جوکر
هفته گذشته جوکر را دیدم،این همه فاصله انداختم تا گرد و غبار غوغایی که درباره این فیلم بلند شده است بشیند.در این گرد وغبارهای دوره غوغای بعد از اکرانِ یک فیلم چیزی که بیشتر از اسپویل شدن داستان توی ذوق می زند رد و تایید های یکسان و پسندیدن و کنارگذاشتن های یکسان است.پس از این دوره غوغا فاصله گرفتم تا بیشتر در زمان تماشای فیلم خودم باشم.
جوکر دستمایه نقد های اجتماعی بسیاری قرار گرفته است و چون اجتماع امروزی بیش از هر چیز روی پایه ی اقتصاد ساخته شده است،این نقدها طبیعتا پای مسائل اقتصادی را هم به نقدها باز کرده است. در ادامه با اشاره به بخش هایی از فیلم آن قسمت هایی که در ذهن من معنایی ایجاد کرد یا معنای ایجاد شده ای را احیا کرد با شما درمیان می گذارم.
تبدیل نهضت به نهاد:
وقتی نقاب به واقعیت تبدیل شود؛نقد های سوسیالیستی زیادی درباره فروپاشی آمریکا و آسیب های سرمایه داری و نمودهای آن در فیلم دیدم اما به این بخش که در انتهای فیلم نقاب های جماعت معترض به واقعیت چهره جوکر تبدیل شد و تراژدی کشتن خانواده بروس اتفاق افتاد اشاره نشده بود.این مسئله که غرب درد یا درمان دارد را به عهده غربی ها و غرب شناسان میگذارم و تنها این مسئله را میگویم که آن چه در اتفاق پایانی به وقوع پیوست عمل افتخار آفرینی نبود،جوکر که چهره آرمانی شده واقعی و اجرایی شده معترضان مخالف سیستم اقتصادی و اجتماعی آن جامعه بود،زمینه هایی را فراهم کرد و توسط افرادی تایید شد که بی نظمی می آفرینند واین بی نظمی رخ داده مطلقا در فیلم ارزش گذاری مثبت نداشت،شاید چیزی شبیه عوامل و دلایل سازنده ضد قهرمانی مانند جوکر(که آنها هم منفی بودند).این نوع تصویر بندی و سیر داستان مرا به یاد نوشته های دردمند و شورمند شریعتی درباره تبدیل نهضت و جنبش به نهاد و موسسه داشت.آیا این نکته هشداری بود بر استقرار سوسیالیسم یا پایانی بی نظیر بر اجرای عملی آن ؟ پاسخ با شما بینندگان
آری گویی نیچه ای:
آنهایی که با نوشته های نیچه آشنا هستند،بسیاری ازمحتواهای سینمایی برای شان تازگی ندارد چرا که به کرات این آری گویی نیچه ای به مسائل و طی کردن زندگی از فراز مشکلات دستمایه فیلم و سریال ها قرار گرفته است البته نحوه معرفی و ارزش گذاری این نکته در فیلم جوکر متفاوت بود.در فیلم این آری گویی ارزش منفی می گیرد و آموزه ای غیراجرایی و ناکارآمد به نظر می رسد.این آری گویی در موارد زیر بازنمایی می شود:آهنگی که زندگی را زیبا و با سختی ها قابل ادامه دادن می داند / خنده ها ورقص های جوکر در مقابل سختی ها.
با کارگردان مخالفم سختی اختراع تازه ی سیستم اقتصادی یا اجتماعی امروزه ما نیست و مانند امور وجودی چسبیده به زندگی ما است.آن ها که با شیوه تاریخ نگاری سوسیالیستی آشنا هستند می دانند که سوسیالیست ها مرحله ای از تاریخ را به عنوان مرحله پیش از انقلاب کشاورزی معرفی می کنند مرحله ای که مالکیت معنای امروزی نداشت و نوعی سوسیالیسم ابتدایی برقرار بود،بررسی آن دوره و سختی ها و درد های مشترک غیر اقتصادی واجتماعی که برخی از آنها حتی جنبه زیستی دارند می تواند این مخالفت من را اثبات کند،و نشان دهد که این آری گویی به سختی ها و درد ها و مشکلات هنوز هم کاربرد دارد.انگار مسائلی هست که به صورت غیرذهنی و اخلاقی نمی توان آنها را حل کرد.
تغییر/وارونگی ارزش ها:
نیچه مسئله را در کتاب تبار شناسی اخلاق ارائه می کند که در آن افرادی که نمی توانند به ارزش های خاصی دسترسی داشته باشند ارزش های خودشان را معرفی می کنند. این نکته را در نظر داشته باشید که جوکر در تمام فیلم سعی میکرد ارزش های جامعه را برای خندان بپذیرد و حتی رفتار های دیگران را تقلید کنند و نهایتا در جواب علت خندیدن اش به پرستار میگوید تو علت خندیدن من وارزش جک من را نمیفهمی.این مرحله حساس وضع ارزش های خودی را دارد و کارگردان و نویسنده این فیلم این تغییر ارزش ها را به خوبی هرچه تمام تر نشان می دهد.
زندگی بد را نمی تواند خوب زیست:
این جمله که از اندیشمند فرانکفورتی تئودور آدورنو است با جمله موجود در دفترچه جوکر قرابت معنایی دارد:
کاش مرگم از زندگی ام منطقی تر باشد.
در پایان باید بگویم به نظرم این فیلم از نظر فیلمنامه ای به پای رقیب اش انگل نمی رسید ولی نقطه قوتی که داشت بازی بی نظیر فیلیکس بود که با حرکات بدن اش بهتر از هر دیالوگ و خط سیر داستانی مطالب را به مخاطب می رساند.جایی خوانده بودم که رقص پیش از سخن گفتن آغاز شده بود و برای رساندن معنا ومنظور و اعمال عبادی در اوایل تاریخ از آن استفاده می شد، رقص های خوان فینیکس بیشتر از هر گفته و خط سیر داستانی منظورهای فیلم و فیلمنامه را به مخاطب می رساند و در معرفی پیچیدگی های این ضد قهرمان موفق است.
