#دنده عقب با اتو ابزار
عنوان: چال‌گونه‌ی پیکان سفید و معمای شمعدانی‌ها
ماشین برای ما ایرانی‌ها فقط یک وسیله‌ی رفت‌وآمد نیست؛ گاهی یک عضو صمیمی از خانواده است که قصه‌های ما را لای چرخ‌دنده‌هایش حفظ می‌کند. برای من، این عضو خانواده یک پیکان سفید مدل پایین بود که یک ویژگی منحصر‌به‌فرد داشت. از وقتی یادم می‌آمد، سمت چپ درب شاگرد پیکان بابا باید صافکاری می‌شد. اما برای من که آن روزها قدّم به دستگیره‌ی در هم نمی‌رسید، آن فرورفتگی مثل یک نقص عضو بود؛ از همان نقص‌هایی که یک مادر در فرزندش می‌بیند و با تمام وجود دوستش دارد. من به آن «چال‌گونه‌ی» فلزی افتخار می‌کردم و تا مدت‌ها در دنیای کودکی‌ام خیال می‌کردم همه‌ی ماشین‌های دنیا باید یک‌جای بدنه چنین تو‌رفتگی خاصی داشته باشند تا کامل شوند.
هر بار که بابا با حسرت به بدنه نگاه می‌کرد و می‌گفت: «باید بالاخره ببرمش صافکاری»، دلم هری می‌ریخت. می‌ترسیدم اگر آن بدنه صاف شود، دیگر ماشینِ ما نباشد. انگار آن زخمِ قدیمی، شناسنامه‌ی پیکان ما بود؛ نشانه‌ی تمام دست‌اندازهایی که با هم رد کرده بودیم و تمام جاده‌هایی که زیر پا گذاشته بودیم.
وارد ماشین که می‌شدم، دنیای بیرون تمام می‌شد. پیکان بابا بوی خاص خودش را داشت؛ بوی بنزینِ قاطی شده با دود سیگار وینستون قرمز عقابی. این ترکیب برای ریه‌های کوچک من، رویایی‌ترین عطری بود که می‌شد بو کرد. هنوز هم بعد از گذشت سال‌ها، اگر جایی در خیابان بوی بنزین و سیگار به هم بپیچد، من پرتاب می‌شوم به سال ۷۸؛ به روزهایی که تمام دنیا در اتاقک کوچک آن پیکان خلاصه می‌شد. آن‌جا برای من مثل یک فیلم خیالی بود که هر لحظه‌اش را با تمام وجود لمس می‌کردم.
یادش بخیر، یک شب تابستان بابا از کار آمد و با همان لحن خسته اما مهربانش گفت: «حاضر شوید که رفتیم!» نپرسیدم کجا، چون در آن ماشین «کجا» مهم نبود، «رفتن» مهم بود. توی جاده، من نه می‌فهمیدم دور و برم چیست و نه می‌دانستم کجای نقشه‌ی ایران هستیم. تمام دنیای من درگیرِ لمسِ زبری صندلی‌های مخمل، بازی با دستگیره‌های کرومی و چرخاندنِ اهرم دستی شیشه‌ها بود که با هر دور چرخاندنش، انگار لایه‌ای از جهان بیرون به داخل ماشین سرک می‌کشید.
ضبط ماشین روشن بود و صدای نوار کاست در فضای اتاق می‌پیچید: «اگه تو از پیشم بری، شمعدونی‌ها دق می‌کنن...». با تعجب از بابا پرسیدم: «بابا! شمعدونی چیه که دق می‌کنه؟» بابا نگاهی به جاده کرد و گفت: «اسم گل‌هاشونه بابا جان.» اما من نفهمیدم چطور یک گل می‌تواند دق کند. در ذهن من، آن پیکان خودش یک گل بود؛ گلی از آهن که اگر از پیش ما می‌رفت، شاید ما بودیم که دق می‌کردیم.
وقتی چشم باز کردم، گرمای سنگین و شرجیِ اهواز مثل یک آغوش گرم به صورتم خورد. بیدار شدم و دیدم جلوی خانه یکی از دوستان قدیمی بابا هستیم. پیکان سفید ما، با همان درِ فرورفته و موتورِ خسته، ما را از خنکای شب جاده به قلب گرمای جنوب رسانده بود. آن زمان خبری از کولرهای پرقدرت نبود؛ تمام سهم ما از خنکای جاده، بادِ داغی بود که از لای شیشه‌های نیمه‌باز به صورت‌مان می‌خورد، اما برای من که محو تماشای نخل‌ها بودم، آن ماشین خنک‌ترین جای دنیا بود. در اهواز، هر بار که پیاده یا سوار می‌شدیم، باز هم نگاهم به آن «نقص عضو» روی درِ شاگرد می‌افتاد. در میان ماشین‌های غریبه‌ی آن شهر، آن فرورفتگی مثل یک چراغ راهنما بود که می‌گفت: «نگران نباش، خانه‌ی ما همین‌جاست.»
امروز دیگر نه آن پیکان هست و نه آن نوار کاست؛ اما من یاد گرفته‌ام که ماشین‌ها قصه‌های ما را می‌سازند. اگر در خیابان، میان هزاران ماشین لوکس، چشمم به یک پیکان سفید بیفتد، بی‌اختیار دنبال آن «چال‌گونه» می‌گردم. پیکان بابا شاید از نظر دنیا یک خودروی فرسوده بود، اما برای من یک صندوقچه خاطرات متحرک بود که یادم داد می‌توان با وجود تمام نقص‌ها، محبوب بود و با یک موتور خسته، تا انتهای جهان سفر کرد.
