
میز کار من توی اتاقم، به یک پنجره نسبتا بزرگ چسبیده که مثل خیلی از پنجره های دیگهی شهر، تو ساعت هایی از روز پاتوق گروهی از کبوترهاست. در گذشته های نه چندان دور من براشون پشت پنجره برنج یا چیزهای دیگه ای که فکر می کردم می خورند، می ریختم. اما چون خودم ساعت های طولانی پشت میز و به فاصله خیلی نزدیکی از همون پنجره می شستم، کبوترها به محض دیدن روی ماه من، با نگاهی چندشآمیز بال می زدند و می رفتند و در نتیجه این بیاخلاقی معمولا غذایی هم نصیبشون نمی شد!
اوایل فکر می کردم که کم کم متوجه می شند که من کاری باهاشون ندارم و بالاخره ترسشون می ریزه و میل به حیات، غریزه قویتری از این حرفهاست که یه پرنده، صرفا بخاطر زشت بودن آدم پشت شیشه بخواد قید غذایی که زندگیش بهش وابستهست رو بزنه و از این قماش صغری و کبری چیدنها. برای همین هم علی رغم حصول نتیجه، تا مدت ها از این اقدام مهم بشری در راستای نجات این گونه مورد علاقه کفتربازان، دست نمیکشیدم. اما گذشت زمان تغییری تو اوضاع ایجاد نمی کرد. از من غذاهای جدیدتر و جذاب تر ریختن و ازونها چندشتر و دورتر شدن!
نتیجه نهایی همیشه این بود که غذاهای پشت پنجره بر خلاف میل من سهم کلاغ هایی می شدند که با پررویی تمام توی چشمام زل می زدند و بعد از چند ثانیه نگاه هایی که بیشتر به نظر تهدیدآمیز میومدن تا کنجکاوانه، با بی تفاوتی تمام به من پشت می کردند و بال می زدند و می رفتند. کم کم متوجه شدم که راجع به بهره هوشی و قدرت غرایز و حتی درباره اصلاح سلیقه کبوترها کمی خوشبینانه و اغراق آمیز فکر می کردم!
من که به قول مرحوم جمالزاده از بیثباتی فلک بوقلمون و شقاوت مردم دون و مکر و فریب جهان پتیاره و وقاحت این کلاغهای بدقواره به ستوه اومده بودم در پی راهی بودم که بالاخره این وضع رو تغییر بده و چاره کار هم فقط یک چیز بود. برای اینکه غذاها مطابق میل من نصیب کبوترها بشند، باید بعد از ریختن غذا، پرده ها رو می کشیدم که کبوترها منو نبینند و بتونند راحت غذاشون رو بخورند. اما من این راه حل رو اصلا دوست نداشتم و بدون اینکه بدونم چرا، مدام در برابرش مقاومت می کردم. این مقاومت انقدر طولانی شد که کم کم خودم رو قانع کردم که نسل این کبوترها تو این چند هزار سالی که من نبودم ادامه پیدا کرده و حالا هم اگر چه کم توجهی من احتمالا آسیب های روحی جدیای بهشون وارد خواهد کرد، ولی بعیده که حیات و بقاشون رو به خطر بندازه. حتی برام سوال شد که اینها چرا هر بار که ما ماشین رو کارواش می بریم یاد قضای حاجتشون میوفتند و نکنه که اصلا با ما خصومت شخصی دارند و ...
دیگه قضیه داشت از کار خیر کم کم به تفنگ ساچمه ای و اینها هم می رسید که قید کل ماجرا رو زدم و ترجیح دادم که نامه اعمالم کمافیالسابق خالی از هر کار خیر و بشر دوستانهای بمونه.
من مدت ها بود که از صرافت غذا دادن به پرنده ها افتاده بودم اما رفت و آمد هر روزهی این کبوترها و کلاغ ها برای من حکم سیب برای نیوتن رو داشت :)) من دائم فکر می کردم که چطور موجوداتی با این همه ضعف و ترس تونستند برای هزاران سال به بقاشون روی این سیاره ادامه بدن؟ یا اینکه چرا ما دوست داریم به کبوترها غذا بدیم ولی به کلاغ ها نه؟ اینکه اصلا کفتر و کلاغ به چه درد این دنیا می خورند؟! ولی یه چیزی بیشتر از همه اینها ذهنم رو درگیر کرده بود. اینکه چرا من در برابر کشیدن پرده اتاق انقدر مقاومت داشتم؟ تا جایی که حاضر شدم کل ماجرا رو رها کنم ولی تن به راه حل ندم!
