رفتن ، رفتن برای بقا ، بقایی برای تجربه ی روزهای بهتر ، رفتنی از جنس آوارگیست . یقینا اولین سوغات جنگ ، آوارگیست ، چیزی که نهم اسفند برای من و دختر جوانی در غزه یکسان بود . تجربه ای که سالها آدم های دیگری آن را زندگی کردند و میکنند . رفتنی که پر از ابهام و ترس باشد ، ابدا حس راحتی خیال ندارد ، رفتنی که بر اساس حدس و گمان نزدیک به اطمینان باشد اما اطمینان کامل خیر ...
با انفجار سوم در شهر و موشک خوردن درمانگاه که با شهادت دکتر داروخانه همراه بود ، بودن در کنار پاسگاه نیروی انتظامی یک خطر بالقوه محسوب میشد، ابتدا به خانه ی پسرعموی مادر رفته و ساعتی بعد برادرم ما را به خانه ی خود برد . سایه ی وحشت و ماتم آسمان شهر را پوشانده و سکوت خیابان با صدای گریه های زنی میشکست . سر سفره ی افطار ، کسی میل چندانی به خوردن نداشت ، از پنجره خیابان را رصد میکردم و گریه های زن حاکی از دست دادن عزیز صغیرش در مدرسه بود . زن برادرم میگفت مادر یکی از دانش آموزان مدرسه است که هنوز تکلیف فرزندش مشخص نیست ، هر چند این روزها سر کوچه ی خانه ی شان عکس زیبایی از میکائیل به چشم می‌خورد و مشخص شد ، خانواده ی میکائیل با برادرم هم محله ای بودند .
هنوز ساعتی از افطار نگذشته ، جواد تماس میگیرد و به محض اینکه می‌فهمد آمده ایم خانه ی جابر ، شاکی میشود چون پایگاه بسیج تقریبا با کمی فاصله از خانه ی برادرم قرار دارد و ترجیح جواد این است که به خانه ی عمه برویم . در نهایت بار و بندیل را جمع کرده و رهسپار منزل عمه میشوم. جایی که از قاب های روی دیوار تا سقف و اتاق انباری در حیاط ، از جای جای خانه اش عطر خوش روزهای کودکی و نوجوانی استشمام میشود . میشود در گذشته غرق شد و از این روزهایی که به ناباوری و بهت میگذشت ، فاصله گرفت .
به محض سکونت در خانه ی عمه و تا ساعاتی بعد با زهرا ، رفیق صمیمی دوران دانشگاه تماس میگیرم ، از حس و حال و شرایطش تعریف می‌کند، زهرا نیز چون خانه ی شان در نزدیکی سپاه قرار دارد ، به طور موقت در خانه ی عمه اش سکونت دارد . زهرا سرکار بوده و صدای گنگی شنیده و اصلا به ذهنش حمله ی دشمن متبادر نشده و به محض فهمیدن حمله به مدرسه ، وحشت زده با پدرش تماس گرفته چون مدرسه در نزدیکی محل زندگی‌شان است و ترسیده اتفاقی برای پدرش بیفتد .
ساعت به ساعت بر تعداد شهدا افزوده میشود . بخش زیادی از مردم شهر را ترک کرده و به سمت روستاهای اطراف یا روستای آبا و اجدادیشان رفته و بخشی در بیمارستان و سردخانه ها دنبال نشانه ای از فرزند یا خواهر زاده، برادر زاده، یا بچه ی فامیلشان می‌گردند.
آنتن موبایل ها خوشبختانه برگشته و میشود از حال همدیگر با خبر شد ، نفری بعدی لیست مخاطبین ثریاست . با هم حرف میزنیم، ثریا نیز در باغ یکی از اقوام با کمی فاصله از شهر به همراه همسر و بچه هایش ساکن شده .
هنوز خبرها از تعداد شهدا و مفقودی یا سالم بودن عزیزانی که در مدرسه داشتیم ضد و نقیض است . و من ، من همانند جنگ دوازده روزه، منتظر پیام دلگرم کننده ی رهبرم ... مدام به خواهرم میگویم: قرار بوده پیام بدهد ،چرا اینقدر طول کشید؟
اخبار قطره چکانی در کانال ها منتشر شده و بلافاصله تکذیب میشوند، خبر شهادت دختر و داماد رهبر منتشر میشود و بعد تکذیب ، برادرم اخباری که از شبکه ی اسرائیلی اینترنشنال را شنیده را با کمی تردید میگوید ، خامنه ای شهید شده ؟ از شدت عصبانیت با صدای بلند او را بخاطر باور کردن و تماشای اخبار اینترنشنال مواخذه میکنم و طاقت شنیدن هیچ خبری جز خبر سلامتی رهبر را ندارم.
