
پلتفرم ساختمانی متشکل از ۳۳۳ طبقه را به تصویر کشیده که توسط "مدیریت" اداره می شود. مدیریت در واقع سیستم حاکم بر این ساختمان مرموز است که هدف خود را ایجاد مدیریت شخصی در افراد می داند. در حقیقت فیلم کنایه ای می زند به تمام سیسیتم های سیاسی که در طول تاریخ عدالت را خواه آگاهانه خواه غیر آگاهانه قربانی اهداف عالیه خویش کرده اند. بله. پلتفرم ساختاری را به نمایش می گذارد که افراد محبوس در طبقات اعضای جامعه ی آن و "مدیریت" سیستم سیاسی حاکم بر این جامعه است و داستان پلتفرم, داستان شورش است. شورش علیه سیستم تبعیض و بی عدالتی.
استعاره و کنایه را در جای جای فیلم احساس می کنیم. از ساختمانی که شخصیت های فیلم به نوعی در آن زندانی هستند تا کوتاه ترین دیالوگ ها و کوچکترین کنش ها , همگی به گونه ای استعاری خلق شده اند. در حقیقت سازنده تلاش کرده با زبانی ساده و همه فهم با اقشار مختلف جامعه صحبت کند و آنها را نسبت به زندانی که در آن محبوس اند آگاه کند. از این رو نگاهی به شخصیت ها و روابط متقابل آنها می اندازیم تا ضمن کشف معانی استعاره پردازی ها به اصل سخن سازنده پی ببریم.
چشمانتان را باز می کنید. خود را در یک اتاقک بتنی می یابید. کاملا گیج هستید و صدایی ممتد در گوشتان صوت می کشد. پیرمردی آن سوی اتاق روی نشسته و به شما چشم دوخته. اتاق کاملا میان دیوار های بدون پنجره محصور است و هیچ راه ورود و خروجی ندارد. ناگهان پیرمرد دهان باز کرده و می گوید: طبقه ۴۸. نوع ادای این کلمات در آن حالت گیجی مانند مواجه شدن افراد با طبقه اجتماعی شان در آغاز تولد است. گویا پتکی از ناکجا آباد بر مغز ما فرود آید. اما چگونه می توانیم از خود دربرابر ضربه محافظت کنیم؟ به هیچ شکل! باید پتک را با آغوش باز پذیرفت.
این اولین چیزی است که " گورنگ " با آن مواجه می شود. طبقه اش! سپس از جای بر می خیزد و به جستجو در اتاقک می پردازد. اینجاست که متوجه حفره هایی در سقف و کف اتاق می شود که به اتاق های دیگری متصل است و حال درمی یابد که اتاق های پرشماری پایین تر و بالاتر از آنها قرار دارد که متعلق به افراد دیگری است. در واقع گورنگ از لحظه چشم باز کردن شروع به جستتجو در اتاق و پرسش از پیرمرد می کند که نشانه قدم گذاشتن او در فرایند جامعه پذیری است. درست مانند ما که درآغاز هیچ فهمی از آنچه در اطرافمان می گذرد نداریم و به مرور زمان با پرسش و جستجو نسبت به محیط اطرافمان آگاهی می یابیم.
قانونی وجود دارد که طبق آن هر کس, پیش از ورود به حفره یا همان ساختمان می تواند شیئی را انتخاب کند و همراه خود به حفره ببرد. هنگامی که گورنگ سوار بر سکو به سمت قعر حفره حرکت می کند, می بینیم که باقی زندانیان چه وسایلی را همراه خود آورده اند. از شمشیر تا ویالن و استخر بادی و حتی پول. اگر به انتخاب هر فرد توجه کنیم , می توانیم به ابعاد عمیق تر شخصیت هر کدام پی ببریم.
