خندید.
«نه. وقتی بچه بودم، از صدای رعد میترسیدم و میرفتم زیر بوته قایم میشدم.»
«پس چی شد؟»
«مادرم گفت اگر قرار باشه هر بار آسمون غرش کرد قایم بشی، آخرش باید توی غار زندگی کنی.»
نارین خندید.
آذر با او خوشصحبت بود، اما وقتی نارین درباره آینده رابطهشان پرسید، جواب روشنی داد:
«فعلاً نمیخوام وارد رابطه متعهدانه بشم.»
نارین پرسید:
«پس چرا با من وقت میگذرونی؟»
آذر گفت:
«چون از صحبت باهات خوشم میاد. ولی نمیخوام قولی بدم که هنوز قصد انجامش رو ندارم.»
این پاسخ روشن بود. نارین میتوانست بپذیرد که خواستههایشان متفاوت است و رابطه را تمام کند.
اما بهجای آن، با خودش گفت شاید آذر فقط به زمان نیاز دارد.
در گروه پشت لانه، شیدا نوشت:
شیدا: ببین، این یعنی اعتمادبهنفس. برای بهدستآوردنش باید تلاش کنی.
مهتاب پاسخ داد:
مهتاب: یا شاید یعنی نمیخواد رابطه جدی داشته باشه. این دو تا یکی نیستند.
نارین گفت:
نارین: شاید اگر بیشتر همدیگه رو بشناسیم، نظرش عوض بشه.
مهتاب پرسید:
مهتاب: اگر عوض نشد چی؟
نارین جواب نداد.
آذر به نارین علاقه داشت، اما نه بهاندازهای که بخواهد رابطهای جدی را آغاز کند. این حقیقت نه او را به آدم بدی تبدیل میکرد و نه نارین را مجبور میکرد منتظر بماند.
بااینحال، نارین به چیزی جذب شده بود که در سام کمتر دیده بود: فاصله و عدم اطمینان.
یک عصر، وقتی آذر قرار دیگری را لغو کرد، نارین از او پرسید:
«واقعاً از من خوشت میاد؟»
آذر جواب داد:
«آره، ولی همونطور که گفتم، دنبال رابطه جدی نیستم.»
«پس اگر من با یکی دیگه آشنا بشم، برات مهم نیست؟»
آذر کمی مکث کرد.
«نارین، من نمیتونم ازت انتظار داشته باشم منتظرم بمونی، وقتی خودم چنین قولی بهت ندادم.»
نارین از این پاسخ ناراحت شد. او میخواست آذر حس کند ممکن است او را از دست بدهد، اما نمیخواست خودش کسی باشد که باید تصمیم بگیرد برود.
چند ماه بعد، آذر به قلمرو دیگری رفت و ارتباطشان کمکم تمام شد.
نارین گاهی شبها پیامهای قدیمی را میخواند و از خودش میپرسید چرا مردی که از ابتدا گفته بود رابطه جدی نمیخواهد، هیچوقت او را جدی انتخاب نکرده است.
این سؤال را از هیچکس نپرسید؛ چون پاسخ روشنش را دوست نداشت.
راد و نارین در جشن بهاری جنگل با یکدیگر آشنا شدند.
آن روز نارین کنار غرفهای ایستاده بود که سبدی از میوهها از دستش افتاد. چند میوه روی زمین غلتیدند و یکی از آنها درست جلوی پنجههای شیر ایستاد.
راد خم شد، میوه را برداشت و به او داد.
«فکر کنم این یکی قصد فرار داشت.»
نارین خندید.
«اگر میدونستم میوههام اینقدر جاهطلبن، از اول براشون نگهبان میگرفتم.»
راد گفت:
«نگهبان بگیر، ولی مواظب باش حقوقشون از قیمت میوهها بیشتر نشه.»
نارین خندید. بعد متوجه شد که با پادشاه جنگل حرف میزند.
انتظار داشت شیر مغرور باشد، اما راد برخلاف تصورش، از خودش زیاد حرف نمیزد. درباره مسیر آب و مسئولیتهایش صحبت میکرد، ولی وقتی نارین از علاقهاش به گیاهان دارویی گفت، با دقت گوش داد.
پیش از رفتن، راد گفت:
«اگر دوست داشته باشی، هفته بعد میتونیم کنار چشمه شمالی قدم بزنیم.»
نارین لبخند زد.
«شاید.»
راد گفت:
«خوبه. من هم باید برنامهام رو بررسی کنم.»
و رفت.
نارین چند لحظه به رفتنش نگاه کرد. انتظار داشت شیر برای گرفتن یک جواب قطعی بیشتر تلاش کند. اما او نه اصرار کرده بود و نه برای جلب رضایتش وعدهای داده بود.
در هفتههای بعد، آنها بیشتر همدیگر را دیدند.
راد وقتی با نارین بود، به حرفهایش گوش میداد. اگر روز سختی داشت، از او میپرسید چه اتفاقی افتاده و اگر کمکی از دستش برمیآمد، پیشنهاد میکرد. اما زندگی خودش را هم داشت.
صبحها به مسیر آب سر میزد، با نگهبانان جلسه داشت و هفتهای چند بار با دوستانش تمرین میکرد.
یک روز، نارین هنگام قدمزدن کنار رودخانه گفت:
«تو هیچوقت احساس نمیکنی زیادی کار میکنی؟»
راد جواب داد:
«چرا. ولی اگر من کارم رو انجام ندم، خیلیهای دیگه هم آسیب میبینن.»
نارین گفت:
«پس همیشه باید اولویتهای دیگهای هم داشته باشی.»
راد لبخند زد.
«امیدوارم. اگر قرار باشه همهچیز فقط به یک نفر وابسته باشه، هم اون آدم خسته میشه، هم من.»
نارین از این پاسخ خوشش آمد.
در آن روزها، او واقعاً به راد علاقهمند شده بود. احساس میکرد با کسی روبهرو شده که میتواند هم عاشق باشد و هم مستقل؛ هم قدرتمند باشد و هم شنونده خوبی.
اما کمکم، همان سؤال قدیمی دوباره به ذهنش برگشت: اگر راد واقعاً عاشق او باشد، آیا نباید او را در اولویت نخست قرار دهد؟
یک عصر، قرار بود کنار چشمه همدیگر را ببینند. راد پیش از رفتن متوجه شد یکی از بخشهای مسیر آب آسیب دیده است. به نارین پیام داد که ممکن است کمی دیر برسد.
نارین پاسخ داد:
«باشه، مشکلی نیست.»
اما وقتی راد یک ساعت بعد رسید، نارین سردتر از همیشه رفتار کرد.
راد پرسید:
«خستهای؟»
«یکم.»
«اتفاقی افتاده؟»
«نه.»
راد حرف دیگری نزد.
آن شب، نارین در گروه نوشت:
نارین: امروز دیر رسید.
شیدا پرسید:
شیدا: بهش گفتی ناراحتی؟
نارین: نه. نمیخواستم فکر کنه دارم فشار میارم.
