همیشه نگاه واقعگرایانه پاول گراهام به مسائل و قدرتش در شفاف اندیشیدن به مسائل بسیاربرام ارزشمند بوده است. در این مقاله پاول گراهام درباره یکی از خطرناکترین وضعیتهایی که ممکن است یک استارتاپ در ماههای پایانی عمرش گرفتار آن شود صحبت میکند. آنها هنوز پول قابلتوجهی در بانک دارند، اما هر ماه مقدار زیادی میسوزانند، رشد درآمدشان یا صفر یا بسیار ناچیز است و مثلاً ۶ ماه تا اتمام سرمایه فرصت دارند. بنیانگذاران در این وضعیت معمولاً به جای ترس از وضعیت به یک راهحل امید میبندند: «قبل از اینکه پولمان تمام شود، دوباره از سرمایهگذاران پول میگیریم.»
از نظر گراهام، همین جمله ممکن است مرگبارترین اشتباه آنها باشد.
مشکل اینجاست که بنیانگذاران معمولاً احتمال جذب سرمایه بعدی را بیش از حد تخمین میزنند. علی رغم اینکه جذب سرمایه در مرحله اول سخت بوده، اما آن زمان به دلیل اینکه استارتاپ تازه متولد شده بوده است، سرمایهگذاران هنوز نمیتوانستهاند درباره موفقیت یا شکست شرکت قضاوت کنند. اما در دور دوم داستان فرق میکند. سه اتفاق همزمان رخ داده است:
شرکت حالا بیشتر از قبل پول خرج میکند.
سرمایهگذاران از شرکتی که قبلاً سرمایه گرفته، انتظار بسیار بیشتری دارند.
مهمتر از همه، شرکت کمکم شبیه یک شکست به نظر میرسد.
بنابراین شرکتی که در دور اول «هنوز معلوم نیست موفق میشود یا نه» بود، در دور دوم ممکن است به شرکتی تبدیل شود که پاسخ پیشفرض دربارهاش این است: احتمالاً شکست خورده است.
اینجاست که «تنگنای مرگبار» شکل میگیرد.
اما نکته مهم این است که این وضعیت خودتقویتشونده (self-reinforcing) است. بنیانگذاران چون فکر میکنند احتمالاً دوباره سرمایه جذب خواهند کرد، فشار چندانی برای رسیدن به سودآوری ایجاد نمیکنند. در نتیجه، شرکت همچنان پول میسوزاند و وضعیت مالیاش بدتر میشود. و همین موضوع احتمال جذب سرمایه بعدی را کمتر میکند.
گراهام برای جلوگیری از این وضعیت یک اصل بسیار ساده پیشنهاد میکند: وقتی سرمایه جذب کردید، طوری رفتار کنید که انگار دیگر هیچوقت سرمایهای دریافت نخواهید کرد.
چون یک پارادوکس مهم وجود دارد: هرچه کمتر به سرمایه بعدی نیاز داشته باشید، احتمال اینکه سرمایهگذار به شما پول بدهد بیشتر میشود.
اگر همین حالا در «تنگنای مرگبار» هستید کار کنید؟
اولین کار این است که احتمال جذب سرمایه بعدی را دوباره ارزیابی کنید. گراهام البته پیشبینی را ساده کرده است و خودش این احتمال را برای شما مشخص کرده است:
صفر.
از اینجا به بعد سه راه بیشتر وجود ندارد:
شرکت را ببندید، درآمد را افزایش دهید، یا هزینهها را کاهش دهید.
اگر واقعاً مطمئن هستید شرکت در هر صورت شکست خواهد خورد، گراهام میگوید بهتر است تعطیلش کنید. حداقل میتوانید بخشی از پول باقیمانده را به سرمایهگذاران برگردانید و چند ماه دیگر را صرف کش دادن یک شرکت مرده نکنید.
اما از نگاه او، شرکتها به ندرت «مجبورند» شکست بخورند. بنابراین اگر نمیخواهید تعطیل کنید، باید به سراغ دو اهرم واقعی بروید: درآمد و هزینه.
در اکثر استارتاپها، بزرگترین بخش هزینه یعنی افراد. بنابراین کاهش هزینه اغلب به معنای اخراج است.
