دوباره بچه شده بودم؛ یه بچه‌ی بیست و هفت ساله. شبیه همون بچگیام، که وقتی به یه چیزی وابسته می‌شدم، دغدغه‌ی هرلحظه‌ام بود که خودم رو بهش برسونم، همهی فکرم مَعطوف به خوانه‌ی مهربونی شده بود. یه وابستگیِ عمیق که تنها توی یه بار ملاقات از اونجا، در من به وجود اومده بود. انگار یه عمر بود که اونجا رو می‌شناختم. از لحظه‌‌ای که پام رو از در گذاشتم داخل، یه جذبه‌ی خاص، دلم رو به اونجا و آدم‌هاش گره زد. گمشده‌ام رو توی اونجا پیدا کردم. جواب سوال‌های کودکیم که هیچ‌جا حتی داخل کتاب‌ها و دانشگاه و اینترنت و... پیدا نکرده بودم؛ رو از نگاه اونها خوندم. یه نوع از انرژی که شک نداشتم فقط و فقط داخل اونجا پیدا میشه. جریانی که بِینشون برقرار بود، تعریفی بود از عشق، صداقت، فداکاری، فروتنی و... مثل این می‌موند که خشت به خشتِ اون بنا رو با چیزی جز آجر و سیمان بهم پیوند داده بود.
صبح روز دوم که شد، یه بیقراری عجیب من رو به سمت اونجا کشوند. کیفم رو پر از اسباب بازی‌های بچگیم کردم و هرچی شکلات و خوراکی هم که داشتم با خودم برداشتم و راهی شدم. توی راه فقط به این فکر می‌کردم که چه بازیِ جدیدی از خودم ابداع کنم یا چه ایده‌ای برای نقاشی بهشون بدم یا چمیدونم چیکار کنیم که بیشتر بهمون خوش بگذره. نزدیک که می‌شدم، ضربان قلبم بالا می‌رفت. بدنم داغ می‌شد. ناخوداگاه خنده روی لبام می‌نشست. قدم‌هام بی اختیار، به سمت درب ورودی حرکت می‌کردن. وارد شدم و دوباره همون حس و حال روز قبل در من شکوفا شد. چهره‌های خابالوی بچه‌ها، خدمتگذارهایی که از دل و جون مشغول نظافت بودن و خانوم‌هایی که صبحونه رو آماده می‌کردن. همه همون کارهای دیروزی رو انجام میدادن، حس و حال خوب، با همون کیفیتِ دیروزی در فضای اونجا موج می‌زد. باز من رو در جمع خودشون پذیرفتن و عشق رو با من تقسیم کردن. اصلا نمیذاشتن احساس غریبگی کنم.
بعد از سلام و احوالپرسی با خانوم رضایی، با اجازه‌ی ایشون، رفتم و یه گوشه از کار رو گرفتم. نون‌ها رو برش می‌زدم. لیوان‌ها رو داخل سینی می‌چیدم. چایی می‌ریختم. چه خوب بود وقتی صدای زمزمه‌ی بچه‌هایی که بی صبرانه، منتظر صبحونه بودن رو می‌شنیدم. خنده‌ها و شیطنت‌هاشون، خون رو داخل رگ‌هام به جریان می‌ا‌نداخت. زودتر از یاسمن رسیده بودم. اینکه وقتی اون میومد من رو اونجا ببینه، برام خیلی خوشحال کننده بود؛ انتظارِ زیبایی بود. قشنگیِ کار اینجا بود که منم کنارشون نشستم و اولین صبحونهی مشترکمون رو در کنار اونها خوردم. به جرات می‌تونم بگم که بهترین صبحونهی عمرم بود. خودم بودم، بدون شیله پیله و اَداهای مرسوم برای خودنمایی، کودکانه کنارشون زندگی می‌کردم و بهم خوش‌می‌گذشت؛ همونجوری که انتظارش رو داشتم. صبحونه رو که خوردیم، مثل مامان‌هایی که کثیف‌کاری‌های بچه‌هاشون رو بعد از صرف غذا تمیز می‌کردن، با یه ذوق خاص، میز رو دستمال می‌کشیدم و خورده نون‌ها رو از روی زمین جمع می‌کردم. دیدنِ اینهمه سادگی و خدمت صادقانه، من رو به خدمتگزارهای اونجا نزدیک کرد. نه اونها می‌پرسیدن که اونجا چیکار می‌کنم و نه اصلا خودم تمایل داشتم که به این موضوع فکر کنم. اومده بودم که انرژی‌های تلف شده در طول عمرم رو بازسازی کنم و دوباره جون بگیرم. عبور زمان، تنها چیزی بود که اصلا متوجهش نمی‌شدم.