مدام اخبار کانال هایی که عضو هستم را بالا و پایین میکنم و جالب است هیچکدام کانال محض خبری نیستند اما سیاسی چرا ؟
شب بدون فکر به چیزی ، خواب مهمان چشمانم میشود و با صدای اذان بیدار میشوم ، برای وضو همراه مادر به حیاط می رویم و صدای زنگ گوشی دختر دایی ام بلند میشود، کلماتی نا واضح چون : یا خدا ، کی گفته ؟ و صدای فریاد خواهرم، وسط حیاط خشکم میزند و متوجه میشوم خبری را که سالها بدون لحظه ای درنگ یا اندیشیدن به اتفاقش ، همیشه جایی در اعماق ذهنم دفن کرده بودم به وقوع پیوسته و حالا در سحرگاه ماه رمضان ، پاهایم از رمق رفته و صدای فریادم در حیاط خانه ی عمه پیچیده ، صدای فریاد های از سر ناباوری من و گریه های بلند خواهرم ، طوری که همسایه ها درب خانه را می‌زنند و با گریه می‌پرسند چه اتفاقی افتاده؟ نمی‌دانند گریه های آن ها برای من در همین فریادهای از سر ناباوری خلاصه شده و نمیتوانم اشک بریزم .
نمازم را می‌خوانم، به رخت خواب پناه میبرم و اشک امان نمی‌دهد که لحظه ای پلک برهم بگذارم. حوالی هفت و خورده ی صبح به خواب میروم . حدودا سه ساعتی خوابم میبرد و دوباره با جسمی خسته و ذهنی درگیر بیدار میشوم . اتفاقاتی که ظرف ۲۴ ساعت گذشته رخ داده ، اعصابم را ضعیف و تنم را مهمان دردهای گاه و بیگاه کرده ، درد پاهایم دو چندان شده و حس میکنم کسی قلبم را با دست هایش از جا کنده ، عکس ها ، فیلم ها ، خبرها پشت سر هم ، ناباوری، ناباوری ،ناباوری ... برای من انگار غیرممکن ترین ها در یک روز رخ داده ، حمله به شهر سکونتم ، شهادت رهبر ، شهادت عده ای از همشهری ها و اعضای فامیل ، اتفاقاتی که هیچ وقت به خیال هیچ یک از اهالی این شهر ، خطور نکرده بود. عصر در حیاط لبه ی دیوار نشسته ام و خیره به نقطه ای فقط آه میکشم ، دلی که مالامال از غم و اندوه است را فقط با آه های متوالی میتوانم خالی کنم . چنان رمق از تنم رفته که برای بلند شدن از لبه ی دیوار ، با تکیه دست هایم به دیوار خود را تکان میدهم و از جا بلند میشوم .
سکوت و تماشای عکس و فیلم های پدر امت ، تنها راه پشت سر گذاشتن لحظات تلخی است که گریبانم را گرفته، حتی نمیتوانم بگویم چرا ؟ از خدا بپرسم چرا ؟ چون حس میکنم بایدی در کار بود ، باید این اتفاقات می افتاد . برای باطل بودن جبهه ی شیطان که خیلی ها دست یاری به سمتش دراز کرده بودند، ریخته شدن خون آن همه کودک بی گناه و تکه های سوخته ی بدنشان ، گواه همه چیز بود .
عقربه ها جا به جا میشوند و اندک اندک خبر شهادت عزیزانمان می امد ، نوه ی خاله ی مادرم و پسرش جزو اولین کسانی بودند که خبر شهادتشان تایید شد ، مادرم تنها همین یک پسرخاله را داشت ، که بیش از بیست سال بود خودش و همسرش داغدار پسر تازه دامادشان بودند و حالا خبر شهادت این فرزند و نوه ی شان داغ دلشان را دو چندان کرد . معمولا ما در جنوب بخاطر روابط فامیلی و حس محبتی که داریم ، نوه و نتیجه را به همان نسبتی که پدر بزرگ و مادر بزرگشان با ما دارند ، خطاب میکنیم ، مثلا به آقای محمد می‌گفتیم پسر خاله نه نوه ی خاله ، محمد در همین محله ی ما زندگی میکرد و به همراه پسردایی مادرم آش فروشی داشت ، درآمدشان از همین راه بود و روز حمله به دنبال پسرش رفته بود که او را از مدرسه بیاورد، در حمله ی دوم به همراه پسرش و راننده ای که او را آورده بود ، شهید شدند .معمولا من دیر به دیر محمد را می‌دیدم، اما برادر و خواهرم که برای آش خریدن به مغازه شان می‌رفتند، سلام و علیک بیشتری داشتند . حالا همسر محمد مانده و دخترش و داغ همسر و فرزندی که هیچ وقت سرد نمیشود .