شیدا: پس باید خودش بفهمه.
مهتاب نوشت:
مهتاب: خودش توضیح داده بود چرا دیر میرسه؟
نارین: آره.
مهتاب: پس شاید مسئله این نیست که نفهمیده. شاید تو از اینکه کارش مهم بوده ناراحت شدی.
نارین جواب داد:
نارین: من فقط میخوام مطمئن بشم براش مهمم.
مهتاب نوشت:
مهتاب: این رو میتونی به خودش بگی. لازم نیست براش امتحان طراحی کنی.
نارین گوشی را کنار گذاشت.
او هنوز نمیدانست چطور باید نیازش به توجه را بیان کند، بدون اینکه احساس کند دارد خودش را در موضع ضعف قرار میدهد.
گروه پشت لانه، در ظاهر برای درد دل و مشورت ساخته شده بود. اما بهمرور، بیشتر وقت اعضایش صرف تحلیل پیامها میشد.
اگر مردی در عرض پنج دقیقه جواب میداد، احتمال داشت زیادی مشتاق باشد. اگر دو ساعت طول میکشید، شاید داشت خودش را مهم نشان میداد. اگر مینوشت «باشه»، معنایش میتوانست از رضایت کامل تا خشم پنهان متغیر باشد؛ فقط کافی بود یکی از اعضا نظریه مناسبی ارائه کند.
شیدا در این کار استعداد خاصی داشت.
یک شب، نارین پیامی از راد فرستاد که در آن نوشته بود:
«امروز خیلی خستهام. میتونیم فردا صحبت کنیم؟»
شیدا بلافاصله پاسخ داد:
«این یعنی داره عادت میکنه که تو همیشه در دسترسش باشی.»
مهتاب پرسید:
«یا شاید واقعاً خستهست؟»
شیدا گفت:
«مهتاب، تو چرا همیشه دنبال توضیح ساده میگردی؟»
مهتاب جواب داد:
«چون گاهی توضیح ساده، درستترین توضیحه.»
دریا وارد بحث شد:
«من فکر میکنم باید چند ساعت جوابش رو ندی. ببین وقتی فکر کنه ناراحتی، چقدر پیگیری میکنه.»
نارین نوشت:
«ولی خودش گفته خستهست.»
شیدا پاسخ داد:
«اتفاقاً همین موقعهاست که باید ببینی چقدر براش مهمی.»
نارین گوشی را برداشت و پیام دیگری برای راد نوشت:
«باشه. هر طور راحتی.»
راد جواب داد:
«ممنون که درک میکنی. فردا خودم بهت زنگ میزنم.»
فردای آن روز، راد طبق قولش تماس گرفت.
اما نارین هنوز ناراحت بود. احساس میکرد راد باید متوجه میشد که او از لغوشدن قرار دلگیر شده است.
راد پرسید:
«حالت چطوره؟»
نارین گفت:
«خوبم.»
«خوبه. امروز میتونیم همدیگه رو ببینیم؟»
نارین مکث کرد.
«نمیدونم. شاید بهتره فعلاً نبینیم.»
راد پرسید:
«باشه. اگر ترجیح میدی تنها باشی، مشکلی نیست.»
تماس تمام شد.
نارین گوشی را محکم روی میز گذاشت.
«دیدی؟ حتی اصرار هم نکرد!»
شیدا گفت:
«بهت گفتم. وقتی مطمئن بشن تو رو دارن، دیگه تلاش نمیکنن.»
مهتاب که تا آن لحظه ساکت بود، پرسید:
«نارین، تو بهش گفتی میخوای ببینیش؟»
«نه.»
«گفتی شاید بهتره نبینین؟»
«آره.»
«پس چرا انتظار داری برخلاف حرفت رفتار کنه؟»
نارین گفت:
«چون باید بفهمه که من واقعاً ناراحتم.»
مهتاب پاسخ داد:
«ولی تو بهش نگفتی ناراحتی. گفتی نمیخوای ببینیش. اگر به حرفت احترام بذاره، ناراحت میشی؛ اگر هم برخلاف حرفت اصرار کنه، ممکنه بگی به خواستهات احترام نمیذاره. از کجا باید بفهمه کدوم رفتار رو میخوای؟»
نارین چیزی نگفت.
شیدا برای عوضکردن فضا گفت:
«خب، پس دفعه بعد واضحتر حرف بزن.»
مهتاب گفت:
«مسئله فقط واضح حرفزدن نیست. باید خودت هم بدونی چه چیزی میخوای.»
این جمله نارین را بیشتر از آنچه نشان داد، ناراحت کرد.
او واقعاً نمیدانست.
از یک طرف، میخواست راد نزدیکش باشد. از طرف دیگر، میترسید اگر به او نزدیک شود، دیگر فرصت انتخاب دیگری را نداشته باشد. وقتی راد توجه میکرد، گاهی احساس میکرد زیادی در دسترس است؛ وقتی فاصله میگرفت، میترسید علاقهاش را از دست داده باشد.
هر بار که یکی از دوستانش نظری میداد، نارین رفتار راد را از زاویه تازهای میدید. دیگر به این فکر نمیکرد که خودش در آن لحظه چه احساسی داشته یا واقعاً چه اتفاقی افتاده است. بیشتر نگران بود که مبادا از نشانهای مهم غافل شده باشد.
کمکم، بهجای اینکه از راد سؤال بپرسد، از دوستانش میپرسید راد چه منظوری داشته است.
و هیچکس بهاندازه خود راد از منظور خودش خبر نداشت؛ اما او دیگر آخرین کسی بود که نظرش پرسیده میشد.
سایه متوجه تغییر راد شده بود.
قرارهای دوستانهشان یکی پس از دیگری لغو میشد. راد گاهی حتی وقتی در جمع حاضر بود، مدام به گوشیاش نگاه میکرد. اگر پیامی از نارین میرسید، ناگهان ساکت میشد؛ اگر نمیرسید، حواسش به گوشی بود.
یک شب، برفک گفت:
«راد، اگر قرار باشه همینطور به گوشی نگاه کنی، بهتره یک بار خود گوشی رو دعوت کنیم بیاد سر میز. شاید از ما حرفهای جالبتری داشته باشه.»
کوهان خندید.
راد لبخند زد، اما حواسش جای دیگری بود.
سایه پرسید:
«نارین ازت خواسته بیشتر وقتت رو باهاش بگذرونی؟»
راد گفت:
«نه دقیقاً. فقط گاهی احساس میکنه من بهاندازه کافی کنارش نیستم.»
سایه پرسید:
«خودت چه احساسی داری؟»
راد مکث کرد.
«احساس میکنم اگر بیشتر تلاش کنم، بالاخره مطمئن میشه.»
سایه گفت:
«و اگر مطمئن نشد؟»
راد اخم کرد.
«چرا باید اینقدر منفی فکر کنی؟»
سایه آرام جواب داد:
«چون میبینم داری همهچیز رو به یک نتیجه نامعلوم گره میزنی. من نمیگم نارین رو دوست نداشته باش. میگم زندگیات رو هم نگه دار.»
