کمتر میشنویم -یا شاید هرگز نمیشنویم- که از فیالمثل الیوت یا هومر یا هر سراینده دیگری فلسفه بیرون بکشند. شاید به فقراتی از ایشان در مقام شاهد مثال اشاره شود. اما این اشارات غالباً جای فلسفه کانت یا افلاطون نمینشینند. ممکن است شاعری نظیر لوکرتیوس رومی، منظومهای فلسفی در شرح اندیشههای استادش -اپیکور- بنگارد. اما حتی در این مورد، باید میان شئون زیباییشناختی و فکری اثر تفکیک برقرار کنیم. لوکرتیوس به صرف بیان فلسفه اپیکوری «شاعر» نمیشود. اطلاق نام شاعر بر او به اقتضای شأن و قدر زیباییشناختی شعرش -و نه محتوای آن- است.
اما در این سوی جهان حکایت به گونهای دیگر است. بسیاری بر این باورند که فلسفه در سرزمینهای اسلامی و از آن جمله ایران رو به افول گذاشته یا حتی «ممتنع» بوده است. در این اثنا شاعران انتقال اندیشه را بر عهده گرفتهاند. بنابراین -از نگاه گروه مذکور- برای فهم و درک سرشت و سرنوشت ایرانی باید به دفتر و دیوانهای شعر رجوع کرد. اما چنانکه در فرازهای پیش گفتیم، عمدتاً اندیشه منسجمی از نوشتار شاعران حاصل نمیشود. به همین دلیل تلاش این دوستان مصداق همان حکایت گاو نر و دوشیدن تواند بود. اندیشه برخلاف دعوی ایشان در شعر «حلول» نکرده است.
وانگهی در چنین بافت و بستری، سرایندهای ناتوان، ناکاربلد و بیهنر -به صرف آنکه از نگاه دوستان، صاحب اندیشه تلقی میشود- محتملاً در جایگاه بزرگان شعر قرار میگیرد. این رویداد چیزی جز فنای زیبایی به بهای شِبه اندیشه نیست.
http://t.me/abolfazl_radjabi