با توجه به انتخاب نمی توان ذات پبرمرد را بخاطر اینکه همراه خود یک چاقو آورده شیطانی دانست. چراکه پیش از ورود به حفره هیچ ایده ای از شرایط آنجا نداشته است. پیرمرد خود اعتراف می کند که هنگام تماشای یک تبلیغ تلویزیونی به این نتیجه رسیده که زندگی اش به این خاطر "به فنا" رفته است که به چیز های کوچک مانند این چاقو (که در پیام بازرگانی دیده) اهمیت نمی داده. او چاقو رامی خرد بی آنکه نیازی به آن داشته باشد و زمانی که تبلیغ بعدی را می بیند که چاقوی بهتری را معرفی می کند, عصبانی شده و ناخواسته فردی را به قتل می رساند. در واقع پیرمرد نماد قشر مصرف کننده است. افرادی که تحت تاثیر رسانه ها و تبلیغات همواره احساس کمبود دارند و هیچگاه از مصرف خسته نمی شوند.
"باهارت" طنابی را همراه خود به حفره آورده که گمان می کند به کمک آن می تواند از آنجا فرار کند. در این مسیر به کمک ساکنین طبقات بالا نیاز دارد. اما در این حفره چه کسی حاضر است امکاناتش را به دیگری تقسیم کند؟ باهارات نه تنها موفق نمی شود شود بلکه طناب خود را هم از دست می دهد. در واقع فیلم که نگاهی چپگرایانه دارد, رفتار کسانی را مورد کنایه قرار می دهد که در این جهان نئولیبرال شده به دنبال پیشرفت و ارتقا طبقه خود هستند. اما طبقه برنده همواره آنها را به چشم تهدید برای خود می بیند و مانع حرکت و پیشرفت آنها می شود.
اما انتخاب گورنگ علاوه بر اینکه معرف قشر اجتماعی ای که در آن زیست می کند است, به عنوان عامل رهایی بخش او نیز معرفی می شود. نه چاقو, نه شمشیر و نه طناب. بلکه یک کتاب . گورنگ نماینده قشر تحصیل کرده و به نوعی روشنفکر و نخبه است. او کتاب "دُن کیشوت" را انتخاب کرده. داستان کتاب درباره شوالیه ای است که همراه دوست خود قصد دارد عدالت را به دنیا بازگرداند. در واقع سازنده فیلم سعی کرده کتاب را, راه نجات و رسیدن به آزادی معرفی کند. دقیق تر میتوان گفت "آگاهی" برآمده از کتاب را. گورنگ کتاب را می خواند و تحت تاثیر قهرمان کتاب سر به شورش می گذارد. البته همراهی باهارات و گورنگ استعاره از همراهی تیغ و قلم برای پیروزی در این انقلاب است.
میهارو مرموز ترین شخصیت فیلم است. او هدفی را دنبال می کند که حاضر است برای آن هر کاری کند. در حقیقت میهارو هم مانند گورنگ, جزء کسانی است که تصمیم گرفته اند علیه مدیریت شورش کنند. بر اساس آنچه به گونه ای افسانه ای از پیرمرد نقل می شود, می دانیم میهارو به دنبال پسر گمشده اش می گردد. اما ممکن است این "پسرک گمشده" همان دخترک طبقه ۳۳۳ باشد. اشتباه جزئی در نقل داستان امکان پذیر است. میهارو شاید اولین کسی باشد که به راز رهایی از حفره پی برده و تلاش می کند این هدف را محقق سازد. تلاشی که در پس رفتار دیوانه وارش پنهان مانده. اما آنچه باعث می شود میهارو در این راه این هدف شکست یخورد روشی است که پیش گرفته. او تنها از خشونت استفاده می کند و هر کسی که در مقابلش قرار بگیرد را از میان بر میدارد. اینجا سازنده در تلاش است تا این نکته ر ا یادآوری کند که صِرف استفاده از خشونت راه به جایی نخواهد برد و در نهایت محکوم به شکست است.
