
« در ساعت یک بعد از نیمه شب، ظرف شستن، دل میخواهد! »
آشپزخانه که رفتم تا از داخل کابینت، قابلمهای برای گرم کردن غذا بردارم، تا نگاهم به ظرفهای تلنبار شده برروی سینک ظرفشویی افتاد، یکهو زانوانم خالی کرد؛ تنها فکرِ شستنشان، خستهام کرد! اما قبل از آن، مشغول به کاری بودم که حالم را خوب کرده بود و همان حال و هوا، باعث شد تا با دیدِ مثبتی به فاجعه نگاه کنم!
خم شدم و با خیالی راحت، یک قابلمهی روییِ نسبتا بزرگ ( که تقریبا اندازهی دو نفر ظرفیت غذا داشت ) را انتخاب کردم و ظرف پلاستیکیِ لوبیای یخزده را ( که از قبل از فریزر بیرون آورده بودم ) داخل آن خالی کردم و بعد از اضافه کردن ادویه و یک قاشق غذاخوری کرهی حیوانی و اندازهی چند لیوان آب داغ ( از داخل سماور ) آن را برروی شعلهی متوسط اجاق گاز گذاشتم و گردونهی درجهی شعله را در جهت کمترین حالت چرخاندم و برگشتم داخل اتاقم. سپس ظرفهای کثیف را از کوچک به بزرگ، داخل هم چیدم و شیرِ آبِ گرم را باز کردم و اجازه دادم تا همگی خیس بخورند تا بعد از شام، با خیال راحت بشورمشان.
تازه از پیادهروی با دوستانم برگشته بودم. مقداری از برنامهی روزانهام مانده بود. رفتم و خود را با آن مشغول کردم. سَراَنگُشتی محاسبه کردم که تا پایان کارم، غذا به دلِ خودش حاضر میشود. دفترم را باز کردم و با خودکارم، گزینهها را یکی پس از دیگری علامت زدم و هرجا که نیاز به توضیح داشت، چیزی روبرویش مینوشتم.
درِ اتاقم را برخلاف همیشه باز گذاشته بودم زیرا خانواده به روستا رفته بودند. پاییزی که زودتر از موعد، تابستان را غافلگیر کرده بود، از درِ بالکن، فضای خانه را دربرگرفته بود؛ از آن سرماهایی که ( گمانم ) دل هرکسی میخواهد؛ طوری که آدم را اَجیر میکند و خواب را با هر غلظتی که داشته باشد، از وجودت بیرون میکشد و بهت توانایی انجام هر کاری را میدهد! با شلوارکِ نخی و تیشرتی که تنم بود، داشتم از این هوا لذت میبردم. با همهی محاسباتی که برای زمان حاضر شدن غذا کرده بودم، هنوز گوشهای از ذهنم درگیرِ آشپزخانه بود. برنامه، رو به اتمام بود و به گَپ و گفت با دوستِ آسمانیام مشغول بودم. لبخندی به پهنای صورت، چهرهام را دربرگرفته بود و افکار مزاحم، خودشان را جای دیگری مشغول کرده بودند. خودکارِ آبیام، روان و دلنشین برروی کاغذ سُر میخورد و واژههای زیبای دوست داشتن را پشتسر خود، روی خطوط برجای میگذاشت! بدون اغراق میتوانم بگویم که برای چند لحظهای برروی زمین نبودم؛ صدای بوق ماشینها و صحبتهای آدمهایی که بیرون از اتاقم، پشت پنجره، در رفت و آمد بودند را نمیشنیدم؛ خوشحال بودم!
در همین حین، در آن بالاها، ناگهان بویی آشنا، مشامم را پر کرد که مال آنجا نبود. مغزم که ( در آن زمان ) خاموش شده بود، دستبهکار شد و آدرس آشپزخانه را داد و بلافاصله تصویر قابلمهی غذایم را جلوی چشمانم آورد. سریع به زمین برگشتم. خودکارم را در شکاف دفتر رها کردم و با دو، به سمت اجاق گاز به راه افتادم. محتویات قابلمه درحال قُل زدن بود. قاشق را برداشتم و داخل آن به حرکت درآوردم. یخِ لوبیاها باز شده بود و ( لوبیاها ) آزادانه بالا و پایین میپریدند؛ وقتِ شام رسیده بود!