راد با ناراحتی گفت:
«تو از اول هم فکر میکردی این رابطه اشتباهه.»
سایه به او خیره شد.
«من از اول فکر میکردم تو وقتی عاشق میشی، میخوای همه مشکلات طرف مقابل رو حل کنی. این با اشتباهبودن رابطه فرق داره.»
راد چیزی نگفت.
سایه ادامه داد:
«من نمیخوام بهجای تو تصمیم بگیرم. فقط میخوام وقتی داری تصمیم میگیری، خودت رو هم در نظر بگیری.»
راد گفت:
«من خوبم.»
سایه سرش را پایین انداخت.
«امیدوارم.»
چند روز بعد، راد دوباره قرارشان را لغو کرد. این بار سایه چیزی نگفت. فقط وقتی راد تماس گرفت، جواب داد که کار دارد.
راد از این رفتار ناراحت شد و با خودش فکر کرد که شاید سایه دیگر دوست ندارد او را ببیند.
اما سایه از او متنفر نشده بود. فقط خسته شده بود از اینکه هر بار باید همان حرفها را تکرار کند و هر بار، راد آنها را به حسادت و مخالفت تعبیر کند.
دوستیشان هنوز تمام نشده بود، اما فاصلهای میانشان افتاده بود که هیچکدام نمیدانستند چطور باید از آن عبور کنند.
در همین روزها، نارین هم تغییر را احساس میکرد. راد کمتر درباره کارهایش حرف میزد، کمتر از دیدار دوستانش میگفت و بیشتر از او میپرسید که چه زمانی میتواند به دیدنش بیاید.
در ابتدا، این رفتار به نارین احساس امنیت میداد. بعد، کمکم چیز دیگری در ذهنش شکل گرفت.
یک روز، وقتی راد برای دیدنش زودتر از زمان قرار رسید، نارین گفت:
«تو همیشه اینقدر وقت آزاد داری؟»
راد جا خورد.
«نه. امروز کارهام رو زودتر تموم کردم.»
نارین لبخند زد.
«خوبه.»
اما بعد از رفتن راد، در گروه نوشت:
«نمیدونم چرا، ولی احساس میکنم دیگه مثل قبل نیست.»
شیدا پرسید:
«چه فرقی کرده؟»
نارین جواب داد:
«قبلاً زندگی خودش رو داشت. الان انگار همهچیزش شده من.»
مهتاب مدتی به پیام نگاه کرد و بعد نوشت:
«شاید چون مدتیه داره زندگی خودش رو کنار میذاره تا تو رو از دست نده.»
نارین جواب نداد.
برای نخستین بار، به این فکر کرد که شاید همان رفتاری که روزی نشانه علاقه میدانست، حالا برایش جذابیت سابق را نداشته باشد.
اما هنوز نمیدانست با این احساس چه کند.
در مرز شرقی جنگل، نگهبان جوانی به نام باران مسئول بررسی مسیرهای فرعی بود.
باران از آن حیواناتی بود که هنوز فکر میکرد اگر درست کار کند، دیر یا زود کسی متوجه زحمتش خواهد شد. هر روز پیش از طلوع آفتاب از خواب بیدار میشد، مسیرهای نگهبانی را بررسی میکرد و گزارشهایش را به مقر پادشاهی میفرستاد.
چند هفته بود که گزارش میداد کفتارها بیشتر از گذشته به آبشخور نزدیک شدهاند.
راد هر بار میگفت:
«بررسی میکنیم.»
اما بررسی به تعویق میافتاد؛ یک بار به خاطر جلسه مسیر آب، یک بار به خاطر اختلاف میان نگهبانان و بار دیگر به خاطر دیداری که راد تصمیم گرفته بود آن را عقب نیندازد.
یک روز، باران به مقر پادشاهی آمد.
وقتی وارد شد، راد پشت میز نشسته بود و به پیامی از نارین نگاه میکرد. باران چند لحظه منتظر ماند، اما راد متوجه حضورش نشد.
سرانجام گفت:
«قربان؟»
راد سر بلند کرد.
«بله؟»
باران گزارش را جلو گذاشت.
«کفتارها دوباره دیده شدن. این بار نزدیکتر از قبل.»
راد گزارش را خواند و گفت:
«نگهبانان رو تقویت میکنیم. فردا صبح جلسه میذاریم.»
باران پرسید:
«فردا صبح؟»
راد با تعجب نگاهش کرد.
«بله. مشکلی هست؟»
باران گفت:
«قربان، من سه هفتهست این گزارش رو میفرستم.»
راد اخم کرد.
«من میدونم. ولی نمیتونیم هر بار که چند کفتار دیده میشن، همه کارها رو متوقف کنیم.»
باران سرش را پایین انداخت.
«بله، قربان.»
وقتی بیرون رفت، برفک که در راهرو منتظر بود، او را دید.
«چه خبر؟»
باران گفت:
«گزارش دادم.»
«خب؟»
«گفتن فردا جلسه میذارن.»
برفک لبخند کمرنگی زد.
«پس امیدوار باش تا فردا کفتارها هم جلسه رو رعایت کنن.»
باران نخندید.
چند روز بعد، هنگام گشتزنی در مرز، کفتارها به گروه کوچکی از نگهبانان حمله کردند. باران از ناحیه پا زخمی شد و دو نگهبان دیگر بهسختی توانستند خودشان را به پناهگاه برسانند.
وقتی خبر به راد رسید، با عجله به درمانگاه رفت.
باران روی بستر افتاده بود و درمانگر مشغول بستن زخم پایش بود.
راد نزدیک شد.
«باران، حالت چطوره؟»
نگهبان جوان سرش را برگرداند.
«خوب میشم، قربان.»
راد گفت:
«متأسفم که این اتفاق افتاد.»
باران چند لحظه سکوت کرد و بعد گفت:
«من گزارش داده بودم.»
راد پاسخی نداشت.
باران ادامه داد:
«میدونم شما کارهای زیادی دارین. ولی ما هم اون پایین منتظریم ببینیم حرفهامون جدی گرفته میشه یا نه.»
این جمله از هر سرزنشی برای راد سنگینتر بود.
او از درمانگاه بیرون آمد و برای نخستین بار به این فکر کرد که تأخیرهایش فقط برنامه شخصی خودش را تغییر ندادهاند. تصمیمهای او بر زندگی حیوانات دیگری هم اثر گذاشته بودند.
بااینحال، وقتی همان شب نارین تماس گرفت و گفت دلش میخواهد او را ببیند، راد باز هم نتوانست بهسادگی نه بگوید.
با خودش گفت فردا همهچیز را جبران میکند.
فقط یک روز دیگر.
فقط یک بار دیگر.
و گاهی بزرگترین اشتباهها از همین جملههای کوچک شروع میشوند.
راد دیگر صبحها با همان نظم سابق بیدار نمیشد.