ساعت نزدیک ده بود که برنامه‌ی آموزش شروع شد. خیلی دوسداشتم که در اون محیط هم حضور داشته باشم. راستش اولش فکر می‌کردم که شاید حضور من وقفه‌ای در کار مربی‌ها ایجاد کنه ولی برخلاف تصوراتم، با آغوش باز، من رو در جمع خودشون پذیرفتن؛ مثل یه دانش‌آموزِ تازه‌وارد که یه گوشه میشینه و نگاهش به بقیه‌اس که چیکار میکنن. کلاس نقاشی، اولین برنامه‌ی آموزشی بود. بچه‌هایی که اونجا زندگی می‌کردن، اکثرا توی رنج سنی زیر هفت سال بودن و بیشترِ برنامه‌های آموزشی هم در همون سطح سرگرمی بود. کارهایی که اونها رو از گذشته‌شون دور کنه و بَرشون گردونه به زمان حال؛ طوری که با تقویت روحیه، برای ورود به جامعه آماده بشن.
به منم یه کاغذ سفید دادن و مداد رنگه‌هاشون رو باهام به اشتراک گذاشتن. جالب بود؛ نه، باید بگم دوسداشتنی بود؛ اینکه هرکدوم از بچه‌ها، انگار من رو هَم‌سن خودشون می‌دیدن و چیزهایی که یاد داشتن رو مثل یه معلمِ مهربون، به منم آموزش میدادن. اینکه مثلا چطوری یه گاو بکشم؛ اول یه دایره‌ی بزرگ، بعد یه دایره‌ی کوچولو بالای اون و بعد از اون، از چندتا خط عمودی و افقی برای پاها و دم و گوش‌هاش استفاده کنم. جالب‌ترش اینجا بود که بهم اجازه میدادن تا گاوم رو با هر رنگی که دوسدارم رنگ کنم؛ مثلا من کلّه‌ی گاو رو با آبی رنگ کردم، بدنش رو هم با قرمز! با واژه‌ای با عنوان نمره غریبه بودن؛ این رو بغل‌دستیم معصومه بهم گفت. می‌گفت:《ما به هرکی که بلد نباشه چطوری نقاشی کنه، نقاشی کردن رو یاد میدیم و تا وقتی همه موفق نشن نقاشی‌هاشون رو تموم کنن، از دور میز بلند نمیشیم.》
برنامه‌ی بعدی، سرود بود. همونطوری که همه سر جای خودمون نشسته بودیم، دستای همدیگه رو گرفتیم و مربی شروع به خوندن کرد و ما هم، مصراع به مصراع همراهیش می‌کردیم:
《ما بچه‌های شادیم
خوشحالیم، خوشحالیم
ما همدیگرو دوسداریم
خوشحالیم، خوشحالیم
ما هرروز با هم می‌خندیم
ما خنده رو دوسداریم
خوشحالیم، خوشحالیم...》
هنوزم اون شعر رو کامل یادمه. چسبوندمش به دیوار اتاقم و هروقت دلم میگیره، با خودم زمزمه‌اش می‌کنم. سرود که تموم شد، با هماهنگی مربی، خوراکی‌هام رو با بچه‌ها تقسیم کردم. اونروز یاسمن نیومد. از خانوم رضایی که پرسیدم، گفت حال خانوم احسانی بد شده و بردنش بیمارستان، یاسمن هم همراهش رفته بود اونجا. خیلی حالم بد شد. این خبر رو به هیچکی نگفتن. آخه بچه‌ها خیلی به خانوم احسانی وابسته بودن و ایشون رو مثل مادربزرگشون دوسداشتن. نگرانی رو از چشم‌های همهی مربی‌ها می‌شد خوند. انگار که یه عضو از خانواده‌ی خودشون ناخوش شده بود. چقدر که ساده و بی‌ریا احساسشون را بهم ابراز می‌کردن. چقدر که با بقیه‌ی آدما فرق داشتن؛ مردمی که همهی فکر و ذکرشون پول و کار و درآمدِ!
عصر بود که باهشون خدافظی کردم و اومدم سمت خونه. یه حسی بهم می‌گفت که برم و جویای احوال خانوم احسانی بشم ولی نمی‌دونم چرا قدم‌هام یاری نکرد؛ شاید خجالت بود، شاید هم نمی‌خواستم باور کنم که حال ایشون بدِ! آخه اونجوری که از اهالی خونه‌ی مهربونی شنیده بودم، خانوم احسانی بزرگترین پشتوانه‌ی اونها بود و از دست دادنش ضربه‌ی بزرگی رو بهشون وارد می‌کرد. منم هم‌صدا با اونها، نمی‌خواستم اتفاق بدی برای آدمایی که اونجا زندگی می‌کردن بیفته. تمام شب رو براش دعا کردم و فردا رو به امید یه خبر خوب، راهی خونه‌ی مهربونی شدم.
