
1.. کارگران غذاخوری دانشگاه، تهمانده غذا (برنج، نان و خورشت) و زبالههای پلاستیکی سینی دانشجویان (لیوان پلاستیکی، ظرف ماست تکنفره و یا بطری دوغ و نوشایه) را یکجا داخل پلاستیک بزرگ می ریزند و میدهند به ماشین جمعکننده زباله. الان سه هفته است پیگیرم تا زباله خشک و تر تفکیک شود. هنوز ترتیب اثر ندادهاند.
هفته اول به رئیس اداره تغذیه گفتم. گفت حتما پیگیری می کنیم. یک هفته گذشت اتفاقی نیفتاد. رفتم مرکز بهداشت دانشگاه. مسئول بهداشت محیط گفت حتماً نامه می زنیم. هفته بعد دیدم یک باکس کارتنی گذاشتهاند کنار غذاخوری دانشجویان دکترا تا خود دانشجویان زباله خشک خود را در آن بریزند. اما هیچ دانشجوئی خبر نداشت. کارگر غذاخوری هم کار خود را به سیاق سابق انجام می داد. محتوای سینی را یکجا خالی می کرد داخل کیسه زباله و خلاص! به سالن غذاخوری ارشد رفتم. آنجا هم وضع همین بود.
چند روز پیش دوباره رفتم اداره تغذیه. تا بگویم کار مؤثری انجام نشده. آقای رئیس مرخصی بود. چند نفر ازهمکارانش دور میز ناهار نشسته بودند. موضوع را با یکی مطرح کردم. مرا نشان کسی داد که او را دکتر می نامید. ماجرای سه هفته گذشته را به دکتر گفتم. بقیه هم شنیدند. دکتر گفت حق با شماست. پیگیری می کنیم. از اداره تغذیه زدم بیرون. توی راه حس کردم برخورد کارمندان اداره تغذیه عجیب بود. شاید پیش خود فکر کردند من چه آدم علافی هستم!
2.. مسجد دانشگاه، از چهار طرف پنجره بلند و نورگیر دارد. زیر سقف بخش زنانه، معمولاً حدود بیست سی مهتابی روشن است. بهعلاوه در روزهای خنک، یا زمانی که درها و پنجرهها باز است دستگاههای خنککننده همچنان کار می کنند. حتی بعد از نماز و خلوت شدن مسجد. خیلی پیش از این یکبار از مهتابیهای روشن، زیر ظل آفتاب عکس گرفتم و فرستادم به ادمین کانال تلگرامی روابط عمومی دانشگاه. تا منعکس کند. هیچ کس نگفت خرت به چند! سهشنبه پیش، خادم مسجد را دیدم. موضوع را توضیح دادم و خواهش کردم روشنائیهای اضافی و کولرها را خاموش کند. لبخند زورکی زد و گفت: آقا! فقط شما گیر میدی! مرا می شناخت. سابقه داشتم پیشاش!
لابد حق با کارمندان اداره تغذیه و خادم مسجد است. شاید تاکنون کسی به ذهنش نرسیده سر «برق» یا «پلاستیک» گیر دهد. وقتی حساسیت به صرفهجوئی در انرژی و حفاظت از خاک و بهداشت، در دانشگاه اینطور است از جامعه چه انتظاری داریم؟
:: یادم نمی آید پیش از دوره دکترا، این چنین روی موضوعاتی مانند آب، انرژی و پلاستیک حساس بوده باشم. این حساسیت شاید ناشی از مقالاتی است که در بخشی از موضوع رسالهام – گذار سیستمهای فنی اجتماعی- مرور کردهام. خیلی از کیسها، گذار به انرژی پاک یا تغییر سبک زندگی (مثلاً به حذف یا مصرف کمتر پلاستیک) است. اغلب آنها نیز درکشورهای اروپائی کار شده است. دقتشان بینظیر است. اما متأسفانه ما به طرز بیمحابائي، پلاستیک مصرف می کنیم و آب و برق و انرژی را هدر می دهیم. پژوهشهای دانشگاهی هم در رشتههایی مانند مدیریت فناوری یا سیاستگذاری، کمتر معطوف به موضوعاتی مانند تغییر الگوی انرژی یا مصرف پلاستیک است.
ما با بی توجهیهای خود، چه در مقام شهروند- دانشجو و یا محقق و پژوهشگر، در حال کمک به هدر رفت انرژی و تخریب خاک و محیط زیست «ایران» هستیم. کاش می شد حفاظت از «آب، انرژی و خاک» را به دانشجویان متذکر شد. کاش می شد از دانشگاه شروع کرد.
کاش دست به دست کنید تا به گوش مسئولان دانشگاه برسد. تا حداقل این دو مسأله را رفع کنند.
.
.
.
*ابوالقاسم بیات
دانشجوی دکترا در دانشگاه علم و صنعت ایران
.
مطالب بیشتر در در کانال تلگرامی «نوآوری دیجیتال»: