
چند ماهی میشود که دیگر در ویرگول چیزی ننوشتهام، بیرون ویرگول هم چندان دستم به قلم نرفته است. این وقفه را تا حدی به جنگ وامدارام. وقوعش جدا از ترسی که به دلم انداخت، به نحوی هر چه امید و آرزو در من بود را خفه کرد. دیگر تصوری از آیندهای بهتر نداشتم و همتی هم برای پیگیریاش. به همین نحو همتی برای بهبود خودم نیز نداشتهام. اگر قرار است در جنگ بمیرم، یا سالهای آخر زندگیام را به خفت و خواری بگذرانم، چه اهمیتی خواهد داشت که وقتم را چگونه دور میریزم؟
احتمالا شیوههای اندیشیدن مفیدتری نیز برای تفکر نسبت به آن ایام وجود داشت، ولی برای منی که همیشه انسان بدبینی بودهام و هرگز در پیادهسازی یک چهارچوب منظم (حداقل به آن شکل که راضیام کند) موفق نبودهام این یک ضربه کاری بود. پیش از وضع اسفناک چند ماه اخیر، در ویرگول عمده نوشتههایم، یادداشتهایی بوده که درباره کتابهایی که میخواندم، نوشتهام، دلایل نوشتن آنها را هم میتوانم در چند دستهبندی عمده قرار بدهم: برایم تمرین نوشتن بودهاند، برایم تمرینی برای استدلال و منطق بودهاند، باعث فهم بهترم از کتاب میشدند، ممکن بود با نوشتن درباره کتابها به بقیه در انتخاب کتاب کمک کنم.
حالا بعد از چندین ماه امیدوارم بتوانم این روزمرگی را دوباره از سر بگیرم، بنویسم، یاد بگیرم، زندگی کنم و نترسم. نترسم که اوضاع ممکن است به شیوههای پیشبینی شده و پیشبینی نشده بدتر شود.
از آنجایی که در این چندماه با وجود همهی کارهای نکرده، انظباط کتابخواندنم را حفظ کردهام. خرواری از کتابهای یادداشت نشده دارم ولی در این جا میخواهم یکی از بدترینهای این چند وقت را انتخاب کنم (کتابی که به واسطه بد بودنش نوشتن از آن راحتتر است و کمتر وقت میگیرد)، خفاش.
ژانر جنایی مدتها از ژانرهای موردعلاقه من برای کتاب و فیلم/سریال بود ولی کمکم از دلم رفت و حالا احساس میکنم کار خوب توی این ژانر کم پیدا میکنم. این کتاب هم توفیق اجباریای بود که به من هدیه داده شد. کتاب همان اوایل نا امید کننده شروع شد. یک قتل کلیشهای (جنازه دختری که با خفه شدن به قتل رسیده پیدا میشود)، یک کارآگاه که هنوز نرسیده با یکی از شاهدین پرونده شماره رد و بدل میکند (آقای هری هولی که انصافا اسمش به او میآید) و افراد و جزییاتی که در آن زمان به نظرم بیفایده و خارج از چهارچوب از داستان بودند.
کتاب با تاکید بیش از حد روی همجنسگراها و بومیان استرالیا بیش از این که شبیه یک کتاب داستانی باشد شبیه یک مانیفیست سیاسی شده بود و هر چه جلوتر میرفت من کمتر امیدوار بودم که از این جزییات چیزی مرتبط با داستان در بیاید. که در نهایت من در اشتباه بودم و همهی اینها نقش خودشان را در بازکردن گره داستان ایفا کردند، و داستان من را برای اولین بار امیدوار کرد. ولی این امیدواری هم به طولی نیجامید و کتاب با یک پایان مثلا دراماتیک احمقانه بسته شد.
کتاب قادر به شکلدهی به شخصیتها، سنتها و مکانها نیست. همه حرفها و آدمها و سکانسها مثل بخشهایی از کلاژ پراکنده و ناجور باقی میمانند. فقط قهرمان داستان است که میتواند هر از گاهی به شکل دراماتیک فریاد یافتم! یافتم! سر بدهد (که در آن لحظه من هم به این نتیجه میرسم که این نتیجه منطقی است ولی این روند رسیدن به آن خیر)، در حالی که در باقی موارد مثل یک آدم احساساتی کودن دور خودش میچرخد و دردسر درست میکند. هیچ اتفاقی برای من خواننده دراماتیک نمیشود و نمیتوانم کوچکترین اهمیتی به سرنوشت آدمها بدهم. کمی هم شک دارم که قسمت اندکی از این عدم موفقیت هم سهم مترجم باشد که نتوانسته در حال و هوا و شخصیتها کار را در بیاورد. در نهایت کتاب حتی اسمش را هم نمیتواند در ذهن آدم متبلور کند چه برسد به سراسر آن قضیه جنایی که قصدش را داشت.