· اگر افرادی در شرکت هستند که خودتان از قبل میدانید نباید استخدام میشدند یا باید اخراج شوند، الان دیگر زمان انکار کردن نیست.
· اگر مشکل شرکت استخدام بیش از حد (overhiring) بوده، مثلاً قبل از اینکه بدانید دقیقاً چه چیزی میسازید ۱۵ نفر استخدام کردهاید، باید کوچک شوید. چون ممکن است حتی آدمهای خوبی که استخدام کردهاید، برای محصولی که نهایتاً میسازید مناسب نباشند.
· اگر تیم کوچک است به جای تمرکز روی کاهش هزینه، بهطور جدی روی درآمد تمرکز کنید.
و اینجا یکی از جالبترین قسمتهای مقاله مطرح میشود.
منظور او صرفاً این نیست که بیشتر بفروشید. بلکه میگوید: به شکل دیگری پول دربیاورید. مثلاً اگر یک نفر در حال فروش است و بقیه مشغول کدنویسیاند، شاید بهتر باشد همه روی فروش کار کنند. چون وقتی شرکت شش ماه دیگر پول ندارد، کد بیشتر لزوماً ارزشی ندارد؛ درآمد فوری دارد.
پیشنهاد جالب گراهام: کارهای شبه مشاوره
گراهام در اینجا وارد ایدهای میشود که برای فهم مدل رشد بسیاری از استارتاپها مهم است. اگر محصول هنوز آنقدر جذاب نیست که مشتریان زیادی برایش پول بدهند به جای اینکه از مشتری بپرسید آیا محصول ما را میخرید؟ از خود مشتری بپرسید: چه چیزی نیاز دارید که حاضر باشید برایش پول زیادی بدهید؟ یا بگویید: چه مشکلی دارید که حاضر هستید برای حل آن پول زیادی پرداخت کنید؟
ممکن است پاسخ، یک پروژه سفارشی یا چیزی شبیه مشاوره باشد. البته مراقب باشید، استارتاپ محصولی شما به یک شرکت خدمات مشاورهای تبدیل نشود که برای هر مشتری چیزی متفاوت میسازد.اما در شرایط مرگ و زندگی، هدف اول نجات شرکت است.
پس میتوانید یک کار سفارشی با قیمت بالا برای یک مشتری انجام دهید، اما بهتر است آن کار تا حد امکان نسخهای محدود و مشخص از محصول خودتان باشد؛ یعنی:
پول را سریع دریافت کنید؛
مالکیت فکری را حفظ کنید؛
وارد مدل «ساعتفروشی» مشاورهای نشوید؛
و اگر ممکن است، چیزی بسازید که بعداً بتوانید آن را به محصول تبدیل کنید.
و اینجاست که گراهام یک ایده بسیار مهمتر را مطرح میکند: شاید همین کار سفارشی، در نهایت همان «thing that doesn't scale» باشد که مسیر محصول واقعی شرکت را به شما نشان میدهد.
یعنی ممکن است ابتدا برای یک مشتری چیزی بسازید که ظاهراً غیرقابلمقیاس است، اما در جریان کار متوجه شوید که پشت آن نیاز خاص، یک بازار بسیار بزرگتر وجود دارد. پس نباید انتظار داشته باشید هر کار سفارشی تبدیل به محصول شود؛ اما وقتی درگیر نیازهای واقعی مشتریان میشوید، باید چشمتان دنبال شکافهای کوچک با چشماندازهای بزرگ باشد.
به نظرم مهمترین پیام مقاله فراتر از مدیریت نقدینگی یا حتی ایده کار شبه مشاورهای است. گراهام در واقع درباره توهم بنیانگذاران در مواجهه با مرگ صحبت میکند. استارتاپ وقتی به مشکل میخورد، معمولاً به جای اینکه واقعیت را بپذیرد، یک آینده فرضی میسازد: «دور بعدی سرمایهگذاری را میگیریم و مشکلات را حل میکنیم.» و این آینده فرضی اجازه میدهد تصمیمهای سخت امروز گرفته نشوند.
منبع: https://paulgraham.com/pinch.html