پلکهایم داشت کم کم سنگینی میکرد. این شد که تصمیم گرفتم زودتر کَلکِ شام را بِکَنم. در همان حین نیمنگاهی نیز به کوهِ ظرفهای کثیف نیز انداختم و این باعث شد تا جدیتر به داستان فکر کنم. حجم آبِ داخل قابلمه، زیاد بود و نمیخواستم معدهام را با آن پر کنم و هم اینکه سرد شدنش کارِ کِرامالکاتبین بود. یک لحظه به سرم زد که آبش را خالی کنم. به موازات آن، فکری دیگر گفت که آن را داخل یک ظرف دیگر خالی کنم تا زودتر سرد شود و تا آن لحظه، لوبیاها را بخورم. نمیدانم چرا به هیچکدامشان اعتنایی نکردم و قابلمه را برداشتم و بردم در بالکن گذاشتم تا زودتر سرد شود. ساعت، باعث میشد تا یک وسواس فکری بیخود تحریک شود و اجازه ندهد تصمیم درست را بگیرم و این کار را برای خود بزرگ جلوه دهم. دلیلش هم آن بود که چند شبی بود تصمیم گرفته بودم تا شبها زودتر بخوابم. یک لحظه فکرِ اینکه چرا درخواست دوستم را برای پیادهروی قبول کردم، از سرم گذشت و اذیتم کرد ولی به آن محل ندادم ( بهم خوش گذشته بود! ) . در همین رفت و آمدهای فکری، خود را دیدم که قابلمه را برداشته و مقابل کیسهی نان ایستادهام و دارم داخل آن نان تیلیت ( ۱ ) میکنم. یک تکنیک قدیمی برای زودتر سرد کردنِ غذاهای آبَکی!
با حوصله، نان را به تکههای کوچک خُرد میکردم و داخل قابلمه میریختم. فکرِ هوشمندانهای بهم گوشزد کرد که مقدار کمی نان تیلیت کنم تا معدهام برای لوبیاها نیز جا داشته باشد. کارم که تمام شد، قاشق را به آهستگی برروی تکههای نان فشار دادم و آنها را داخل آب، فرو کردم تا درست و حسابی خیس بخوردند. در همین حین، مَجمِعه ( ۲ ) را برداشتم و نمکپاش و فلفل سیاه را داخل آن چیدم و قابلمه را داخل آن قرار دادم و به سمت هال به راه افتادم. تلویزیون را روشن کردم. زیاد طرفدار برنامههای تلویزیونی نیستم و همین باعث شد تا با ذوق، شبکهها را بالا و پایین تا بلکه یک برنامهی سرگرمکننده را پیدا کنم که از شانس خوب من، در شبکهی موردعلاقهام ( مستند ) اختلال افتاده بود و پَرش تصویر و قطع و وصل صدا، موذیانه اذیتم کرد. همانجا یکسری فحشِ آبدار هم نثار صدا و سیما کردم و کلافه از تلاشِ بیحاصلم، کنترل را برروی مبل پرت کردم و سراغ قابلمه را گرفتم. نانها قشنگ خیس خورده بودند. قاشق اول را ( بعد از چرخاندن داخل قابلمه ) با ولع پر کرده و بلعیدم. چسبید! یک طعمِ خواستنی که ترکیبی از کرهی حیوانی و فلفل سیاه و نمک بود، لذتی به من هدیه داد که در آن لحظه حاضر نبودم آن را با چلوکباب عوض کنم!
به خود آفرین گفتم که چقدر همهچیز به اندازه است! در کنار آن، آبِ غذا، غلظتی دلخواه پیدا کرده بود که از ترکیب لوبیا و نان، باعث شد دهانم آب بیفتد و بخواهم که غذا دیرتر تمام شود. آفرینِ دیگرم را هم زمانی گرفتم که آبِ غذا را خالی نکردم و ایدهی نان را جایگزین این تصمیم کردم. خوشحال شدم که این حرکت را جایگزین نان و پنیر و یا نیمرو کردهام!
بعد از چند دقیقه، بالاخره این صحنهی پر از لذت تمام شد و زمانِ کارِ سخت رسید: یعنی شستن ظرفها! میدانستم که اگر زیاد برروی چگونگی شستن ظرفها مانور بدهم، دیر یا زود از انجامش پشیمان میشوم و بعید نیست آن را به فردا موکول کنم. پس بساطم را جمع و جور کرده و به سمت مقصد حرکت کردم. نمکپاش و فلفل سیاه را داخل کابینت گذاشتم و مَجمِعه را نیز بر سرجایش در پشت یخچال و بدون معطلی سراغ ظرفها رفتم. قبل از اینکه دستبهکار شوم، گوشی را برداشتم و رفتم داخل لیست ترانهها و بعد از اندکی گشتن در پوشههای مختلف، تصمیم گرفتم پوشهی شجریان را باز کنم. از خوانندههایی که این روزها، عجیب حال دلم را کوک میکند؛ تا صدایش به گوشم میرسد، جاذبه معکوس شده و به سمت آسمان کشیده میشوم!
