این یادداشت برای چالش کتابخوانی تاقچه است.
آن چه که از این کتاب آموختم را پیش از این نمیدانستم؛ اندیشهای بود نوین و میتوانم بگویم بسیار سودمند. و آن این است:
رنجهایی که در این جهان بر ما میرسد، مانند مردابهایی هستند که در آنها اسیر میمانیم و در سختی میپوییم. در روانشناسی یونگ به این مردابهای روح «روانرنجوری» گفته میشود. دلیل ماندن در این مردابها این است که در پی آن رنج و چالش در جهان، آموزهای نهفته است؛ وظیفهای که بر عهدهی آدمی گذاشته شده و دلیل ماندن انسان در مرداب است.
تا زمانی که فرد از انجام این وظیفه سر باز زند، در مرداب اسیر میماند. راه رها شدن از مرداب این است که انسان در این رنج اندیشه کند؛ وظیفهای را که از آن سر باز میزند دریابد و به انجام برساند و «معنا»یی را که در پس این رنج نهفتهاست بیابد. این اندیشهی روانشناسی یونگ است و تفسیر «انسان در جست و جوی معنا».
شنیدهایم که میگویند هدف زندگی رسیدن به شادی و لذتبردن از دنیاست. این کتاب به دلیلهای گوناگونی توضیح میدهد که این ایدعولوژی نادرست است؛ همانند این که در زندگی بسیاری مفاهیم تنها در همراهی با متضاد خود معنا مییابند. بدین شرح، اگر غم انکار شود، شادی کی معنایی خواهد داشت؟
شاید پذیرش باور پیشین در صورتی ممکن است که هرگز در این دنیا شادی و لذت را نچشیده باشیم؟ وگرنه میدانیم که در پی شادی و لذت حس یکنواختی قرار دارد. این گونه است که گفته میشود هر چیز با متضاد خود معنا مییابد. بدین شرح، در کتاب گفته شده که باور داشتن این ایدعولوژی باوری کودکانه است.
در پی نقض این باور، عنوان میشود که هدف از زندگی در واقع رسیدن به معناست. همان که انسان در گذر از مردابهای روح به آن میرسد. روانرنجوریها مانند مردابهایی هستند که روح را گرفتار میکنند. وظیفهای را میبایند. کسانی که از انجام این وظیفه سر باز میزنند و معنای این رنج را درنمییابند، در مرداب اسیر میمانند و زندگی خود را در روانرنجوری و اختلالهای روانی سپری میکنند؛ مانند احساس گناه، افسردگی، اعتیاد و احساس خیانت.
راه گذر از این مردابها تجسم دوبارهی وجود خود است. پذیرش شجاعانهی این حقیقت که ما آن چه که در گذشته بر ما رخ داده نیستیم؛ ما آن چیزی هستیم که خود برمیگزینیم.
این گونه فرد فَرنودِ گرفتاری خود در این رنج را درمییابد و هنگامهی یافتن این معنا، هنگامهی رهایی است؛ و این رهایی روح، رشد فردیت و بالا رفتن روح را از رتبهی کنونی خود در پی دارد. و این رشد روحی و به کمال رسیدن و بالا رفتن به سوی مراتب والای معنوی هدف از آفرینش انسان و این زندگی است. این هدف دستیافتنیست، با گذر از مردابهای روح و پذیرش و انجام وظیفهای که بر عهدهی انسان گذاشته میشود.
در هنگام خواندن این کتاب، نیکوست اگر به کشف مردابهای خویش برآییم. تلاش کردم آن چه را از این کتاب آموختهام در زندگی خود بسنجم. اکنون تا اندازهای با خود میاندیشم که شاید برخی احساسهای گناه یا خیانت را در وجود خود حس کردهام؛ شاید در برههای از زندگیام جریان یافتند و نادانسته به آنها بالوپر دادم و خود را در مردابشان گرفتار ساختم. بر اساس این کتاب، کاری که باید انجام شود، شناخت این مرداب است. اندیشیدن دربارهی این که شاید رخدادهایی در گذشته باعث شدهاند که این اندیشه در کودکی ساخته شود و در برخورد با موقعیتهای همانند، من هم مانند یک کودک نازکدل رفتار کنم. راه گذر این است که خود را سزاوار آن ندانم و باور داشته باشم که من آن چه روزی بر من رخ داده نیستم و آن گاه که سرچشمهی مرداب یافته شود، رهایی از آن نزدیک است.
