بیشتر ما اولینبار داراییهایمان را در یک فایل اکسل یا یادداشت گوشی ثبت میکنیم. شروع خوبی است. مشکل وقتی پیدا میشود که فایل بزرگ میشود و عددهایش را باور میکنیم، در حالی که بعضی از آنها بیصدا غلطاند. اکسل وقتی یک ردیف جا بیفتد یا یک قیمت کهنه بماند، خطا نمیدهد؛ فقط یک عدد قشنگ ولی اشتباه نشان میدهد.
این هفت اشتباه را در مدیریت سکه، طلا، ارز، رمزارز و سهام زیاد میبینیم. این یادداشت را تیم میتوری نوشته است و آخرش به ابزار خودمان هم اشاره میکنیم، ولی خود اشتباهها به هر ابزاری مربوطاند.
فرض کن (مثال فرضی) ده گرم طلا را گرمی ۳ میلیون تومان خریدهای و بعد دو گرم را گرمی ۴ میلیون. میانگین سادهی دو قیمت ۳٫۵ میلیون است، ولی قیمت تمامشدهی واقعی تو حدود ۳٫۱۷ میلیون است، چون بیشتر طلایت را ارزانتر خریدهای. اگر با میانگین ساده کار کنی، سودت را کمتر از واقعیت میبینی.
راهحل: قیمت تمامشده را موزون حساب کن: جمع (مقدار × قیمت) هر خرید، تقسیم بر جمع مقدارها. توضیح کاملترش در مقالهی «محاسبهی سود و زیان با میانگین موزون» در بلاگ میتوری آمده است.
قیمت سکه و دلار و رمزارز در طول روز تغییر میکند. فایلی که قیمت را دستی میگیرد، یا هرگز بهروز نمیشود یا فقط وقتی بهروز میشود که حوصله داشته باشی. نتیجه، ارزش پرتفویی است که مال دیروز یا هفتهی پیش است.
راهحل: یا برای هر دارایی یک منبع قیمت خودکار وصل کن، یا حداقل کنار هر عدد تاریخ قیمتش را بنویس تا بدانی چقدر قدیمی است.
سودی که از فروش گرفتهای (محققشده) با سودی که فقط روی کاغذ میبینی چون قیمت بالا رفته (محققنشده) دو چیز متفاوتاند. اولی در حساب تو نشسته، دومی با اولین ریزش قیمت میتواند کم شود. جمع کردن این دو زیر عنوان «سود کل» بدون تفکیک، تصمیمگیری را خراب میکند.
راهحل: دو ستون جدا نگه دار و عنوان «سود کل» را فقط برای جمع این دو به کار ببر.
پرتفویت در سال +۴۰٪ تومانی رشد کرده؟ اگر در همان مدت دلار و طلا بیشتر بالا رفته باشند، قدرت خریدت کمتر شده است. عدد تومانی مثبت میتواند گول بزند.
راهحل: رشد پرتفوی را با دلار و طلا روی همان بازه مقایسه کن. این موضوع را در مقالهی «بازده واقعی چیست؟» در بلاگ میتوری جدا باز کردهایم.
سکه، طلای ۱۸ عیار و تتر سه دارایی متفاوت بهنظر میرسند، ولی در بازار ایران هر سه تا حد زیادی به نرخ دلار گره خوردهاند. اگر همهی سبدت از این جنس باشد، تنوع واقعی نداری؛ با یک تکان دلار، همه با هم حرکت میکنند.
راهحل: سهم هر دارایی و هر «گروه همحرکت» را از کل سرمایه ببین، نه فقط تعداد قلمها را. راهنمای «ساخت سبد دارایی متنوع» در بلاگ میتوری برای همین است.
اکسل معمولا فقط «الان» را نشان میدهد. نمیدانی ارزش سبدت یک ماه پیش چقدر بود، کجا بیشترین افت را داشتی، یا رشدت از پول تازهای بود که واریز کردی یا از حرکت بازار. بدون تاریخچه، یاد گرفتن از تصمیمهای قبلی تقریبا ممکن نیست.
راهحل: هر روز یا هر هفته یک عکس از ارزش کل سبد ذخیره کن و ورود و خروج پول را جدا از حرکت بازار ثبت کن.
یک سلول که روی ردیف اشتباه اشاره کند، یک فروش که ثبت نشده باشد، یا یک جمع که یک ردیف را نبیند، خطا نمیدهد. فایل «سالم» به نظر میرسد و عددها اشتباهاند. بدترین نوع خطا همین خطای بیصداست.
راهحل: فایل را هر چند وقت با یک حساب دستی ساده (مثلا جمع ارزش یک دارایی) تطبیق بده، یا ابزاری بگیر که محاسبه را برایت انجام دهد و منطقش را روی تمام ثبتهایت یکسان اجرا کند.
اگر تصمیم گرفتی از اکسل بیرون بیایی، این پنج معیار را بسنج:
همهی داراییهای بازار ایران در یکجا (سکه، طلا، ارز، رمزارز، بورس)
قیمت خودکار و سود و زیان به تومان
میانگین موزون و تفکیک سود محققشده از محققنشده
نمودار تخصیص و گزارش روزانه
حریم خصوصی و امکان امتحان قبل از پرداخت
میتوری را دقیقا با همین معیارها ساختهایم؛ ۷ روز اول رایگان است و بعد اشتراکی است، و برای شروع کارت بانکی نمیخواهد. اگر هم فعلا با اکسل راحتی، هفت نکتهی بالا را با فایل خودت مقایسه کن؛ همین بهتنهایی عددهایت را قابلاعتمادتر میکند.
این مطلب توسط تیم میتوری نوشته شده است؛ اپلیکیشن مدیریت سبد دارایی برای بازار ایران.