زن کارمند! او نیز مانند گورنگ تحصیل کرده است اما بر خلاف او به توده مردم تعلق ندارد و زمانی به مدیریت خدمت کرده است. اوایل حضورش در حفره, به آنچه مدیریت انجام می داده ایمان دارد و معتقد است مدیریت این کار را یرای خیر بشریت انجام می دهد. اما تجربه حضور او به عنوان یکی از زندانی ها در حفره باعث می شود نسبت به آنچه به راستی در حال وقوع بوده آگاه شود. اینجاست که اعتراف می کند از آنچه در حفره اتفاق می افتاده بی خبر بوده و توسط مدیریت فریب خورده است. او و کارکنان آشپزخانه مانند کسانی هستند که در خدمت طبقه حاکم اند. به آنچه به آن ها گفته می شود باور دارند و آنچه از آنها خواسته می شود را انجام می دهند. ولی از آثار و نتایج کار خود ناآگاه اند. یکی از مهم ترین اتفاقات فیلم خودکشی "ایموگیری" بود. ایموگیری معتقد بود که حفره دویست طبقه دارد. آنچه مدیریت به او گفته بود. اما پس از بیدار شدن در طبقه دویست و دو و یقین پیدا کردن به این که سیسیتم به راستی در حال قربانی کردن جان مردم بوده و او در این راه به مدیریت کمک می کرده است, دچار عذاب وجدان شده و بهترین راه برای جبران کارش را خودکشی می یابد. بر اساس آنچه مدیریت به او گفته بود حفره شامل دویست طبقه است و غذا به اندازه کافی برای همه وجود دارد. اما حال که می بیند که بیش از دویست طبقه وجود دارد, این چه معنی می تواند داشته باشد؟ الان معنی تصمیم گورنگ برای فرستادن دختر بچه به طبقه صفر را می توان درک کرد. ایموگیری می گفت هیچ انسان زیر شانزده سال اجازه ورود به به حفره را ندارد و مدیریت روی این قضیه بسیار حساس است. حاک فکر کنید کارکنان آشپزخانه بعد از دیدن دختر بچه روی سکو چه واکنشی نشان خواهند داد؟ آخرین نکته ای درباره ایموگیری میتوان یادآور شد , درباره روش او برای ایجاد اصلاحات است. او سعی دارد تنها به وسیله گفت وگو اعضای طبقات دیگر را قانع کند تا به میزان کافی از غذای موجود استفاده کنند. اما صرف گفتگو هیچ راهی را پیش نمی برد و شکست می خورد. همانطور که میهارو شکست خورد. سازنده در اینجا در تلاش است تا باز هم نشان دهد که صرف استفاده از گفتگو به عنوان یک روش نرم , یا برخورد سخت (آنگونه که میهارو انجام می داد) محکوم به شکست است و روشی که ترکیبی از این دو است , مانند آنچه گورنگ و باهارات انجام دادند موفق خواهد شد.
یک نیروی همسان ساز بر ساختار حفره حاکم است.همانگونه که فرهنگ تلاش می کند تا همه را به یک شکل جامعه پذیر کند, فرهنگ حفره هم میل درد انسان ها را به موجوداتی به شدت فردگرا, منزوی و بی تفاوت نسبت به مسائل پیرامون , تبدیل کند. آنگونه انسانی که در این دنیای نئولیبرال پرورش می یابد. بی تفاوتی افراد به فجایعی که در حفره روی می دهد به خوبی گویای این ماجراست. آنها به گونه ای رفتار می کنند, گویا تمام این فجایع , طبیعت حفره است و به هر حال اتفاق می افتد. این همان نگاهی است که فرهنگ نئولیبرالیسم به دنبال همه گیر کردن آن است. یعنی پذیرش بی عدالتی و نابرابری (از آغاز تولد) به عنوان یک امر طبیعی. همچنین, در حفره , افراد چیره بودن فضا و وضعیت را بر اراده خود می پذیرند و آن را وسیله ای برای توجیه اعمال خود می کنند. گویا هیچ راهی جز انجام آن ندارند و این شرایط موجود است که آنها را مجبور به اطاعت از خود می کند. یکی از نمونه هایی که مرگ اراده و اختیار در افراد به خوبی در آن نمایش داده می شود, جایی است که گورنگ ( کسی که در ابتدا از بی تفاوتی دیگران گلایه می کرد) اعتقاد ایموگیری به حس خود جوش همبستگی را مسخره می کند و معتقد است "هیچ تغییری خودجوش اتفاق نمی افتد" . عقیده ای که در نهایت آن را نقض می کند.
پلتفرم علاوه بر جنبه های زمینی زندگی انسان به چگونگی حضور دین در این جهان نیز پرداخته. فیلم نه به صورت کامل اما مفید جایگاه دین را در زندگی امروز نشان می دهد. امروزه ارزش های اخلاقی معرف خوب و بد هستند و دین تنها زمانی به کار می آید که انسان به عجز و ناتوانی گرفتار شود. جایی که کنترل محیط از دست انسان خارج است تنها یک نیروی برتر قادر به ایجاد تغییر خواهد بود. در ابتدا که انسان قدرت کمی در مهار نیرو ها و تغییرات طبیعی داشت, هر آنچه خارج از دایره تاثیر اراده انسان قرار می گرفت با اساطیر مرتبط می شد. رفته رفته با افزایش آگاهی و پیشرفت تکنولوژی, دین و اساطیرش جایشان را به قوانین و فرمول های علمی دادند. تا جایی که وجود خود آنها نیز بر اساس این فرمول ها نقض شد. اما انسان هیچگاه به طور کامل بر امور چیره نشده. اگر یک آئیست نیز در وضعیتی قرار بگیرد که اراده او تسلیم نیرو های نا پیدا باشند ممکن است به خدا ایمان بیاورد. آنگونه که "تریماگاسی", پیرمرد داستان , در آخرین شب ماه به خدا ایمان آورد.
پلتفرم پیش از اینکه یک بازنمایی باشد, یک پیش بینی است. یک زنگ هشدار. هشدار برای جهانی که هرچه بیشتر از ظرف لیبرالیسم می خورد, بیش تر فرد گرا می شود. با اینکه هر روز بر جمعیت کره زمین افزوده می شود, انسان ها بیشتر تنها تر می شوند. ثمره این تنها شدن , توجه بیشتر و بیشتر به خود است تا جایی که دیگری و دیگران در بهترین حالت به وسیله ای برای ارضاء امیال تقلیل می یابند. جمع تنها یک تهدید محسوب می شود. چیزی که ممکن است تو و آنچه متعلق به توست را ببلعد. پس برای در امان ماندن از آن بهتر است سرش را با سامورائی پلاس گرم نگه داری . ایگونه ثروتمند تر می شوی و دیگری مشغول بریدن آجر می شود و دیگر به تو و آنچه داری فکر نمی کند. باید بر او چیره شوی. باید بر او سلطه یابی. اگر جمع گرایی به شکل افراطی آن, با تحمیل ارزش واحد بر اجتماع سلطه می یابد, فرد گرایی افراطی با تبلیغ ارزش های متعدد, یک روز تو را به خرید "ال سامورائی" تشویق می کند و روز بعد به "سامورایئ پلاس" و توهیچ نمی دانی زمانی که در یک رقابت پوچ به دنبال ارتقاء مارک چاقو ات بوده ای, او بر تو سلطه یافته. در چنین جامعه ای ( اگر بتوان به آن جامعه گفت) اراده متحد و حرکت خودجوش بیشتر شبیه یک افسانه است تا واقعیت. اتفاقا شیوع ویروس کرونا باعث شد آنچه پلتفرم درباره آن هشدار می هد, بیشتر حس می شود. دنیای پاندمیک امروز , ما را در فضای همین حفره قرار داده است. دیدیم که در کشور هایی که خطر ویروس بیشتر حس می شد , مردم با چه ترس و احساس خطری به سمت فروشگاه های مواد غذایی و اسلحه هجوم بردند. فروشگاه ها درست مانند سکوی غذای فیلم بودند و هر کس زودتر می رسید و بیشتر می خرید سهم بیشتری از آن را به دست می آورد. شاهد ماسک دزدی و احتکار در همه سطوح بودیم. چه بین المللی و چه منطقه ای و کشوری. دیدیم با کسی که توانایی کمتری چگونه برخورد شد. شاهد نگاه ابزاری به انسان در مرفه ترین کشور ها بودیم. اگر پلتفرم یک افسانه باشد, جهانی که در آن زندگی می کنیم قطعا نمونه واقعی آن است.