ویرگول
ورودثبت نام
علیرضا میهن‌نژاد
علیرضا میهن‌نژاددانشجوی دکترای مکانیک سنگ (معدن)، استاد دانشگاه، مدیر اجرایی ممتد(مجمع معدنکاران با تجربه و دانا) Xmomtad.ir
علیرضا میهن‌نژاد
علیرضا میهن‌نژاد
خواندن ۲ دقیقه·۸ سال پیش

چرا پدیده فرونشست را باید جدی گرفت؟

در برنامه‌ریزی امروزی برای توسعه در سطوح گوناگون ملی، منطقه‌ای (استانی) و محلی، یکی از مهم‌ترین نکاتی که باید مورد توجه قرار داد، موانع پیش‌روی کار است که می‌توان به ملاحظات مربوط به تأمین امنیت اجتماعی در برابر پدیده‌های طبیعی و پدیده‌هایی که در اثر فعالیت‌های انسان ایجاد می‌شود، اشاره کرد.

از جمله شایع‌ترین مواردی که شهر تهران در حال حاضر با آن درگیر است، پدیده "فرونشست زمین" است. بنا به تعریف یونسکو فرونشست عبارت است از:

فروریزش یا نشست رو به پایین سطح زمین است که می‌تواند در مقیاس افقی موجب جابجایی زمین شود.

عوامل ایجاد فرونشست زمین به دو دسته طبیعی (نظیر آب شدن یخ‌ها، حرکت آرام زمین و خروج گدازه و...) و انسانی (نظیر برداشت بی رویه منابع آب زیرزمینی و نفت و گاز، معدنکاری، برداشت و استخراج مواد معدنی و ...) تقسیم کرد. در شهر تهران، یکی از مهم‌ترین علل نشست زمین در اثر حفر تونل‌ برای گسترش خطوط مترو است.

به طور کلی تغییر شکل و نشست خاک در اثر حفر تونل از دو دیدگاه قابل بررسی است:

  • نشست آنی (در حین احداث تونل روی داده و علت آن تغییر شکل در مقطع تونل است)
  • نشست بلند مدت که بسیار خطرناک می‌باشد، چرا که سال‌ها پس از حفر تونل روی داده و می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری به‌وجود آورد. اما برای جلوگیری از وقوع نشست ابتدا باید آن را پیش‌بینی کرد.

روش‌های متعددی برای پیش‌بینی نشست وجود دارند که می‌توان از روابط تجربی، تحلیلی و بهره‌گیری از روش‌های عددی(نرم افزاری) بهره برد. سوال اصلی این است که در حال حاضر با توجه به وجود این پدیده در شهر تهران چه راهکارهایی باید اندیشید؟ اولین گام در این راه جلوگیری از گسترش آن با استفاده از روش‌های مختلف و با بهره‌گیری از ابزار و دستگاه‌ها است.

پدیده فرونشست در شهر تهران - خیابان پیامبر
پدیده فرونشست در شهر تهران - خیابان پیامبر

از جمله نکات مهمی که باید در کشور و به‌خصوص شهر تهران مورد توجه قرار داد، مساله بهسازی و تثبیت خاک‌های مختلف قبل از ایجاد هر سازه می‌باشد. شناخت انواع خاک های مشکل ساز در پروژه های عمرانی اهمیت فراوانی دارد، چراکه باعث می شود بهترین راه تثبیت و بهسازی را برای هر نوع خاص خاک انتخاب کرد. به طور کلی خاک های مشکل ساز در پروژه های عمرانی را می توان به چهار دسته کلی زیر تقسیم کرد:

  • خاک های ریزدانه (خاک دستی)
  • خاک های انبساطی (منبسط شونده)
  • خاک های رمبنده (فروریزشی)
  • خاک های نرم و شل (آبگونه شونده)

به‌طور کلی می‌توان با روش‌های عمومی حفاری وبرداشت، جابه جایی و جایگزینی ،تراکم سطحی، تراکم دینامیکی، تراکم ویبره‌ای در عمق، انفجار، پیش‌فشردگی از طریق بارگذاری، استفاده از مواد افزودنی، تزریق، سیستم‌های حرارتی و تسلیح به بهسازی و تثبیت خاک پرداخت.

با توجه و عمل به موارد فوق می‌توان در وهله اول از وقوع نشست جلوگیری و در صورت وقوع احتمالی از گسترش آن جلوگیری کرد تا شهری ایمن داشت.

تونلمتروشهرداری
۲
۰
علیرضا میهن‌نژاد
علیرضا میهن‌نژاد
دانشجوی دکترای مکانیک سنگ (معدن)، استاد دانشگاه، مدیر اجرایی ممتد(مجمع معدنکاران با تجربه و دانا) Xmomtad.ir
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید