اگر فرآیندهای سیاسی و اقتصادی را کنار بگذاریم و دعوای غرب و شرق و همچنین کمونیسم و امپریالیسم را کنار بزنیم، عملکرد های حاکمیت برای مردم همچنان قابلیت نقد جدی دارد. این در حالی است که مردم هر آنچه داشتهاند برای پا گرفتن این حکومت انجام دادهاند. راضی یا ناراضی با کشورشان ماندهاند و فرصتهای بیشماری برای شکلگیری این حکومت در اختیار افرادی که حتی نمیشناخته اند قرار دادند.
باید گفت این نقد در مختصاتی است که رضایت مردم از عملکردها را با درک محدودیتها میسنجد. در این میان آنقدر ادبیات حمکرانی را به صورت شلخته و بدون ملاحظه پیادهسازی کرده اند که اکنون کشمکشی سیاسی عمیقی بر سر مردم (آنها) و مردم (ما) رسیده و به جای حرکت در مسیری شکوفایی، در عقبگردی قرار داریم که فعلا امیدی برای خروج از چنین بنبستی وجود ندارد.
بگذاریم موضوع شفافتر شود.
اول آنکه آیا رای مردم نشان رضایت از عملکرد حاکمیت به صورت عمومی (از شهرداری ها و خدمات شهری تا ریاست های قوا) است؟ به یقین این سوالی اشتباه است. رای مردم هیچ ارتباطی با این موضوع ندارد و کار به قرار گیری آن در «فریضه ای دینی» کشیده شده است. چرا به این نقطه رسیده ایم؟ هیچ دلیلی وجود نداشته و قابل یافتن هم نیست!
دوم آنکه حاکمیت هرچند چهارچوب های حکمرانی را می بایست رعایت کند اما آیا به واقع رییس مردم است یا وکیل او. اگر رییس است که بحثی در آن نیست. اما اگر به واسطه آنچه معمار انقلاب اسلامی، امام خمینی (ره) تعریف کرده است، حاکمیت (نه فقط دولت) وکیل مردم است، این وکیل برای افزایش سطح رضایت مردم چه کرده است؟ اگر با دستگاهها و سازمانهای کشور بویژه (قضایی و انتظامی) طرف شده باشید میدانید که همواره «فحش دادن به خود و این کشور» نتیجهای مشخص از این تعامل است. چرا که حاکمیت به مردم به عنوان افرادی ناآگاه و سودجود نگاه کرده و مردم نیز در مقابل نگاهی افسوس زده و یا نگران در مقابل عملکردهای آنها دارند.
چرا که حاکمیت با نگاهی به روندها نگاه میکند که مردم بازیچه دست غرب شده و نمیتوان از آن ها انتظار تشخیص صلاح خودشان را داشت. مردم نیز تقریبا مطمئن شدهاند که طرف دیگر به واقع برنامهای برای افزایش رضایت آنها ندارد. میتوان گفت تنها موضوعی که این دو را همچنان کنار هم نگه داشته، هزینه سنگین جنگ تحمیلی و محور اعتقادی به فضای انقلاب است که در لایههای زیرین اجتماع نیز ریشه دارد و در اخلاق و عرف مردم جا باز کرده. همچنین حضور مردانی چون سردار شهید سلیمانی است که بدنه ای اعتقادی را همچنان حفظ می کنند.
اما به طور کلی باید پرسید حاکمیت با تمام شلوغ بازی ها و فعالیت های کرده و نکردهاش برای رضایت مردم چه کرده و یا اصلا برایش موضوعات سمت مردم (نه صرفا سمت حکمرانی) تا چه حد اهمیت دارد.
اگر واقعیت را بخواهیم بپذیریم، برای مردم واقعا برجام، قرارداد با روسیه و چین و ... واقعا موضوعاتی بی اهمیت هستند و این رسانه ها (داخلی و خارجی) هستند که به آن پر و بال داده تا اهدافی سیاسی را دنبال کنند و فضایی برای نان خوری عده ای دیگر را در صندلی قدرت فراهم کنند.
برای مردم موضوعات دیگری در اولویت است و جالب آنکه در این بخش هیچ پایگاهی برای دستیابی به اطلاعات صحیح وجود ندارد و انچه در این بخش متولد می شد به عنوان «سمباده فکری و روحی» مطرح است. سمباده هایی نظیر «افزایش قیمت بنزین»، «طرح ترافیک»، «پیامک بد حجابی»، «بستن شبکههای اجتماعی» و «صحبتهای پیش افتاده و تکراری مداوم مسئولین» که با نگرشهایی عجیب توجیه می شوند. از گره زدن فسادهایی عجیب برای توجیه تداوم «اقتدار پلیس» در ارسال پیامکهای بدحجابی تا دعواهای طولانی طرح ترافیک در اوج روزهای کرونایی بین مسئولین بهداشت و شوراهای شهری.
باید مسئولین بفهمند که مردم با روزانههایشان درگیرند و بعد از آن به موضوعات دیگری توجه میکنند. روزانه مردم توسعه علمی دراز مدت نیست. هرچند مباحث اقتصادی به عنوان «ابر سمباده» بر تمامی موارد دیگر اولویت یافته اما این خود تشدید کننده موارد دیگر است. (به دلیل کاهش امید به آینده هر فرد در بازه حیات)
باید گفت سطوح توسعه علمی (نانو، نظامی، پزشکی و ...) بدون توسعه سطوح اجتماعی نتیجهای قابل دفاع برای یک حاکمیت ندارد. همچنین توسعه سطوح علمی منجر به توسعه سطوح اقتصادی نیز دردی دوا نمیکند. رضایت مردم در بطن توجه و بهبود مداوم، دقیقا در همان حیطه اجتماعی است. حاکمیت باید یاد بگیرد با ذهن مردم بازی نکند و بازی خطرناکی که شکل گرفته (مردم دیندار، مردم بیدین، حاکم اسلامی و مسئولین سیاستزده) را به نحوی بشکند.
همچنین عدم توازن فرهنگی و فکری در تهران و سایر شهرها نیز تشدید کننده است. یعنی آنچه در تهران فرآیند بهبود تلقی می شود گاها در شهرستانها به دلیل نبود فرهنگ و سواد پشتیبان، به عنوان یک موضوع غیر قابل بحث، مطرح است.
حالا چگونه باید از این چرخه خارج شد؟ جواب سوال ساده است. دست از افراط در کلیات بردارید و به جزییات اهمیت بدهید.
پ.ن: دوست داشتم این متن برسد به دست آقای رییسی، رئیس قوه قضاییه
پ.ن2: کامنت های توهین آمیز را پاک می کنم.