مسئولیتپذیری ابعاد گوناگونی دارد و این جفای بزرگی است که آن را صرفاً در قبول مسئولیت خلاصه کنیم. یکی از ابعاد مهم مسئولیتپذیری این است که اگر توان انجام کاری را به صورت کامل و بینقص نداریم، آن را نپذیریم. ولی خب این حد از آرمانگرایی در تصدی مسئولیت، منجر به خالی شدن تمام جایگاهها از افراد میشود. حال چه باید کرد، باید تلاش کرد براساس استعداد و تواناییها مناسبترین جایگاه را برای تصدی مسئولیت انتخاب کرد. و اگر اینطوری بعضی از جایگاههای اساسی خالی میماند و این جایگاه طوری است که حتماً باید کسی مسئولیتش را به عهده بگیرد و اگر بنابههر دلایلی آن فرد ما هستیم، وارد بُعد مهمِ بعدیِ مسئولیتپذیری میشویم و آن خالی نکردن جایگاه در مواجهه با مشکلات و موانع، بالا بردن تواناییهای فردی در آن جایگاه، آموزش و پرورش خود، پذیرش نقصها و اشتباهات و در صدد رفع آنها برآمدن است. در این مرحله «همینی که هست» و «اگر نمیخواهید بفرما» و «اگر تو بهتر بلدی بیا انجام بده»، مترادف با عدم مسئولیتپذیری است. چه بسا باید در پی شناسایی مشکلات و بهبود روز به روز و لحظه به لحظه کوشید و از هر انتقادی استقبال کرد. خلاصه که نباید شانه خالی کرد و یا به توجیه و مقابله برخواست، باید پذیرفت و اصلاح کرد. اما یک مسئله دیگر هم با مثالی طرح میکنم تا راه بر توجیهات احتمالی ببندم:
در دوران دانشجویی نمره بنده برای واحد درسی عمومیای که همه برای بالا آوردن معدل بر میداشتند، ۱۰ شد. فقط به این دلیل که استاد آن درس آرام صحبت میکرد و وقتی میگفتیم چرا اینقدر آرام صحبت میکنی و ما نمیشنویم، میگفت: من آرام صحبت نمیکنم. گوشهای شما حساسیتش را از دست داده. مشکل از شماست، نه من.
اینجا بود که تقریباً با دعوا به آن استاد عرض کردم که خُب شما دارید برای افرادی که گوشهایشان حساسیت را از دست داده تدریس و صحبت میکنید و از قضا آنقدر حکیم هستید که پیش از هر تست و امتحانی بدانید تمام دانشجویان حساسیت گوشهایشان را از دست دادهاند.
حالا به خاطرم نیست چقدر از این متن را بلند گفتم و چقدر را فقط در ذهنم با خود مرور کردم و چقدر از این مرور مربوط به همان لحظه و چقدر مربوط به بعدها و بعدها بود.
فقط خوب به خاطر دارم که دیگر به آن کلاس مراجعه نکردم و به همین دلیل استاد پایینترین نمره ممکن را به من داد. که البته اگر مراجعه میکردم هم چیزی نمیشنیدم.
#یادداشتهای_روزانه_یک_کتابفروش
یک #کتابفروش۲۴ساعته
۱۸ شهریور ۱۳۹۹