به یه عضو خودجوش که همهی هَم و غمش رسیدگی به بچه‌ها بود، تبدیل شده بودم. اونها کسی رو نداشتن. تنها سقفی که بالای سرشون بود، همون ساختمون قدیمی بود و تنها آدمایی که براشون وقت میذاشتن، همون خانومایی بودن که با کمترین حقوق، بیشترین وقتشون رو صرف رسیدگی به اونها می‌کردن. بچه‌ها مثل آهنرباهایی بودن که آدمایی رو که از همه‌جا بریده بودن، به خودشون جذب می‌کردن. از خانومایی که اونجا مشغول بودن شنیده بودم که از بَدو حضورشون در اونجا، زندگیشون چه رنگ و بوی تازه‌ای به خودش گرفته بود. یکی از اونها بچه‌اش رو از دست داده بود و عشقی که نتونسته بود صرف اون کنه رو برای بچه‌ها خرج می‌کرد. یکی دیگه‌شون می‌گفت سال‌ها بوده که بچه‌دار نمی‌شده و با حضورش توی خونه‌ی مهربونی، صاحب نوزده تا بچه شده. خانوم اسدی هم اینجوری تعریف می‌کرد که پدر و مادرش رو بخاطر مصرف مواد مخدر از دست داده و داخل پرورشگاه بزرگ شده بود و محبتی رو که از خانواده‌ی خودش دریافت نکرده بود، با تمام وجود، با وقت گذاشتن برای بچه‌ها جبران می‌کرد. هرکدومشون به صورت معجزه‌آسایی با خانوم احسانی آشنا شده بودن و با پیشنهاد ایشون، ایده‌ی خونه‌ی مهربونی رو عملی کرده بودن. اونجا کسی خودش رو کارمند نمی‌دونست؛ همه، یه تعداد دوست بودن که به بزرگترین آرزوهای قلبی‌شون جامه‌ی عمل پوشونده بودن.
تا یه هفته، خانوم رضایی، هرروز ما رو در جریان شرایط جسمیِ مادربزرگِ خونه‌ی مهربونی میذاشت. همگی با تمام نیرو برای بچه‌ها وقت میذاشتیم تا هیچ کمبودی رو احساس نکنن. دلم برای یاسمن یه ذره شده بود. به هرکدوم از بچه‌ها که نگاه می‌کردم، صورت اون رو می‌دیدم؛ خنده‌هاش، اشک ریختن‌هاش و شیطنت‌هاش مدام از جلوی چشمام رد می‌شد. در عرض کمتر از سه ماه، احساساتم درگیر چه اتفاقات متفاوتی شده بود. با چه آدمایی آشنا شده بودم. چه تجربه‌هایی رو پشت سر گذاشته بودم. چه شب‌هایی رو که تا صبح نخوابیدم. چه روزهایی که فقط با یه فلاسک قهوه، به دنبال آشنا شدن با آدمای تازه، عازم خیابون نشده بودم. توی همین مدت کوتاه چقدر دیدگاهم به زندگی عوض شده بود. با کسایی هم‌صحبت شده بودم که طرز فکرشون رو باهام درمیون گذاشته بودن. بهم یاد دادن که زندگی، اون تئوری‌ای نیست که توی فضای محدود ذهنم برای خودم ساختم. بعضیاشون از دغدغه‌های مالیشون حرف می‌زدن. بعضیا از شکست‌های عشقی که خورده بودن صحبت می‌کردن. اونهایی که عمری ازشون گذشته بود، از حسرت‌ها و آرزوهاشون می‌گفتن. و درنهایت همهی این تیکه‌های پازل در کنار هم چیده شد و من رو به آغوش گرم خونه‌ی مهربونی رسوند.