این آخوندها، مخصوصا اونهاییشون که عینک های کمی گردتر دارند و یه قدری ژست های روشنفکری و فلسفی هم می گیرند، یه تکیه کلامی دارند به این مضمون که "ریشه همه علایق حب ذاته". معنیش به زبان آدمیزاد اینه که شما هر چیزی رو که دوست دارید، در نهایت بخاطر خودتون، علاقهای که به خودتون دارید و نفعی که اون چیز برای شما داره، دوست دارید. چندان فرقی هم نمی کنه که اون چیز چی باشه. خونه، ماشین، همسر، یا حتی پدر و مادرتون، همه در نهایت به این دلیل برای شما خیلی ارزشمند هستند که هر کدوم برای شخص شما منافع ویژه ای دارند که به راحتی با سایر گزینه های مشابه قابل جایگزینی نیستند. میتونید درستی این گزاره رو با مثال های زیادی توی ذهنتون بررسی کنید.
من اخیرا متوجه شدم همه کارهایی که ما تو زندگی انجام می دیم، حتی اونهایی که به نظر خودمون خیلی خیرخواهانه و فداکارانه هستند هم در نهایت به شکل عجیبی بخاطر خودمون و در راستای منافع خودمون هستند. من با فکر کردن درباره اینکه چرا دوست نداشتم پرده اتاقم رو بکشم متوجه نکته جالبی شدم.
کشیدن پرده باعث می شد که من نتونم غذا خوردن کبوتر ها رو تماشا کنم. من متوجه شدم که غذا ریختن پشت پنجره رو نه با نیت سیر کردن کبوترها بلکه بیشتر بخاطر لذت تماشا کردنشون موقع غذا خوردن و احساس غروری که از انجام دادن این کار خوب بهم دست می داد، انجام می دادم و کشیدن پرده من رو از تجربه این حس ها محروم می کرد. به نظر میومد که گرسنه بودن کبوترها یا حتی سیر شدن کلاغ ها مسئله اصلی من نبود. در واقع من بدون اینکه متوجه باشم دلیل کارم برطرف کردن نیازهای درونی خودم بود نه نیاز اونها!
عین این مثال رو بارها توی جاهای دیگه ای از زندگی هم دیدم.مثل توصیه هایی که پدر و مادرها برای موفقیت بچه هاشون دارند. اکثر پدر و مادرها حتی اونهایی که خودشون رو خیلی والدین فداکاری می دونند، متوجه نیستند که توصیه هاشون بیش از اینکه در راستای خوشحالی و خوشبختی بچههاشون باشه، در راستای برآورده شدن آرزوهای خودشون درباره بچه هاشونه. و این دوتا لزوما یکی نیستند. گاهی حتی هم راستا و همسو هم نیستند.
حقیقت اینه که ما بیش از اینکه موجودات اخلاق مداری باشیم موجوداتی معامله گر هستیم. در واقع در تمام طول زندگی ما دائم در حال معامله چیزها هستیم به این امید که چیزهای بهتری به دست بیاریم. ما با هر تصمیم و هر اقدامی همیشه تلاش می کنیم که منافع خودمون رو تامین کنیم حتی وقتی که ظاهرا اینطور به نظر نمیاد! اگه خوب نگاه کنید میبینید که حتی توی فداکارانه ترین اقدامات ما مثل بچه دار شدن و بچه بزرگ کردن یا حتی به جنگ رفتن و کشته شدن هم می شه رگه هایی از معامله رو پیدا کرد. معامله با آینده، معامله با خدا و ...
نمی خوام زیاد حرف های فلسفی بزنم. فقط هر وقت مثل من فکر کردید که خیلی آدم مهربون و فداکار یا از خود گذشتهای هستید، یه کم به حب ذات فکر کنید :))
پ ن : شاید نتونسته باشید توی متن جوابی برای سوال طرح شده توی عنوان پیدا کنید. یه کم دربارهش فکر کنید و اگه به جوابی رسیدید لطفا با من هم به اشتراک بذارید :))