هر کس برای آینده و شغلی که می خواهد در آن فعالیت داشته باشد قطعا به دفعات فکر کرده و از این و آن هم مشورت گرفته است بسیاری از افراد هستند که به رشته وکالت علاقه دارند و دوست دارند در آینده یک وکیل خبره و تمام عیار شوند و برای جامعه خود مفید باشند طبق آماری که از برخی از دانش آموزان در شهر قم گرفته شده درصد قابل توجهی از آنان به شغل وکالت و وکیل قم شدن علاقه نشان داده اند اما بسیاری از آنها در خصوص وکیل شدن اطلاعات کاملی نداشته اند و از طرفی هم به دلیل شلوغی جمعیت در شهر مقدس قم و به تبع آن مردم با مشکلات و مسائل و اختلافات متعددی رو به رو خواهند شد ما در این مقاله به انواع وکیل پرداختیم امیدوارم این اطلاعات ما برای علاقمندان به این شغل حساس مفید واقع شود. به امید آینده ای روشن برای فرزندان ایران زمین.
وکالت عقدی است که در آن فردی (موکل) به فرد دیگر (وکیل) اختیار انجام امور مربوط به خود را می دهد و در واقع وکیل نماینده واسطه موکل خواهد بود.درقرارداد وکالت (وکالتنامه) حقوق و وظایفی برای طرفینی مشخص میشود.
وکیل در یک تقسیم بندی کلی به وکیل پایه یک دادگستری (وکیل کانون وکلا)، کارآموز وکالت (کانون وکلا)، وکیل موضوع ماده 187 قانون برنامه سوم توسعه (مرکز مشاوران حقوقی قوه قضاییه)، کارآموز ماده 187، وکیل اتفاقی، وکیل تسخیری، وکیل معاضدتی، وکیل تعیینی، وکیل رسمی و مدنی، وکیل کاری تقسیم می شود که در زیر به اجمال توضیح داده خواهد شد.
1- وکیل دادگستری
2- وکیل مدنی
زمانیکه شخص در زمینه حقوق تحصیل نماید و موفق به کسب مجوز وکالت دادگستری گردد ، می توان به عنوان وکیل در پیگیری دعاوی و جهت مراجعه به مراجع قضایی وکالت نماید که این اعطای اختیارات در وکالتنامه مخصوص او درج میشود .
اما وکیل مدنی کسی است که برای امور اداری و حقوقی موکل عهده دار انجام امری ( معمولا محدود )میگردد . مثل خرید و فروش خانه ، فسخ اجاره و مراجعه به ادارات ، وکالت در طلاق و .... این قرارداد وکالت در دفاتر اسناد رسمی منعقد میشود .
1- وکیل کانون وکلای دادگستری
2- وکیل مرکز امور مشاوران قوه قضاییه (ماده 187 )
وکالت در محاکم دادگستری نیاز به کسب پروانه وکالت دارد . امروزه علاوه بر نهاد کانون وکلای دادگستری ، مرکز مشاوران وکارشناسان قوه قضاییه نیز اقدام به صدور چنین مجوزی نموده است . از لحاظ صلاحیت در دعاوی مشابه یکیگر هستند . اما برخلاف وکلای کانون که نهادی مستقل است ، وکلای ماده 187وابسته به قوه قضاییه بوده و پس از گذراندن گزینش شفاهی امکان فعالیت دارند . ضمن آنکه این نهادد تازه تاسیس در پرداخت مالیات های مربوطه ، با مساعدت بیشتری همراه است .
1- وکیل پایه یک دادگستری
2- کار آموز وکالت دادگستری
وکلای هر دو نهاد مذکور در مورد قبل باید پیش از اخذ پرونه پایه یک و از بدو زمان قبولی در آزمون یک دوره کارآموزی را سپری نمایند (18 ماه) که در کانون وکلای دادگستری کارآموز در این دوره باید تحت نظارت وکیل سرپرست فعالیت نماید ضمن آنکه نسبت به وکیل پایه یک دارای صلاحیت محدود تری است . برای مثال سقف خواسته مورد وکالت آنها حداکثر 2 میلیلارد ریال است و صلاحیت رسیدگی در مرجع دیوان عالی کشور را نیز ندارند . اما کارآموزان ماده 187 ( مرکز مشاوران قوه قضاییه ) صلاحیت متفاوتی دارند . علاوه بر آنکه در دیوان عالی کشور حق فعالیت و وکالت و توکیل ندارند . در دعاوی راجع به اصل نکاح و فسخ آن طلاق ، نسب ، حجر ، ثلث ، حبس ،وصیت ، تولید و وقف.