گاهی جلسههایش را عقب میانداخت، گاهی تمرین با شیرهای جوان را لغو میکرد و گاهی ساعتها منتظر میماند تا نارین پاسخ پیامی را بدهد که شاید اصلاً برایش اهمیت چندانی نداشت.
در عوض، بیش از گذشته به نارین توجه میکرد. هدیه میآورد، برنامههایش را تغییر میداد و هر بار که نارین از چیزی ناراحت میشد، تلاش میکرد با کاری تازه دلش را به دست بیاورد.
یک روز، نارین گفت دوست دارد به دشت شمالی بروند. راد قرار بود همان روز با سایه و نگهبانان مرز شرقی را بررسی کند.
اما برنامه را تغییر داد.
وقتی به دشت رسیدند، نارین خوشحال بود. با هم قدم زدند، خندیدند و از کنار درختان میوه گذشتند.
در راه بازگشت، نارین گفت:
«امروز خیلی خوب بود.»
راد لبخند زد.
«خوشحالم.»
نارین پرسید:
«راستی، کار مهمی نداشتی؟»
راد برای لحظهای مکث کرد.
«چرا، ولی جابهجاش کردم.»
نارین گفت:
«به خاطر من؟»
«آره.»
نارین لبخند زد، اما بعد چیزی گفت که شیر انتظارش را نداشت.
«تو نباید همیشه همهچیز رو به خاطر من کنار بذاری.»
راد به او نگاه کرد.
«فکر میکردم دوست داری بیشتر وقت با هم بگذرونیم.»
نارین گفت:
«دوست دارم. ولی نمیخوام احساس کنم همه زندگیات شده من.»
راد چیزی نگفت.
او برای اینکه نارین را از دست ندهد، داشت همان چیزهایی را کنار میگذاشت که روزی باعث شده بودند نارین به او علاقهمند شود: هدفهایش، استقلالش و تعهدش به کار.
نارین هم در میان رفتارهای متناقض خودش گرفتار شده بود. وقتی راد برنامهاش را حفظ میکرد، احساس میکرد بهاندازه کافی دوستش ندارد؛ وقتی همهچیز را به خاطر او تغییر میداد، احساس میکرد بیش از حد وابسته شده است.
اما تفاوت مهمی وجود داشت: نارین هنوز میتوانست انتخاب کند که در چنین رابطهای بماند یا نه. راد هم میتوانست از خودش بپرسد آیا واقعاً میخواهد این شکل از رابطه را ادامه دهد یا نه.
او این سؤال را از خودش نمیپرسید.
بهجایش، هر بار که احساس میکرد نارین از او فاصله گرفته، بیشتر تلاش میکرد.
یک شب، سایه به دیدنش آمد.
راد مشغول بررسی گزارشهای عقبافتاده بود. روی میز، چند نامه از نگهبانان مرز، نقشه مسیر آب و فهرستی از کارهای انجامنشده قرار داشت.
سایه به میز نگاه کرد.
«اینها همه مال امروزن؟»
راد گفت:
«نه. بعضیهاشون برای هفته پیشه.»
سایه آهی کشید.
«راد، باید درباره چیزی حرف بزنیم.»
راد بدون اینکه سر بلند کند، گفت:
«اگر درباره نارینه، حوصله ندارم.»
سایه ساکت شد.
بعد آرام گفت:
«من درباره تو حرف میزنم.»
راد سرش را بلند کرد.
سایه ادامه داد:
«تو چند ماهه داری از چیزهایی میگذری که قبلاً برات مهم بودن. من نمیگم رابطهات رو تموم کن. نمیگم نارین آدم بدیه. میگم داری از ترس اینکه انتخابت نکنه، خودت رو از زندگی خودت حذف میکنی.»
راد با تندی گفت:
«تو نمیفهمی. من نمیخوام کسی رو که دوست دارم از دست بدم.»
سایه جواب داد:
«میفهمم. ولی تو هم حق داری انتخاب کنی. اگر کسی هنوز نمیدونه تو رو میخواد یا نه، تو مجبور نیستی تا ابد منتظر بمونی.»
راد از جایش بلند شد.
«پس به نظرت باید ولش کنم؟»
سایه گفت:
«به نظرم باید از خودش بپرسی چه میخواد و بعد، جوابش رو جدی بگیری. نه اینکه جواب نامشخصش رو بهانهای کنی برای اینکه بیشتر تلاش کنی.»
راد سکوت کرد.
سایه ادامه داد:
«من نمیخوام یک روز برگردم و ببینم تو همهچیزت رو از دست دادی، فقط چون نمیخواستی بپذیری که شاید یک نفر انتخابت نکنه.»
راد با خشم گفت:
«تو از اول هم فکر میکردی این رابطه اشتباهه.»
سایه سرش را پایین انداخت.
«من فکر میکردم تو دوستم هستی. هنوز هم همین فکر رو میکنم. ولی نمیتونم هر روز بیام و بهت بگم داری از خودت دور میشی، وقتی هر بار من رو دشمن خودت میبینی.»
سایه رفت.
راد چند لحظه به در خیره ماند. میتوانست دنبالش برود، اما نرفت.
آن شب، نارین پیام داد:
«دلم برات تنگ شده.»
راد پاسخ داد:
«من هم دلم برات تنگ شده.»
و دوباره، همهچیز را به فردا موکول کرد.
چند هفته بعد، راد تصمیم گرفت با نارین درباره آینده رابطهشان حرف بزند.
آنها کنار چشمه شمالی نشسته بودند؛ همان جایی که نخستین بار با هم قرار گذاشته بودند.
راد گفت:
«نارین، من میخوام بدونم آیا هر دو میخوایم این رابطه رو جدی ادامه بدیم یا نه.»
نارین به آب نگاه کرد.
«من دوستت دارم.»
راد گفت:
«من هم دوستت دارم. ولی سؤال من اینه که آیا میخوای با من آیندهای بسازی؟»
نارین مکث کرد.
«هنوز مطمئن نیستم.»
راد پرسید:
«چه چیزی باعث میشه مطمئن نباشی؟»
نارین گفت:
«میترسم بعداً بفهمم انتخاب اشتباهی کردم.»
راد چند لحظه ساکت ماند.
«من نمیتونم بهت قول بدم که هیچوقت از چیزی پشیمون نمیشی. ولی میتونم بهت بگم که چه کسی هستم، چه چیزی میخوام و چطور باهات رفتار میکنم. بقیهاش رو باید با هم بفهمیم.»
نارین گفت:
«اگر کمی بیشتر صبر کنی، شاید بتونم تصمیم بگیرم.»
راد به او نگاه کرد.
«من مدتهاست صبر میکنم. نمیخوام مجبورت کنم انتخابم کنی. ولی نمیتونم برای همیشه در انتظار بمونم.»
نارین از شنیدن این حرف ترسید.
«یعنی میخوای بری؟»
راد پاسخ داد:
«میخوام بدونم آیا هر دو داریم این رابطه رو انتخاب میکنیم یا فقط من دارم تلاش میکنم که از دستش ندم.»
نارین اشک در چشمهایش جمع شد.