در همان حین که داشتم ظرفشویِ نخی ( که شبیه لیف حمام است ) را در آب داغ فرو میکردم تا با مایع ظرفشویی، کف درست کنم، در آن اعماق دلم، به تک تک اعضای خانواده بد و بیراه میگفتم؛ بیمعرفتها از صبح هرچه ظرف دَم دستشان رسیده بود را به هوای اینکه کسی هست تا آنها را بشوید، به امان خدا رها کرده بودند! ولی زیاد به آن محل ندادم زیرا ( خود نیز به استثنای آن شب، جزو همان دسته هستم! ) این نیز تَلهای دیگر از سمت ذهنِ تنبلم بود! یک لحظه دلم به حال مادرم سوخت؛ بندهی خدا هرروز کارش همین است: بشور و بِساب و دَم هم نمیزند! در کنار تمام این کارها، خوشحالی را نیز در اطرافم میدیدم که دارد مانند کودکی پنج ساله بالا و پایین میپرد! سرخوش از اینکه بعد از مدتها حبس کردن خود در اتاقم، بالاخره دارم یک کار مفید میکنم! هروقت میخواستم خسته شوم، ظرفشوی را از دستم میگرفت و ظرفها را کَفمالی میکرد! با لیوانهای شیشهای شروع کردم و کم کم سراغ ظروف چرب رفتم: قاشقها و بشقابها و درنهایت قابلمهها!
پاییز و شجریان، اجازه نمیدادند خسته شوم. شانههایم را ماساژ میدادند! تصویرِ ظرفهای کثیف را به زیباترین صحنهی نمایش دنیا تغییر داده بودند و من را قهرمان فیلمها که در آخر، همه به افتخارش کَف میزنند! یادم آمد که هنوز مسواک نیز منتظرم است. اَبرویی بالا انداختم و بیصدا خود را دلداری دادم و با گفتنِ این جمله که « علی انقدر بهونه نیار! یه بار داری مثل آدمحسابیها رفتار میکنی، لذتش رو ببر! » اهرم شیر آب را به سمت سرد چرخاندم و ظرفها را آب کشیدم. در همین حین بود که خاطرات دلنشین دوران دانشجویی از مقابل چشمانم عبور کردند: هرکسی در خانهی دانشجویی وظیفهای داشت و از آنجا که من به غیر از ماکارونی ( که آن را هم در همان دوران یاد گرفته بودم ) چیزی بلد نبودم، تصمیم گرفته بودم مسئولیتِ شیرین و کمدردسرِ ظرف شستن را برعهده بگیرم! عجب کارِ سنگینی بود! برنامهی ظرف شستنِ من، اینگونه بود که تا ظرف تمیز ( حتی یک قاشق ) در خانه هست، دست به سیاه و سفید نمیزدم و معمولا این کار را به آخر شب موکول میکردم. کوهی از ظرفهای کثیف که از سینک ظرفشویی تا زیر آبچکان، قد میکشیدند و با دیدنشان، اشک در چشمانم حلقه میبست!
کارِ آبکشی هم تمام شد. با یک احساس غرور، ظرفشوی را برداشتم و سینک را نیز کفمالی کردم تا لکههای چربیِ حاصل از ظرفها، تمیز شود. سپس آشغالها را داخل یک کیسهی پلاستیکی جمع کردم و گوشهای از سینک گذاشتم تا ( اگر به امید خدا فردا یادم نرود! ) داخل سطل زبالهی سر کوچه بیندازم. با این حجم از سلیقه در تمیزکاری، مطمئن بودم که یک کارتِ صدآفرین پیش مادرم جایزه دارم!
در اتمام کار، درحالیکه با افتخار، حاصل این پروژهی طاقتفرسا را تماشا میکردم، چند قطره مایع دستشویی کف دستانم خالی کرده و شروع به مالیدن انگشتانم به هم کردم. هدف بعدی، مسواک بود. دستانم را با حولهی آویز در کنار آبچکان، خشک کردم و راهیِ اتاقم شدم تا مدال افتخار دیگری بر سینهام آویزان کنم!
توضیحات
( ۱ ) تیلیت: خُرد کردن نان در غذاهای آبَکی.
( ۲ ) مَجمِعه: سینیهای بزرگ مسی یا استیل.