نکته : دعاوی مالی با خواسته بیش از 20 میلیارد ریال و جرایم مستوجب حد یا مجازات تعزیری درجه 5 و بالاتر از صلاحیت آنان خارج است . هر دو گروه از کارآوزان جهت کسب پروانه پایه یک در آزمون اختیار شرکت نمایند .
1- وکیل تعیینی
2- وکیل تسخیری
3- وکیل معاضدتی
در مورد وکیل انتخابی ، خود شخص موکل اقدام به اعطای وکالت نموده و با قصد ارداه و انتخاب خود یک وکیلدادگستری تعیین میکنددر وکالت تسخیری دادگاه ها (در امور کیفری ) برای دفاع از متهم در جرائمی خاص امر وکالت را به وکیل دادگستری ارجاع می دهند و این امر مربوط به زمانی است که خود موکل نسبت به انتخاب وکیل اقدام نکند . در این جرایم خاص تعیین وکیل تسخیری الزامی است . در مواردی که شخص در دعاوی حقوقی فاقد توان مالی در انتخاب وکیل باشد ، کانون وکلا نسبت به معرفی وکیل و ارائه خدمات مربوطه اقدام میکند . طبق ماده 31 تا 33 قانون وکالت ، وکلا موظف هستند سالانه سه دعوای حقوقی را به عنوان معاضدت بپذیرند .
1- وکیل دادگستری (کانون وکلا قوه قضائیه)
2- وکیل اتفاقی
چنانچه در بند 2 ذکر شد مرجع صدور مجوز وکالت دادگستری ، نهاد کانون وکلا یا قوه قضائیه است اما مواردی نیز وجود دارد که اشخاص واجد معلومات کافی حقوقی که فاقد پروانه وکالت هستند و شغل آنها وکالت نیست . در امور حقوقی و کیفری مربوط به خویشاوندان نسبی و سببی خود تا درجه دوم از طبقه سوم اقدام به وکالت می نمایند . که به آن وکالت اتفاقی می گویند و تنها سه بار در سال امکان آن برای هر فرد وجود دارد .
1- وکیل
2- نماینده حقوقی
اشخاص حقوقی حقوق عمومی می توانندد علاوه بر انتخاب وکیل دادگستری ، شخصی را از میان کارمندان رسمی خود یا اداره حقوقی به عنوان نمیند حقوقی معرفی نمایند تا به مراجع قضایی جهت پیگیری پرونده مراجعه نمایند .
اما اشخاص حقوقی حقوق خصوصی تنها حق اختیار وکیل دادگستری جهت مراجعه به محاکم را دارند و معرفی نماینده حقوقی از سوی آنها قابل قبول نیست .
1- وکیل رسمی
2- وکیل عادی
اصولا بابت انجام هر امری غیر از آنچه مباشرت و هنوز شخص را لازم بداند ، امکان اعطای وکالت وجود دارد . زمانی که افراد با مراجعه به دفتر اسناد رسمی اقدام به اعطای وکالت به وکیل مدنی می نمایند وکالت رسمی است و وکیل با ارائه سند وکالتنامه میتواند در امور اعطایی فعالیت نماید . این وکالت شامل خرید و فروش ، اجاره، وکالت در طلاق ، انجام امور اداری و سایر امور مالی می گردد که می تواند عام یا خاص در خصوص مال معین یا به طور کلی باشد . اما زمانی که افراد به صورت عادی درصدد تنظیم وکالتنامه بر می آیند قانون باز هم آن را صحیح دانسته و الزامی برای ثبت رسمی آن به عنوان شرط صحت وکالت مشخص ننموده ات . لکن عرفا در بسیاری از امور چنین وکالتی پذیرفته نیست . از جمله عقودی که با وکالت عادی قابل قبول عرف قرار میگیرد ، عقد نکاح ( در مرحله اجرای صیغه عقد است .)
1- وکیل مطلق
2- وکیل مقید
در وکالت مطلق شخص دیگری را برای تمام امور خود وکیل میکند و شامل اور اداری و مالی موکل میشود . در وکالت مقید مورد وکالت مشخص و معین است و وکیل جز همان مورد حق دخالت در امور دیگر ندارد.