او واقعاً به راد علاقه داشت. به حضورش، به صدایش، به احساس امنیتی که کنارش تجربه میکرد. اما نمیتوانست از این فکر دست بکشد که شاید با انتخاب راد، فرصت دیگری را از دست بدهد.
گفت:
«من فقط زمان میخوام.»
راد آرام جواب داد:
«باشه. ولی من هم باید درباره زندگی خودم تصمیم بگیرم.»
آنها از هم جدا شدند.
در راه بازگشت، نارین احساس میکرد چیزی را از دست داده است، اما نمیدانست دقیقاً چه چیزی را.
وقتی به خانه رسید، در گروه پشت لانه نوشت:
نارین: راد میگه نمیتونه تا ابد منتظر بمونه.
شیدا پاسخ داد:
شیدا: اگر واقعاً دوستت داشت، صبر میکرد.
مهتاب نوشت:
مهتاب: شاید دوستت داره، ولی این به معنی نداشتن حق انتخاب برای خودش نیست.
نارین گفت:
نارین: پس باید بدون اطمینان تصمیم بگیرم؟
مهتاب جواب داد:
مهتاب: هیچکس نمیتونه تمام خطر انتخاب رو از بین ببره. میتونی آدمی رو بشناسی، باهاش حرف بزنی و ببینی آیا خواستههاتون به هم نزدیکه یا نه. اما نمیتونی هم انتخاب رو عقب بندازی و هم انتظار داشته باشی طرف مقابل تا همیشه همونجا بمونه.
نارین گوشی را کنار گذاشت.
برای نخستین بار، حرف مهتاب را نادیده نگرفت. اما هنوز تصمیم نگرفت.
در آن سوی جنگل، راد هم هنوز امیدوار بود که روزی نارین برگردد و با اطمینان بگوید او را انتخاب کرده است.
هیچکدام نمیدانستند که گاهی، درست در زمانی که دو نفر مشغول تصمیمگیری درباره رابطهشان هستند، زندگی بیرون از رابطه منتظر نمیماند.
حمله در یک شب بیماه اتفاق افتاد.
کفتارها مدتها بود که قلمرو شیر را زیر نظر داشتند. میدانستند مسیر آب هنوز کامل نشده، نگهبانان خستهاند و دستورهای راد گاهی با تأخیر اجرا میشوند.
آن شب، از سه مسیر وارد قلمرو شدند.
نگهبانان در ابتدا تصور کردند با یک گروه کوچک روبهرو هستند، اما خیلی زود فهمیدند که کفتارها تعداد بیشتری دارند. صدای فریادها در جنگل پیچید و حیوانات به سمت پناهگاهها گریختند.
راد از خواب بیدار شد و به سمت آبشخور دوید.
در مسیر، یکی از نگهبانان به نام باران را دید که با پای زخمی تلاش میکرد خودش را به صخرهها برساند.
راد فریاد زد:
«باران! چه اتفاقی افتاده؟»
باران نفسنفسزنان گفت:
«از سمت شرقی اومدن، قربان. تعدادشون خیلی بیشتر از چیزیه که فکر میکردیم.»
راد به میدان نگاه کرد.
کفتارها اطراف مسیر آب جمع شده بودند. چند نگهبان زخمی روی زمین افتاده بودند و حیوانات دیگر به سمت پناهگاهها میگریختند.
راد غرید.
چند کفتار عقب رفتند. شیر هنوز نیرومند بود، اما این بار تنها بود و نیروهایی که باید پشت سرش میبودند، پراکنده شده بودند.
او به نخستین کفتار حمله کرد و او را به زمین زد. دیگری از پهلو نزدیک شد و شیر را زخمی کرد. راد برگشت و با پنجهاش ضربهای زد، اما از سمت دیگر هم به او حمله شد.
شیر میجنگید. هنوز نمیتوانست باور کند قلمرویی که سالها برای ساختنش زحمت کشیده، اینچنین در حال ازدسترفتن است.
اما بدنش آماده نبود. مدتها از تمرین و نظم سابق فاصله گرفته بود. تصمیمهای عقبافتاده، نیروهای پراکنده و مرزهایی که بهموقع تقویت نشده بودند، حالا به شکل ضربههایی واقعی به سراغش آمده بودند.
راد یکی از کفتارها را عقب راند، اما دیگری از پشت به او حمله کرد. شیر چرخید و غرید، اما چند کفتار همزمان از دو طرف هجوم آوردند.
او بر زمین افتاد.
تلاش کرد بلند شود، اما ضربه دیگری به پهلویش خورد. یالش خاکی شده بود و نفسکشیدن برایش دشوار بود.
در آن لحظه، چشمش به نارین افتاد که از دور به سمت صخرهها میرفت.
برای لحظهای نگاهشان به هم گره خورد.
نارین ایستاد.
میتوانست فریاد بزند و دیگران را خبر کند. میتوانست دستکم راهی برای کمک پیدا کند. اما وحشتزده بود و میدانست اگر بماند، ممکن است خودش هم آسیب ببیند.
صدای برخورد پنجهها با زمین را شنید. یکی از کفتارها به سمت او برگشت و نارین از ترس عقب رفت.
بعد دوید.
در مسیر، نگهبان زخمی دیگری را دید که بهسختی راه میرفت. برای لحظهای ایستاد، اما صدای غرش دیگری از میدان بلند شد و او دوباره به سمت صخرهها گریخت.
وقتی به پناهگاه رسید، چند حیوان دیگر آنجا بودند. یکی از آنها پرسید:
«شیر کجاست؟»
نارین دهان باز کرد، اما صدایی از گلویش بیرون نیامد.
نمیدانست راد هنوز زنده است یا نه.
میخواست بگوید که باید برگردند، باید کاری کنند، باید کسی را خبر کنند. اما خودش هم نمیدانست از کجا باید شروع کرد.
در میدان، راد تلاش کرد خودش را از میان کفتارها بیرون بکشد، اما دیگر نیرویی نداشت.
وقتی سرانجام کفتارها عقب رفتند، او میان علفهای لهشده افتاده بود؛ زخمی، نیمهجان و بیدفاع.
چند قدم آنطرفتر، تاجش در گل فرو رفته بود.
راد به آن نگاه کرد.
تمام عمرش برای ساختن چیزی تلاش کرده بود که حالا در چند ساعت از هم پاشیده بود. اما دردناکتر از زخمهای بدنش، این بود که دیگر نمیدانست چه چیزی از زندگیاش باقی مانده است.
او به نارین فکر کرد، به سایه، به مسیر آب و به صبحهایی که پیش از طلوع خورشید بیدار میشد.
به روزهایی که هنوز میدانست چه میخواهد.
برای نخستین بار، از خودش پرسید:
«من از کِی اینقدر دور شدم؟»
اما کسی نبود که جوابش را بدهد.
سایه از همان شب در جستوجوی راد بود.
وقتی خبر حمله را شنید، با چند گرگ از گروهش به سمت قلمرو شیر رفت. در مسیر، برفک و کوهان را هم پیدا کرد. آنها با هم به محل درگیری رسیدند.
