ویرگول
ورودثبت نام
سحر مهرابی
سحر مهرابی
سحر مهرابی
سحر مهرابی
خواندن ۲ دقیقه·۶ سال پیش

هنوز در سفرم (یادداشتی دربارۀ فیلم قصر از صبا قاسمی)

توجه: این نوشته داستان فیلم را برملا می‌کند.

«فیلم با ورود آریا به خانه و فلاش‌بک به کودکی او شروع می‌شود. آریا در اتاقش می گردد و کتابهایی را در جعبه می­گذارد که صدای آنها را می­شنویم.»

ادامۀ چنین صحنه­‌هایی می­توانست مرثیه‌­وار، و روایتی تغزلی و کلیشه‌­ای باشد. مثل واگویه‌­هایی که وقت بستن اسباب و ترک کردن مکان‌­های محبوبمان کرده‌­ایم، در ذهنمان، هزاران بار.امّا در ادامه همه چیز تغییر می‌­کند.

آریا دیر به اسباب­‌کشی رسیده چون سفر بوده. ولی در روند فیلم نشان می‌­دهد که در ذات خودش «مسافر» است، یک مسافر کوله‌­به‌­دوش (بک پکر). یا کوله روی دوشش است، یا در لندکروز نشسته یا کیسه خواب را بر کف خانه پهن کرده است. صحن خانه‌­اش برایش مثل صحرا است و از ورود غریبه‌­ها به آن بیم ندارد. از نشستن بر کف زمین و لقمه ­گرفتن از دستی که صاحبش چندان سر و وضع پاکیزه ­ای ندارد پرهیز نمی­کند. و مثل یک مسافر، آنی تصمیم می­گیرد، بدون برنامه: اجرای تئاتر با گروه خیابانی.

فیلمساز دست و دلبازانه ظاهر و باطن آریا را به ما نمایانده است.خانواده و زندگی و فکرها و علایقش را از اتاقش و کتابهایش و لباسهایش شناخته­ایم. امّا دوربین او، به مهمانان خانه چندان نزدیک نمی‌­شود. از برخی از آنها نمای واضحی نمی‌­بینیم. نگاه عاطفی فیلمساز هم در مقابل آنها متوقف می‌­شود و به سانتی­مانتالیسم بورژوازی – نگاهی دلسوزانه و خیّرانه به دست‌فروش­ها و زباله گردها- نمی­رسد. در فاصله با آنها می­‌ایستد، دیالوگ­های تکان­‌دهندۀ باغ آلبالو را با لحن بچه‌­های دبستانی از زبان آنها روایت می­‌کند و در حالی که مانند آریا چمدان به دست می­‌گیرند و به مسافرانی مانند او تبدیل می­‌شوند نگاهشان می‌­کند.

هیچ زنی از اطرافیان، همکاران و خانوادۀ آریا را در فیلم نمی­‌بینیم. این غیاب سبب می­‌شود که دو چهرۀ زنانه در فیلم برجسته شوند: مهدیه با موهای قرمزش که به قاب پنجره­‌های خانه شبیه است، و سمیرا که کودکی مهدیه است. مشخص است که مهدیه به آریا بی‌­علاقه نیست؛ ولی فیلم به این احساس هم میدان نمی­‌دهد.

خانه ویران می‌­شود، تئاتر تمام می­‌شود، باغ آلبالو را می‌­فروشند، مهدیه لباس­های عاریه­ای را وامی‌­گذارد و دستفروشی را ادامه می­‌دهد و سووشون را به یادگار روزهایی خوش بارها و بارها دوره می‌­کند. ما و فیلمساز می­‌دانیم که در واقعیت، قدرت نداریم جلوی زوال را بگیریم، امّا در مقابل دنیایی که قدرت تغییرش را نداریم، می‌توانیم مسافر باشیم.


نقد فیلم
۰
۰
سحر مهرابی
سحر مهرابی
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید