
[صبح]
عجیب است.
برای هر ساعتی که آلارم میگذارم، بدنم یک ساعت قبل به بهانهای بیدارم میکند. غلت میزنم. تا چشمانم گرم میشود، ساعت دیوانهوار زنگ میخورد.
در مسیر سرِ کار به دیالوگهای دیشبمان فکر میکنم.
اینکه بهش گفتم ارتباطاتی هست که آدم در آن فرصت خود اظهاری ندارد. تو وسیلهای برای بیشتر دیده شدن و ارضای نیازهای طرف مقابل هستی، در واقع تو از مقام فاعلیت به تماشاچی تبدیل میشوی.
بحث را کشیدیم اینطرف و آنطرف تا مسئله برایم روشن شد.
در واقع، پرسش برایم شفاف شد.
اینکه ما در کدام جمعها و ارتباطات احساس نزدیکی صمیمی و حقیقی میکنیم؟
جواب را یافته بودم و با شعفی روی فرمان زدم و گفتم:« جایی که سوژگی بین جمع تقسیم شود.»
تو بیان میکنی، شنیده میشوی، به تو پرداخته میشود و حال تو سبُک میشوی و تمرکز به نفر بعدی منتقل میشود. اینطور تویی که میگویی سبُک میشوی و شخص مقابل هم از ایجاد همدلی احساس رضایت میکند.
این نوع رابطه، سوژگی را بین طرفین تقسیم میکند. کسی که روایت میکند، شنیده میشود و کسی که با شنیدن مهمترین عواطفِ انسانی احساس فاعلیت کرده و در نهایت ماجرا چیزی رقم میخورد که به آن میگوییم «صمیمیت.»
به محل کار میرسم.
[ظهر]
بعد از انجام روتینهای کاری، همکارم صدایم میکند که این چت بات خفن را دیدهای؟
اول در ذهنم یک چیز معمولی است. مثل باقی چتباتها. اما کمی که میگذرد، از حجم عجیب و غریب بودن ماجرا دهنم باز ماند. نه که به اصطلاح بگویم باز ماندها.نه. واقعا به خودم آمدم و جلوی دهانم را گرفته بودم از تعجب.
CHATGPT
باهاش حرف میزدی، از همه چیز. از عواطف انسانیت، از علم کیهانشناسی، از برنامه نویسی، کد نویسی، بهش مسئله ریاضی میدادی و با توصیخ برایت حل میکرد. اصلا جای همه انسانها داشت کار میکرد. یه چیزی مثل معنای حکیم در قدیم.
بُهت زده عقب کشیدم.
دنیا دیگر انسان میخواهد چه کار؟؟
به همکارم گفتم:« ترسیدم از اینکه با حرف زدن با این ربات، معتادش شوم.»
گفت:« چرا؟ اگر با این حرف بزنی هر لحظه یک چیز جدید یاد میگیری.»
گفتم:« شاید به خاطر اینکه من از چیزهای جدید میترسم.»
لبخند میزند. لبخندی با این معنا که خب چه خوب که صریحی با خودت.یا یه همچین چیزی.
[عصر]
به نیاز مداومم به دوست داشته شدن فکر میکنم. اینکه چرا اگر ذرهای رفتاری با نشانههای طرد شدن میبینم، برهم میریزم؟
خب مگر افراد حق ندارند که مرا نخواهند؟ دوست نداشته باشند؟ معلوم است که حق دارند. پس این میل عجیب به پذیرفته شدن از کجا میآید؟
با یک افسوسی یادم میافتد که چه چیزهایی از ناراحتیهایم در روابط با آدمها را بهشان نمیگویم. چرا؟ چون که مبادا آنها را ناراحت کنم.
و این حرفها باعث میشود دوبار از خودم ناراحت شوم. بار دوم برای اینکه نمیتوانم ناراحتیام از انسانها را بروز دهم.
[شب]
آقای «ط» بهم میگوید من عیدها داستان میخوانم، شما بهم کتاب بگید من بخرم تا در تعطیلات بخوانم. با «ن» مشورت میکنم.میگوید «همسایههای احمد محمود را بگیر.»
وارد کتاب فروشی دلچسبِ محلهمان میشوم.
یک خانم و آقا کنار آقا صادق نشستن.
ماجرا را برای آقا صادق میگویم و اسم چند کتاب دیگر را هم میدهم. انگار میخواهم که بار تصمیمگیری را بر دوش آقا صادق بیاندازم.
در این بین کارم راحت میشود. آن خانم و آقا بیمقدمه میگویند قطعا «همسایهها» را ببر. از صفحه دویست به بعد تو بنده کتابی و دیگر نمیتوانی زمینش بگذاری.
دو جلد برمیدارم.
یکی برای خودم و یکی برای آقای «ط».
آقا صادق میگه:« تو خیلی وقته که از ما رمان و داستان نمیگیری و حالا به فاصله یک هفته دو رمان بردی، چیشده؟»
میگویم:« من اول دانشگاه گفتم دیگه برم سراغ کتابای جدی و رمان و داستان دیگه بسه، تا اینکه به خودم اومدم و دیدم بابا جان، جانمایه این کتابْ جدیها در همین داستانهاست و البته مغزی که بعد از دانشگاه و سر کار توان خواندن کتاب سنگین رو نداره هم در این تصمیم بیعلت نیست.»
هر سه تأیید میکنند.
در خانه را باز میکنم. همیشه چشمم بعد از گذاشتن اولین قدم در خانه دنبال مادرم میگردد.
میبوسمش.
سر پا ایستادهام و تند تند برایش حرف میزنم و خریدها را نشانش میدهم. اصرار دارد اول دستانم را بشورم.
میگویم تمیز است، بگذار این هم نشانت بدهم.
حالا که همه را نشانش دادم، کاسه کوزههایم را جمع میکنم و
یکهو درباره یک بحث قدیمی رو به مادرم میکنم و میگویم:« آقای «ص» خیلی مرد خوبیه. خاکی. باصفا. ذرهای از قدرتش سواستفاده نمیکنه. یکبار درحالی که روی زمین نشسته بودم بهش گفتم آقای «ص» من یه نقدی داشتم،
در حالی که با کت و شلوار ایستاده بود روبرویم روی زمین نشست، گفت الان برابر شدیم. حالا بگو.»
[شبتر]
دیگر چشمانم داغِ خواب شدهاند.
مدتی است دوباره میخواهم ادبیات بخوانم.
دلتنگ آن شور و شعف داستان و جهان غیرعقلانی و محاسباتی هستم.
راستی امروز در یکی از مصاحبهها، آقای «گ» میگفت:« رویا خیلی مهمه، ما باید رویا داشته باشیم.»
همان موقع یاد حرف استادم افتادم که میگفت:« انسان بدون تخیل، انسان مرده است.»
دلتنگشم. دلتنگ همهشانم.
مغزم بلافاصله میپرسد:« دلتنگ افرای کنار آنها یا دلتنگ ماهیت وجودی خود آنها؟»
نمیدانم.
ولی میدانم من از اولین لحظه بیداری تا بسته شدن چشمهایم فقط مشغول پرسیدن و پرسیدن و پرسیدنم...