
خانه یا اجارهنشینیِ ابدی؟
نوشته: گربه راهراه
(از کتاب: گربهای که انسان شد)
در شهر «ساکتین»، شهری که دیوارها بلندتر از رویاها بودند، موجودی به نام «سایه» زندگی میکرد. سایه، زمانی گربهای بود که در کوچه پسکوچههای شهر، میان زبالهها و نگاههای سرد مردم، معنای «وطن» را در همان چند مترِ محدودِ پشتِبامها آموخته بود. اما یک شب، در میان مهِ غلیظِ شهر، گربه به انسان تبدیل شد؛ با چشمانی به رنگِ همان خیابانهای سنگی و قلبی که حالا میتوانست سوال بپرسد.
او که تا دیروز برای تکهای نان میدوید، حالا با لباسی کهنه در میان آدمها راه میرفت و به در و دیوار شهر نگاه میکرد. او به دنبال «خانه» بود، همان مفهومی که همیشه در خیالاتش بود.
یک روز، در میدانِ اصلی شهر، پیرمردی مداحگونه با صدایی بلند فریاد میزد: «ای مردم! برای این وطن بمیرید! این خاک، ناموسِ شماست! فدایش شوید که سعادت در گروِ خونِ شماست!»
کیمیاگری سکوت:
سایه، با همان ذهنِ سادهی گربهای که حالا به زبانِ انسانها میفهمید، به پیرمرد نزدیک شد و پرسید: «آقا، من تازه از پشتِبام به اینجا آمدهام. میگویید این خاک، خانهی ماست؟»
پیرمرد با غرور گفت: «بله پسر! این وطنِ توست!»
سایه با انگشت به زمینی که زیر پایش بود اشاره کرد و گفت: «پس اگر اینجا خانهی من است، چرا برای ساختنِ یک کلبه در گوشهای از این خاک، باید تمام عمرم را بدوم و پول بدهم؟ اگر این خانه مالِ من است، چرا صاحبخانهاش (وطن) یک وجب از آن را رایگان به من نمیبخشد تا آرزوهایم را در آن بکارم؟»
پیرمرد سکوت کرد. سایه ادامه داد: «من دیدم که پولدارها در این شهر، کاخها دارند و زمینها، و آنقدر زمین دارند که حتی نمیدانند کجای این خاک متعلق به آنهاست. اما آنهایی که ضعیفترند، نه تنها جایی برای زندگی ندارند، بلکه برای مرگشان هم باید پول بدهند. حتی برای دفن کردنِ تنِ خستهشان در این خاک، باید اجارهبها بپردازند!»
سایه با نگاهی که خشم و حیرت در آن موج میزد، گفت: «به من میگویید فدا شوم و شهید شوم؟ چرا همیشه قرعهی فدا شدن به نامِ کسانی است که حتی یک متر از این خاک، به نامشان نیست؟ انگار این شهر، فقط برای زندگی کردن، از ما نان میگیرد و برای مرگمان، از ما جان!»
مردم اطرافِ او جمع شده بودند. سایه به جمعیت نگاه کرد و گفت: «وطنی که برای زنده بودنِ تو، نه خانهای دارد، نه نانی، و فقط در وقتِ مرگ، آغوشش را برای پول گرفتن باز میکند، وطن نیست؛ یک معاملهگرِ بیرحم است. ما را گول میزنند تا در این اجارهنشینیِ ابدی، خودمان را برایشان قربانی کنیم.»
او به شهرِ ساکتین نگاه کرد، شهری که در آن سکوت، یعنی پذیرفتنِ این بردگیِ مدرن. سایه راهش را کشید و رفت، در حالی که زیر لب زمزمه میکرد: «من یک گربه بودم و میدانستم خانهام همانجاست که در آن محبت هست و امنیت. حالا انسان شدهام و میفهمم اینجا فقط خانهای است که صاحبخانهاش، حتی از سایهات هم اجاره میگیرد.»
او از شهر خارج شد، به سمتِ افقی که هیچ دیواری نداشت. او فهمید که «وطن»، نه آن خاکِ طلبکار، که جایِ امنی است برای زنده بودن، نه برای مردن در راهِ معاملهی دیگران.
دیگران.