
دکتر علی نیکویی
صلاحالدينزرکوب، صنعتگری بود به ظاهر بی_سواد و عامی.
مولانا در فراق جدایی شمستبریزی میسوخت اما او را يافته زيرا اگرچه در ظاهر صلاحالدين، از نوع و جنس و رتبه مولانا نبود اما درد مولانا را میفهمید، مراد او را در مییافت و بر خلاف ياران " آداب دان"، " نحوی" و " اهل مدرسه" كه براي فهم شيدايی مولانا و شمس نيز سر در " اصول" میجنبانند، اين صلاح الدين است که جان مولانا را میدید.
صلاح الدين چنان از قیل و قال مدرسه رها بود که قفل را قلف ومبتلا را مفتلا تلفظ میکرد!
مولانا اما درگير لفظ نبود كه درون صلاح الدين را نبيند و لامحاله خود نيز در بيان، نيازي نمیديد كه همه هم و غم خود را هزينه لفظ كند و میسرود:
هم فرقی و هم زلفی
مفتاحی و هم قلفی
بیرنج چه میسلفی
آواز چه لرزانی؟!
چنانكه گفته اند:"روزی حضرت مولانا فرمود که آن قلف را بیاورید. و در وقت دیگر فرمود که فلانی مفتلا شده است؛ فضولی گفت: که قفل بایستی گفتن و درست آن است که مبتلا گویند!!
حضرت مولانا فرمود: موضوع آن چنان است که گفتی! اما جهت رعایت خاطر عزیزی چنان گفتم، که روزی خدمت شیخ صلاحالدین مفتلا گفته بود و قلف شیخ فرمودند درست آن است که او گفت!