کفتارها رفته بودند، اما بوی خون و خاک تازه در هوا مانده بود.
سایه از میان علفها گذشت تا سرانجام راد را دید.
شیر هنوز نفس میکشید.
گرگ کنارش نشست.
«راد؟ صدای من رو میشنوی؟»
چشمهای شیر بهسختی باز شدند.
«سایه...؟»
«آره، رفیق. خودمم.»
راد سعی کرد بلند شود، اما نتوانست.
«چرا برگشتی؟»
سایه برای لحظهای ساکت ماند. بعد گفت:
«چون رفیقم اونجاست.»
راد با صدایی بریده گفت:
«من باهات بد رفتار کردم.»
سایه جواب داد:
«آره.»
راد چشمهایش را بست.
سایه ادامه داد:
«ولی قرار نیست بذارم زیر دست کفتارها بمیری تا بعداً بیام بگم دیدی حق با من بود؟ من که سخنران مجلس نیستم.»
با کمک برفک و کوهان، راد را از محل درگیری دور کردند و به پناهگاهی میان صخرهها رساندند. سایه برای آوردن درمانگر به راه افتاد و بقیه تا بازگشت او کنار شیر ماندند.
وقتی راد به هوش آمد، چند روز گذشته بود.
سایه کنار او نشسته بود و مشغول بستن پارچهای دور زخم پایش بود.
راد گفت:
«فکر نمیکردم بعد از اون همه حرفی که بهت زدم، باز هم بیای.»
سایه گره پارچه را محکم کرد.
«من هم فکر نمیکردم بعد از اون همه حرفی که بهت زدم، باز هم بری. ولی خب، هر دومون اشتباه کردیم.»
راد لبخند کمرنگی زد.
«من خیلی چیزها رو از دست دادم.»
سایه گفت:
«آره. ولی فعلاً بهتره اول سعی کنی چیزهایی رو که هنوز داری، از دست ندی.»
راد به سقف سنگی پناهگاه نگاه کرد.
«من فکر میکردم اگر به اندازه کافی خوب باشم، نارین بالاخره من رو انتخاب میکنه.»
سایه جواب داد:
«تو میتونی خوب باشی، ولی نمیتونی بهجای کسی انتخاب کنی. هیچکس نمیتونه.»
راد آهی کشید.
«پس همهچیز تقصیر من بود؟»
سایه سرش را تکان داد.
«نه. هرکس مسئول رفتار خودشه. نارین مسئول تصمیمهای خودش بود، تو هم مسئول تصمیمهای خودت. اینکه کسی با تو درست رفتار نکرده، به این معنی نیست که تو باید تمام مسئولیت زندگیات رو کنار بذاری. اما اینکه تو اشتباه کردی هم به این معنی نیست که سزاوار اون اتفاق بودی.»
راد مدتی ساکت ماند.
بعد گفت:
«باران چی شد؟»
سایه نگاهش کرد.
«زندهست. پاش آسیب دیده، ولی درمانگر گفته خوب میشه.»
راد چشمهایش را بست.
«من باید زودتر به گزارشهاش رسیدگی میکردم.»
سایه چیزی نگفت.
راد ادامه داد:
«من فکر میکردم فقط دارم برنامههام رو جابهجا میکنم. فکر میکردم اگر امروز کاری رو انجام ندم، فردا جبرانش میکنم. اما این کارها فقط مربوط به خودم نبودن.»
سایه آرام گفت:
«این رو باید به خودش هم بگی. وقتی حالت بهتر شد.»
راد سر تکان داد.
برای نخستین بار، او بهجای اینکه فقط از درد ازدستدادن نارین حرف بزند، به آدمهایی فکر میکرد که تصمیمهایش روی زندگی آنها اثر گذاشته بود.
این فکر دردناک بود.
اما برخلاف انتظارش، احساس نمیکرد دیگر هیچ راهی برای بازگشت وجود ندارد.
وقتی خبر زندهماندن راد به نارین رسید، برای مدتی طولانی به پیام خیره ماند.
شیدا نوشت:
«خدا رو شکر. حداقل زنده مونده.»
دریا پاسخ داد:
«شنیدم خیلی زخمی شده.»
مهتاب چیزی ننوشت.
نارین سرانجام پرسید:
«به نظرتون باید برم ببینمش؟»
شیدا گفت:
«اگر هنوز دوستش داری، برو.»
دریا نوشت:
«ولی اگر بری و اون نخواهد ببینتت چی؟»
شیدا پاسخ داد:
«خب، آدم باید برای چیزی که میخواد تلاش کنه.»
مهتاب بالاخره وارد بحث شد.
«تلاشکردن با نادیدهگرفتن خواسته طرف مقابل فرق داره. اگر میخوای بری، اول ازش بپرس که آیا حاضر هست تو رو ببینه یا نه.»
نارین نوشت:
«من فقط میخوام بدونه که متأسفم.»
مهتاب پاسخ داد:
«پس همین رو بهش بگو. لازم نیست نتیجه خاصی ازش بخوای.»
نارین برای مدتی به صفحه نگاه کرد.
بعد برای راد پیامی نوشت و از او پرسید آیا حاضر است او را ببیند.
راد چند روز بعد پاسخ داد که میتواند بیاید.
وقتی نارین به پناهگاه رسید، شیر هنوز ضعیف بود. یالش بههمریخته و زخمهایش نیمهبسته بودند.
نارین کنار ورودی ایستاد.
«سلام.»
راد سرش را بلند کرد.
«سلام.»
نارین چند لحظه سکوت کرد.
«متأسفم.»
راد چیزی نگفت.
نارین ادامه داد:
«من اون شب ترسیدم. نمیدونستم باید چهکار کنم. وقتی دیدمت که کفتارها بهت حمله میکنن، فقط فرار کردم.»
راد آرام پرسید:
«چرا برنگشتی کمک بیاری؟»
نارین سرش را پایین انداخت.
«نمیدونم. شاید چون میترسیدم خودم هم آسیب ببینم. شاید هم نمیخواستم با چیزی روبهرو بشم که نمیدونستم چطور باید باهاش کنار بیام.»
راد به او نگاه کرد.
نارین گفت:
«من همیشه فکر میکردم دارم از خودم محافظت میکنم. فکر میکردم اگر زود انتخاب نکنم، اگر مطمئن بشم که بهترین گزینه رو دارم، کمتر آسیب میبینم.»
راد آهسته گفت:
«و حالا چی فکر میکنی؟»
نارین گفت:
«حالا فکر میکنم بیشتر از اینکه دنبال شناختن تو باشم، دنبال این بودم که مطمئن بشم هیچ گزینه بهتری رو از دست نمیدم. میخواستم هم آزادی انتخاب داشته باشم، هم مطمئن باشم تو همیشه هستی.»
راد چیزی نگفت.