مردم باور دارن که باید نونِ فکرشون رو بخورن ولی باور من اینه که اونچیزی که باید مسیر زندگی آدم رو تحت تاثیر خودش قرار بده، نیروی قلبِ! وقتی یه نگاه به زندگی‌های مردم گذشته میندازم متوجه میشم که محرکه‌ی مشترک تمام اونها، درواقع هدفی که اونها رو بهم نزدیک می‌کرده، کمک و نوع دوستی بوده. زندگی اونها بر پایه‌ی پول و مادیات نمی‌چرخیده، اونها با تمام سادگی، هرروز و در هر لحظه، عشق رو بهم آموزش میدادن. کمتر کسی پولدار بوده اما اکثرا شاد بودن. عمرها طولانی بوده؛ خنده، نونِ توی سفره‌ی همهی خونه‌ها بوده. هر کسی، همسایه‌یِ چهاردیواریِ کنار خونه‌ی خودش بوده و همه با هم همسایه بودن. همه از دردهای هم باخبر بودن. فعلِ اجتماعی بودن رو به سادگی صرف می‌کردن چون از نفس کشیدن کنار هم لذت می‌بردن. شک ندارم که در اون بُرهه، زمان درمقابل اونها به زانو درومده بوده و هیچکی پیر نمی‌شده. همه شبیه به مسافرهای یه کشتیِ شکسته، از تمام نیرویی که داشتن برای کمک بهم همدیگه استفاده می‌کردن.
تمام چیزهایی که گفتم، لَق لقِ زبونِ خیلی از ماهاست. خیلیامون با این جمله‌های به ظاهر کلیشه‌ای آشنایی داریم. هرروز به سادگی از کنارشون رد میشیم؛ همونطور که از کنار یه سگِ ولگرد عبور می‌کنیم؛ همونطور که با بی تفاوتی شیشه‌ی ماشین رو بر روی پسرکِ گلفروش بالا میدیم. کبوترهای گرسنه رو می‌بینیم و حاضر نیستیم یخورده از وقت گرانبهامون رو صرف ریز کردن یه تیکه از دور ریزهای نون براشون بکنیم. با این شرایط، خنده‌دار نیست اگه دلمون برای هم تنگ نشه. اگه یه نفر توی یه نقطه‌ی جغرافیایی دیگه در حال جون دادن باشه و ما کَکمون هم نَگزه. خنده، خیلی وقته که با لب‌ها غریبگی میکنه. چیزی که آدما رو بهم وصل میکنه قلب‌ها نیست، پولِ؛ هممون این رو خوب می‌دونیم.
با اینحال نمیشه به هیچکس خرده‌ای گرفت چون ما آدمیم و آدم مدام در مسیر تکامل، دچار آزمون و خطا میشه؛ قدم در سیکل‌های متناوب زندگی میذاره و تلخی‌ها و شیرینی‌ها رو با تمام وجود لمس میکنه. ما انسانیم و فراموشکار؛ زمان لازم داریم تا یادمون بیاریم که سرشت آدم برای بقا به چه چیزی نیاز داره. هنوز جا داره تا بتونیم تعادل رو بین جسم، اندیشه و بخش غیرقابل لمس یعنی درون هر انسان، برقرار کنیم. منم که الان دارم این حرف‌ها رو میزنم، یکی‌ام عین خودتون؛ یه آدم که تحت تاثیر شرایطی که دَرش قرار گرفته، به این سمت از تفکر سوق پیدا کرده ولی خوشحالم که اینجام؛ همینکه خوشحالم برام کافیه!
دوازده روز از حضور من توی خونه‌ی مهربونی می‌گذشت که خبر فوت خانوم احسانی رو شنیدیم. با وجود غمی که توی دل همه سنگینی می‌کرد، نمی‌دونم چرا یه حس آرامش درونی بِینمون زنده شده بود. شاید تاثیر آخرین جمله‌ی خانوم احسانی بود که خطاب به هممون گفته بود:《بچه‌ها، یادتون باشه که عشق هست؛ حتی اگه من نبودم.》هیچکی لباس سیاه نپوشید. روال کار خونه‌ی مهربونی، طبق برنامه‌ی سابق، با همون قدرت پیش رفت. من هم به عضویت خدمتگزارهای اونجا درومدم؛ البته بعد از تحویل پایان نامه‌ام. حال استاد مرادی، رو به بهبود بود. باورتون نمیشه با یه ماه تاخیر، با همهی دانشجوها، دونه به دونه داخل بیمارستان قرار ملاقات گذاشت و پایان نامه‌‌هاشون رو بررسی کرد. طبق قولی که داده بود، همه رو قبول کرد. همهی پایان نامه‌ها، وَزین و آراسته به جلد مقوایی و فونت‌های چشم‌نواز بودن؛ به جز مال من که سَرجمع به چهارتا برگه‌ی آ-چهار هم نمی‌رسید. موضوعش هم که غیر قابل حدس نیست!
اگه میخواین از احوال یاسمن باخبر بشین هم باید بگم که حالش خوبه. الان خانومی شده واسه خودش. تازه تولد دوازده سالگیش رو پشت سر گذاشته و از پایه‌های ثابت انجمن نوجوانان شعر و داستانِ خونه‌ی مهربونیِ که ایده‌‌اش هم مال شخص خودش بود؛ منم این وسط یه کمک‌هایی بهش کردم.
