۱-علم اقتصاد کنونی رابطه بین تحولات تاریخی فرهنگی اجتماعی سیاسی و اقتصاد را پنهان کرده
به عنوان مثال مسائلی چون تورم، مالیات، جنگ، توسعه مفاهیمی این چنین را آیا میتوان صرفا یک پدیده سیاسی یا اقتصادی. صرف دانست؟ یا آن که در این مسئله ها مفاهیم اقتصادی و سیاسی و ابعاد دیگر کاملا درهمتنیده اند؟
اصلا اگر محققی صرفا از یک جنبه ناقص و محدود و جزیره ای به این مسایل نگاه کند پژوهش او آیا مثمر ثمر هست و میتواند مشکلات جامعه را حل کند؟
علم ناقص نمیتواند فهم درستی از مسائل داشته باشد و در مقام راه حل هم عملا دستش خالی است و مشکلات را به پدیده های انتزاعی و مبهم مثل توسعه نیافتگی و جبر تاریخی و نازک بودن کورتکس مغزی نسبت میدهد.
علاوه بر این علم اقتصاد مفاهیم را در فضای انتزاعی و مجرد میبرد و فقط بلد است فرض کند.
انسان تک ساحتی نیست که تک ساحتی دیدن انسان حتی در علوم مثال پزشکی هم قابل پذیرش نیست.
۲-در اندیشه مارکسیسم روابط اجتماعی تولید اهمیت بسیار بالایی دارد و مارکس معتقد است تغییر ابزار تولید و تکنولوژی میتواند آن را عوض کند.یعنی یگانه عاملی که توانایی تغییر مناسبات اجتماعی مثل نظام ارباب و رعیتی یا برده داری و سرمایه داری را دارد تغییر ابزار تولید است که یکی از تناقض های این اندیشه جدا نبودن تحول ابزار تولید با خود ساختار اجتماعی است چون نظام سرمایه داری است که تکنولوژی را آن گونه که به جهت تامین منافع اش باشد توسعه میدهد و تکنولوژی در خلأ رشد نمیکند.
۳-اوایل مطرح شدن رویکرد ریاضی توسط افرادی چون جونس به علم اقتصاد میگفتند مکانیسم درد و لذت که چنین تعبیری را دیگر امروز در کتاب ها بکار نمیبرند.
۴-علم و تکنولوژی بر اساس نیاز سرمایه دار رشد میکند به همین خاطر است که کمتر تکنولوژی را میتوان یافت که به موجب آن اقشار محروم جامعه رشد کرده باشند.
۵-رویکرد مارکسیسم کل نگرانه است. به همین سبب به سختی میتوان آن را در دستگاه های ریاضی و جزئیات محور قرار داد از این منظر اقتصاد اسلام به مارکسیسم نزدیک اند.
۶-اقتصاد علم نما رسیدن از ظاهر به ظاهر است. یعنی ظاهر جامعه را می بیند و طبق آن نتیجه گیری های ظاهری میکند تحلیل اش مکانیستی است چگونگی و تحلیل روبنایی اصل اساسی آن است و به چرایی ها و ریشه ها اصلا نمیپردازد.
مارکس هم از عینیت شروع میکند و لایه به لایه میرود پایین ولی به چیز های قابل سنجش نمیرسد.
در مقابل این نوع تحلیل رویکرد دینامیستی را داریم که به چرایی ها و مبناها و به ریشه می پردازد
تجرید و انتزاع ضروری است چون بدون آن نمیتوان به مبنا رسید
اینجا سوال پیش می آید که آخرش برای تدوین علم درست اقتصاد باید به سراغ انتزاع رفت چون چاره ای جز آن نیست و یا اینکه رفتن سراغ انتزاعات صرفا مختص اقتصاد علم نماست؟
ایشان ضمن فصلی از کتاب به چگونگی انتزاع درست اشاره های کرده اند که قابل بررسی است.
۷-شاخه ای در اقتصاد داریم
Happiness economic اقتصاد شادی
لیارد نظریه پرداز آن است و این شاخه در ال اس ای دپارتمان دارد.
۸-انتقادی که به مارکس میشود این است که اگر جبر تاریخی هست و خود بخود مراحل تاریخ طی میشود مارکس و اندیشه ها و شعار هایش چه جایگاهی دارند؟ پس چرا گفتند کارگران جهان با هم متحد شوید.
و یا اینکه بسیاری از تحولات سیاسی و اقتصادی جهان بدون تغییر در شیوه ابزار تولید رخ داده مثل انقلاب ایران.
اینجا دکتر درخشان گلایه ای هم از جامعه دانشگاهی ایران دارد که چرا اسیر تحلیل های دانشمندان غربی از پدیده ها میشوند مثلاً در تحلیل جنگ جهانی میگویند که یک میهمانی بود مقداری شراب روی لباس یک خانمی ریخت و بعد دعوا شد و کسی کشته شد و جنگ جهانی پیش آمد! یک رویه محققان غربی اینگونه است. که ما هم در داخل بعضاً به آن گرفتار هستیم چرا علوم انسانی ما نمیرود مطالعات کاربردی بکند؟ در رسانه چرا دانشگاه ما نمیرود علل موفقیت رسانه های انگلیسی مانند بی بی سی را کشف و استخراج کند در واقع اساتید دانشگاه در زمینه کشف فریب ها و استراتژی ها یا رسانه ای و گفتمانی کشور هایی متخاصمی باید کار کنند که خودشان نیز فریب آنها را خورده اند بطور مثال استاد علم ارتباطات باید برود دلایل موفقیت رسانه های خارجی را علی رغم اهداف غیر انسانی و غیر مطابق با واقع شناسایی کند اما واقعیت آن است که خودش هم تحت تاثیر دروغ ها و فریب های آنان قرار گرفته.
۹-در فلسفه جدید غرب تحقق لیبرالیسم مستلزم کنار گذاشتن ایدئولوژی است. که این هم یکی از فریب های بزرگ است چرا که خود لیبرالیسم بر پایه ایدئولوژی بسیار شدیدی پدیدار شده و استمرار دارد.
۱۰-اعتقادات مذهبی انگلس نشان میدهد که او با هر دینی مخالف نیست. به عنوان نمونه به کلیسا رفتن او به همراه همسرش قبل از فوت او اشاره میشود و اینکه وی همسرش را به دلیل اعتقاد های مذهبی ستوده ایشان این مورد را از جمله تناقض ها و گاف های انگلس میدانند اما بنده معتقدم که از قضا این مورد نشان میدهد که ضدیت مارکسیسم با دین به دلیل این بوده که دین در جامعه آنها کاملا در راستای توجیه ظلم و دفاع و مشروعیت بخشی به سرمایه داران و سکوت در برابر طبقه محروم بوده و طبیعتا در چنین جامعه ای کسی یا جریانی که بخواهد بر ضد ظلم و ناعدالتی به پا خیزد با دین مخالف میشود مخصوصا اینکه دین می تواند یکی از اصلی ترین پایه های تقویت و توجیه ظلم بشود پس در واقع چنین جریاناتی به احتمال قوی با دین طرفدار ضعفا و عدالت محور و ناب الهی مشکلی ندارند چیزی که با آن مشکل جدی دارند دینی است که توجیه کننده ظلم در خدمت و گوش به فرمان سرمایه داران و ابزاری برای تحمیق ضعفا است.
این مسئله در مورد برخی از روشنفکران و عدالت خواهان معاصر ایران هم صدق میکند افرادی چون جلال آل احمد و صادق هدایت مخالفت آنها با دین به معنی دین الهی و معنوی و طرفدار رشد جامعه و برپایی عدالت اجتماعی و رفع فقر نیست؛ بلکه مخالف با دین خرافی تزویر محور و سو استفاده از دین هستند که در برهه ای می تواند این مدل از دین آنقدر فراگیر شود که تنها تلقی از دین همین نوع انحرافی و التقاطی شود و دین داری درست را بتوان استثنا دانست.
#علم_اقتصاد
#فریب_بزرگ