
این کتاب یک مطالعهی تاریخی از وضعیت جنسیتی تاریخ ایران با تاکید روی دوران قاجاریه و زمان گذر ایران از سنت به مدرنیته است. کتاب توسط یک استاد زن ایرانی که استاد مطالعات زنان، جنسیت و تاریخ دانشگاه هاروارد است، نوشته شده.
این که کتاب یک پژوهش تاریخی است را شما در تمام متن مشاهده میکنید. این که نویسنده چطور شواهد را از زبان افراد مختلف( خارجی یا ایرانی)، آثار هنری( شعر و نقاشی) مثل تیکه های پازل کنار یکدیگر قرار میدهد تا یک تصویر واضح از فرهنگ ایران در زمان منطبق با واقعیت ارائه بدهد. این پازل در عین حال از انسجام روایی خوبی هم برخورداره و این شواهد کنار هم داستانی که باید رو بیان میکنند.
نویسنده در طول کتاب به دو تا موضوع اصلی میپردازه که گاها سعی میکنه ارتباط ظریفی هم بینشون برقرار کنه که از نظر من خیلی موفق نیست، موضوع اول وضعیت زنان در تاریخ ایران و مخصوصا دوران قاجاریه است و تفاوت هایی که توی رفتار با زنان نسبت به مردان وجود داشته است.
موضوع دوم همجنسگرایی در تاریخ ایرانه. موضوع دوم برای من خیلی جذاب تر بود زیرا میشه حدس زد که وضعیت زندگی زنان در دوران قاجاریه چطور بوده و از این نظر احتمالا شگفت زده نمیشید ولی این میزان از رواج همجنسگرایی در آن زمان من را شگفت زده کرد. و حضور پررنگش در شعر شعرای بزرگ ما چیزی بود که من هیچ وقت دربارش نه شنیده بودم و نه خونده بودم.
برای آشنایی دقت کنید به بخشی از کتاب و سپس نمونه هایی مرتبط از اشهار شعرای بزرگ:
واژه امرد اغلب به مرد جوانی در معنایِ واژه نوجوان اشاره داشت که اگر چه می توانست حتی در اوایل دهه دوم عمرش باشد، ولی تنها تا زمانی امرد محسوب میشد که ریشش به طور کامل قابل روئت نباشد.
در واقع، زیباترین حالت یک نوجوان، زمانی نبود که اولین نشانه های رویش سبیل (نوخط) در او پدیدار شده و هنوز موهای صورتش به تمامی رشد نکرده است (پروسهای که میتوانست چندین سال به طول بینجامد).
سبزه خط تو دیدیم و ز بستان بهشت
به طلبکاری این مهرگیاه آمده ایم
حافظ
همه دانند که من سبزۀ خط دارم دوست
نه چو دیگر حَیَوان سبزۀ صحرایی را
سعدی
هر که را با خط سبزت سر سودا باشد
پا از این دایره بیرون ننهد تا باشد
حافظ
بسکه از شادابی خطت شد این گلزار، سبز
خاک میګردد چو ابر، از سایه ی دیوار، سبز
بیدل
چیزی مثل یک راز در پهنه فرهنگ و تاریخ ایران.
اینکه چیزی که اینقدر طبیعی میپنداریمش، تاریخ و سبک زندگیای که فکر میکنیم حداقل کلیتش رو میدونیم بخش هایی داره که حتی توی تصورمون هم نمیگنجه، تمرین خوبی برای مواجهه با اتفاقات و اطلاعات با دید بازتره. همچنین این نشون میده چه حجم از اطلاعات تحریف شده با واقعیت به دست ما میرسه و ما ممکنه هیچ وقت با واقعیت پشت این اطلاعات آشنا نشیم.
من نسخه ای از این کتاب که توی طاقچه قرار داره رو مطالعه کردم، گفته میشد این نسخه دچار سانسوره( من حس نکردم از توی متن روایت چیزی کم شده هر چند گفتنش سخته)، و یک یا شاید هم چند فصلی رو کلا نداره( که ناراحت کننده و غم انگیزه). با این وجود من همین نسخه رو هم پیشنهاد میکنم بخونید و اگر علاقه مند بودید برید دنبال نسخه اصلی.
این متن بخشی از چالش کتابخوانی طاقچه است و شما میتوانید این کتاب رو از اینجا از طاقچه تهیه کنید.