
عقل و احساس به کارگردانیِ جورجیا اوکلی که بر اساس رُمان جین آستن ساخته شده، مُکاشفهی احساساتِ انسانی بر مدار تزویرگریِ طبیعت و غریزه است. این درام از نمونههای کلاسیک و نوعی از کُهناُلگوی ناظر بر قصٌههای عاشاقانهی انگلیسی است و چه اندازه خوب که قهرماناش شبیهِ «بلندیهای بادگیر» برونته شده. وضعیت در سینمای امروز نه کلاسیک است و نه مُدرن چرا که پایههای سینما با نقدهای تقلبگونه، دکوپاژهای تکراری و زیستِ کلیشهای در مُحتوا به لرزه در آمده. بخشِ بزرگی از طبیعت در سینما را با مترِ برداشتهای بلند از مناظر باید ساخت که خوشبختانه این پدیده در فیلم، در حدِّ یک فکتِ تکراری هم که شده، ارائه گشته. نگاهِ فمینیسمی به زن در ادبیات از «مادام بوآری» فلوبر، آغاز شد که بنظرم این نگاه در سینما را هیچکاک با «پلژر گاردن» و والی، استارت زد. چُنین نگاهی در سینمای ایران به افتخاراتِ بهرام بیضایی، مخصوصاً در «سگ کشی»، اضافه شد. نگاهی که به باورِ من دینِ مبینِ اسلام آن را متعالی کرده و متأسفانه تا به امروز نه در سینما و نه در تلویزیون گزارهای از آن یافت نکردهام. آستن به دنبالِ کشفِ این نگاه در رُمان خود بوده که اوکلی کنایههایی از آن را در فیلماش گُنجانده. فرهنگِ فیلم محصولِ ترسِ از جنس مخالف است و این ترس در رُمانِ آستن هم خوانده میشود امّا به مراتب انتظار میرود موسیقی و سکانسهای مرتبط با نمایشِ زیبایی و وسعتِ طبیعت هم ربطی به این موضوع داشته باشند که متأسفانه این ربط با فانتزیها و رُمانتیکگوییها از بین رفته.
زن ضعیفه نیست بلکه ظرافت، زیبایی و به هنگاماش جسارتی دارد که در هیچ مردی قابل مشاهده نخواهد بود. ضعفِ زنانهی رُمانهای آستن بواسطهی حسادتهایی است که همجنسهای خود از سرِ انتقام و تحریفِ سخن شکل میدهند. این ضعف نه از سرِ وفاداری به ادبیات بلکه به جهتِ ناشناخته ماندن تاریخ در مواجهه با احساسات انسان شکل گرفته. انسانی که مرامِ فکریاش دیگران را درگیرِ قوای عالمِ ذر خواهد کرد چه نیازی به بیان جملهی دوستت دارم و اثباتِ آن به مخاطبِ خاصِّ خود دارد؟ فقط یک حسادتِ زنانه باعث میشود این نقطه ضعف به چشم آید و باید اعتراف کنم که مردان هم چُنین نقطه ضعفی را دارند و...
متن کامل را در مجلهی سینمایی برداشت بلند بخوانید.
ویدئوی مرتبط را در کانال آپارات من ببینید.