نارین ادامه داد:
«من از اینکه تو زیادی بهم توجه میکردی، گاهی احساس میکردم همهچیزت شده من. ولی وقتی میخواستی به کارهات برسی، فکر میکردم دیگه برات مهم نیستم. نمیدونستم ازت چی میخوام.»
راد به پنجره کوچک پناهگاه نگاه کرد.
«من هم نمیدونستم.»
نارین با تعجب پرسید:
«تو؟»
راد گفت:
«من فکر میکردم اگر بهاندازه کافی تلاش کنم، تو بالاخره مطمئن میشی. هر بار که میخواستی فاصله بگیری، بیشتر تلاش میکردم. هر بار که میگفتی هنوز نمیدونی، با خودم میگفتم شاید اگر بیشتر صبر کنم، نظرت عوض بشه.»
نارین اشکهایش را پاک کرد.
«فکر میکنی میتونیم دوباره شروع کنیم؟»
راد مدت زیادی به او نگاه کرد.
«نمیدونم.»
نارین سرش را پایین انداخت.
این بار، جواب «نمیدونم» را بدون تلاش برای تغییرش پذیرفت.
راد ادامه داد:
«من هنوز باید زندگیام رو از نو بسازم. باید دوباره به خودم اعتماد کنم. باید مسئولیت چیزهایی رو که خراب کردم، بپذیرم. نمیخوام دوباره وارد رابطهای بشم که در اون، هر دومون از ترس ازدستدادن، چیزی رو خراب کنیم که شاید میتونست خوب باشه.»
نارین گفت:
«میفهمم.»
راد پاسخ داد:
«امیدوارم واقعاً بفهمی. نه برای من؛ برای خودت.»
نارین برخاست. پیش از رفتن گفت:
«من نمیتونم گذشته رو عوض کنم. ولی اگر روزی کسی رو دوست داشته باشم، سعی میکنم بهجای امتحانکردنش، باهاش حرف بزنم.»
راد سر تکان داد.
«این شروع خوبیه.»
نارین رفت.
راد دنبالش را نگاه نکرد. نه از سر خشم، بلکه چون برای نخستین بار میخواست اجازه بدهد یک اتفاق، بدون تلاش برای کنترل نتیجهاش، همانطور که هست باقی بماند.
بازگشت راد به زندگی سابقش آسان نبود.
او باید زخمهایش را درمان میکرد، توان جسمیاش را دوباره به دست میآورد و اعتماد حیواناتی را که از او ناامید شده بودند، بازسازی میکرد.
اما این بار، بهجای اینکه انتظار داشته باشد همه فوراً از او پیروی کنند، از آنها خواست درباره اتفاقات آن شب حرف بزنند.
در جلسه نخست، نگهبانان گزارشهایشان را روی میز گذاشتند.
یکی از آنها گفت:
«ما چند بار درباره مرز شرقی هشدار دادیم، اما هر بار تصمیمگیری عقب افتاد.»
راد سرش را پایین انداخت.
«درسته.»
نگهبان دیگری گفت:
«بعد از چند بار، دیگه نمیدونستیم کدوم دستور واقعاً اجرا میشه.»
راد گفت:
«حق دارین. من مسئول این وضعیت بودم.»
این جمله برای بعضی از حیوانات عجیب بود. آنها عادت داشتند پادشاه توضیح بدهد چرا تصمیمش درست بوده یا چرا دیگران کوتاهی کردهاند.
اما این بار، راد بهجای دفاع از خودش، پذیرفت که اشتباه کرده است.
مسئولیتها را تقسیم کرد، برای بررسی گزارشها زمان مشخص گذاشت و نگهبانان را تشویق کرد که اگر خطری میبینند، بدون ترس از سرزنششنیدن آن را اعلام کنند.
وقتی باران بهبود یافت، راد به دیدنش رفت.
کنار بستر نگهبان جوان نشست و گفت:
«من باید زودتر به گزارشهات رسیدگی میکردم.»
باران پاسخ داد:
«بله، قربان.»
راد برای لحظهای انتظار داشت نگهبان بگوید اشکالی ندارد، اما باران چنین نگفت.
شیر ادامه داد:
«نمیخوام ازت بخوام فراموش کنی. فقط میخوام بدونی که فهمیدم چه اشتباهی کردم.»
باران سر تکان داد.
«امیدوارم دفعه بعد، قبل از اینکه کسی زخمی بشه، این رو به یاد داشته باشین.»
راد گفت:
«من هم همین امید رو دارم.»
این بار، برای جلب رضایت باران وعدهای نداد که نمیدانست میتواند عملی کند.
او بهآرامی اعتماد را بازسازی کرد؛ نه با یک سخنرانی بزرگ، بلکه با تصمیمهایی کوچک که هر روز به آنها عمل میکرد.
سایه نیز در تمام این مدت کنارش بود، اما دوستیشان فوراً به روزهای سابق برنگشت.
یک شب، راد از او پرسید:
«هنوز از دستم ناراحتی؟»
سایه گفت:
«آره.»
راد سرش را پایین انداخت.
سایه ادامه داد:
«ولی ناراحتی با دشمنی فرق داره. من هنوز دوستتم. فقط نمیخوام هر بار که چیزی میگم، مجبور باشم ثابت کنم قصد بدی ندارم.»
راد گفت:
«حق داری.»
سایه لبخند زد.
«این جمله رو باید قاب بگیریم. شاید یک روز هم یاد گرفتی بدون اینکه اول عصبانی بشی، به حرفم گوش بدی.»
راد خندید.
«زیادهخواهی نکن.»
آن دو دوباره خندیدند.
اما این بار، راد میدانست که دوستی هم مثل هر رابطه دیگری به توجه، مسئولیت و احترام نیاز دارد. اینکه کسی سالها کنارت بوده، به این معنی نیست که باید تا ابد هر رفتاری را تحمل کند.
ماهها گذشت.
مسیر آب تکمیل شد، نگهبانان دوباره سازمان پیدا کردند و حیوانات بهتدریج به تصمیمهای راد اعتماد کردند.
او دیگر آن شیر سابق نبود. زخمهایش باقی مانده بودند و گاهی شبها، وقتی جنگل ساکت میشد، به یاد روز حمله میافتاد.
اما دیگر آن خاطره را تنها به شکل روزی که نارین ترکش کرد، نمیدید. میدانست که سقوطش مدتها پیش از آن شب آغاز شده بود؛ از روزی که بهجای پذیرفتن پاسخهای نارین، امیدوار بود با تلاش بیشتر نظرش را تغییر دهد؛ از روزی که مسئولیتهایش را عقب انداخت؛ و از روزی که هشدار سایه را بهجای شنیدن، مخالفتی شخصی تلقی کرد.
او فهمیده بود که دوستداشتن یک نفر، بهتنهایی تضمین نمیکند که رابطهای سالم شکل بگیرد.
دو نفر ممکن است به هم علاقه داشته باشند، اما اگر نتوانند درباره خواستههایشان حرف بزنند، اگر یکی از آنها مدام از ترس ازدستدادن عقبنشینی کند و دیگری از ترس انتخاب اشتباه تصمیمگیری را به تعویق بیندازد، علاقه بهتنهایی کافی نیست.
یک عصر، راد و سایه کنار دره قدیمی نشسته بودند.
سایه گفت:
«راستی، شنیدم نارین دوباره با یکی آشنا شده.»
راد به افق نگاه کرد.
«امیدوارم خوشبخت بشه.»
سایه پرسید:
«ناراحت نیستی؟»
راد کمی فکر کرد.
«چرا، گاهی هستم. ولی دیگه لازم نمیدونم برای اینکه کسی رو دوست داشتم، تا آخر عمر منتظر بمونم.»
سایه سر تکان داد.
«بالاخره یک چیزی یاد گرفتی.»
راد گفت:
«تو هم بالاخره یاد گرفتی بدون نصیحتکردن با من حرف بزنی؟»
سایه خندید.
«نه. این یکی رو از من نخواه. هرکس یک عیبی داره.»
آن دو خندیدند.
در سوی دیگر جنگل، نارین نیز هنوز با تردیدهای خودش زندگی میکرد. او ناگهان به موجودی بیاشتباه تبدیل نشده بود. گاهی هنوز از خودش میپرسید آیا انتخاب درستی میکند و گاهی هنوز وسوسه میشد از دوستانش بخواهد رفتار کسی را برایش تحلیل کنند.
اما حالا پیش از آنکه به گروه پیام بدهد، سعی میکرد از خودش بپرسد: «من واقعاً چه احساسی دارم؟ چه چیزی میخواهم؟ آیا این را مستقیم گفتهام؟»
او فهمیده بود که شناختن یک نفر به زمان، گفتوگو و دیدن رفتارهای واقعی نیاز دارد؛ نه به ساختن آزمونهایی که هیچکس از آنها خبر ندارد.
شاید روزی رابطهای سالم میساخت و شاید هم نه. اما دستکم میدانست که نمیتواند تمام خطر انتخاب را از بین ببرد و در عین حال، انتظار داشته باشد کسی برای همیشه منتظرش بماند.
چند سال بعد، یکی از شیرهای جوان از راد پرسید:
«قربان، راز قدرت شما چیه؟»
راد که مشغول بررسی نقشه مسیر آب بود، سر بلند کرد.
«چرا میپرسی؟»
شیر جوان گفت:
«چون شنیدم زمانی همهچیزتون رو از دست دادین، ولی دوباره ساختین.»
راد مدتی سکوت کرد.
«قدرت فقط این نیست که بتونی چیزی رو به دست بیاری. گاهی قدرت اینه که بفهمی چه چیزی رو نباید برای بهدستآوردن یک چیز دیگه، از دست بدی.»
شیر جوان پرسید:
«مثلاً چی؟»
راد گفت:
«مثلاً وقتی کسی رو دوست داری، لازم نیست از کار و هدفهات دست بکشی تا ثابت کنی چقدر دوستش داری. میتونی بهش توجه کنی، براش وقت بذاری، ازش حمایت کنی و در عین حال، زندگی خودت رو هم حفظ کنی.»
شیر جوان سر تکان داد.
راد ادامه داد:
«و اگر کسی هنوز نمیدونه تو رو میخواد یا نه، میتونی بهش فرصت بدی. ولی لازم نیست برای همیشه در انتظار بمونی. اون حق داره انتخاب کنه؛ تو هم همینطور.»
از پشت درخت، صدای برفک بلند شد:
«و اگر کسی قبول نکرد، دستکم مسیر آب رو تکمیل کرده باشین. خشکسالی که منتظر نمیمونه آدم عاشق از خواب بیدار بشه.»
کوهان گفت:
«من هنوز معتقدم اگر همه بهاندازه کافی غذا بخورن، نصف مشکلات عاطفی جنگل حل میشه.»
سایه جواب داد:
«تو اگر یک روز بدون فکرکردن به غذا زندگی کنی، شاید نصف مشکلات خودت حل بشه.»
برفک خندید.
راد هم خندید؛ خندهای که این بار نه برای پنهانکردن نگرانی، نه برای جلب رضایت کسی و نه برای اثبات چیزی بود.
فقط خنده بود.
آن شب، وقتی راد به قصر برگشت، تاج قدیمیاش را در صندوقی چوبی دید. تاج در حمله کفتارها آسیب دیده بود و دیگر قابل استفاده نبود.
آن را برداشت و مدتی نگاه کرد.
روزی تصور میکرد اگر تاج را از دست بدهد، همهچیز را از دست داده است. بعد فهمیده بود که تاج فقط نشانه قدرت اوست، نه خود قدرت؛ همانطور که توجه یک نفر میتواند نشانه علاقه باشد، اما بهتنهایی معیار ارزشمندی او نیست.
تاج را دوباره در صندوق گذاشت و در آن را بست.
صبح روز بعد، پیش از طلوع آفتاب، کنار مسیر آب حاضر شد.
استاد شاخی از دور آمد و گفت:
«قربان، درباره سنگی که باید جابهجا شود...»
راد خندید.
«فقط لطفاً این بار تا سهشنبه صبر نکن.»
استاد شاخی گفت:
«البته، قربان. مگر اینکه صورتجلسه دیگری صادر شود.»
راد سرش را تکان داد.
زندگی دوباره جریان داشت؛ نه بیمشکل، نه بیدرد، اما با نظمی که خودش در ساختنش سهم داشت.
و سایه؟
گرگ همان گرگ ماند؛ نه به این دلیل که هیچوقت اشتباه نمیکرد، بلکه چون دوستی را با سود و زیان روزانه اندازه نمیگرفت.
او زمانی کنار شیر بود که پادشاه بود، زمانی که اشتباه میکرد و زمانی که دیگر چیزی از پادشاهیاش باقی نمانده بود. البته این به آن معنا نبود که هر رفتاری را میپذیرفت؛ سایه هم خسته میشد، رنجیده میشد و گاهی فاصله میگرفت. اما وقتی خطر واقعی پیش آمد، رفیقش را تنها نگذاشت.
در جنگلی که همه به دنبال بهترین گزینه میگشتند، شاید بزرگترین دارایی شیر همین بود: دوستی که لازم نبود هر روز امتحانش کند تا بفهمد هنوز کنارش ایستاده است.
و شاید بزرگترین درسی که شیر از سقوطش گرفت، همین بود:
اگر برای بهدستآوردن عشق، زندگیات را از دست بدهی، حتی اگر روزی به آن عشق برسی، دیگر همان کسی نیستی که در آغاز دوستش داشتهاند.
راد این را دیر فهمیده بود.
اما دستکم، پیش از آنکه تمام عمرش را در انتظار انتخاب دیگری بگذراند، یاد گرفته بود که خودش هم حق انتخاب دارد.
و این بار، وقتی خورشید بر جنگل طلوع کرد، شیر بهجای آنکه منتظر بماند کسی به او بگوید چقدر ارزشمند است، از جایش برخاست و به سراغ کاری رفت که خودش انتخاب کرده بود.