برادرم و پسردایی و پسرعمویم به دنبال شناسایی ردپایی از نوه ی عمه مادر سردخانه ها را می‌گشتند. پدرش در منطقه ی دیگری شاغل بود و از شهادت تک پسرش خبر نداشت . طی تماس ها به دروغ گفته بودند ، پسری که جانش به جان او وصل بود ، بخاطر شدت انفجار زخمی شده و در بیمارستان بستری است . او در پی فیلم و عکس پسرش و تماشای صورت زخمی اش ، اینجا بهانه ها و داستان سرایی ها تا خود او مرخصی بگیرد ، برگردد و با واقعیت مواجه شود . روزی که همایون به دنیا آمد را خوب بخاطر دارم . برادرم با لبخندی گفت : پسر مسلم به دنیا آمده و نامش را همایون گذاشته ، مسلم فارغ از نسبت فامیلی رابطه صمیمانه ای با برادرم داشت . همایون متولد سال ۹۸ بود ، امسال تازه سال اول دبستان بود. وقتی به دنیا آمد به مرور چند عکسی از او در گروه فامیلی فرستاده شد ، چشمان درشت و صورت شیرینش قربان صدقه های زیادی را می‌طلبید. آخرین باری که همایون را دیدم ،مراسم ختم ، عمه ی مادر سال ۴۰۲ یعنی مادربزرگ همایون بود . معمولا در چنین مراسم هایی همایون را می‌دیدم، پسر شیرین و زیبایی بود . به شدت وابسته به پدر ، اولین نوه ، آن هم از تک پسرخانواده و به شدت محبوب بود و حرفش خریدار داشت . این مدت کلاس حفظ قرآن جز برنامه هایی بود که پدر و مادرش برایش تدارک دیده بودند . گاهی برادرم و پدر همایون باهم بعد از تمام شدن کلاسش به دنبالش می رفتند . حرف های همیشگی برادرم به مسلم که وابستگی پسرت را به خودت کم کن ، این وابستگی عجیب و غریب دو طرفه خدای نکرده فاصله ای بیفتد ، سخت است ، چه کسی میدانست سهم مسلم و همسرش از داشتن همایون فقط شش سال است . شش سالی که بعد از این برای تمام عمر ، عطر تنش ، صدایش ، نگاهش ، گریه ها و خنده هایش در ثانیه به ثانیه ی زندگی مسلم و همسرش ، حس میشود . مسلم به خیال تن زخمی همایون و حال مساعدش به میناب آمد ، اما با نگاه غمگین همسرش ، انگار دنیا به یکباره بر سرش خراب شد .
دیگر همایونی نبود که در روزهای انتظار برگشتن پدر از کار ، جدولی بکشد و روزها را بشمارد تا لحظه ای که در آغوش پدر آرام گیرد . دیگر پسری نبود که از کت و کول پدر بالا رود و پدر دنیایش در همین شیطنت های پسر کوچکش خلاصه شود . در کنار همایون ، پسرخاله اش معین هم که سال دوم دبستان بود ، پسر زیبا و به قول مادرش باهوش، در حمله به مدرسه ، به شهادت رسید . معین متولد سال ۹۶ بود . در خانه رادمهر صدایش می‌کردند . روابط فامیلی متاسفانه کمرنگ بود و به جز در مجالس عروسی یا عزا ، جای دیگری خانواده هایمان در عین فامیلی برخورد چندانی نداشتند . هر چند تا سالها قبل در گروه واتساپ فامیلی، عکس های معین هم توسط عمویش در گروه به اشتراک گذاشته میشد و جز ماشاءالله و قربان صدقه و ذوق حرف دیگری با دیدن زیبایی این پسر به زبانمان نمی آمد . هر چند خواهرم میگفت در شب آتش بس دوازده روزه و عقد نوه ی عمه ام ، معین و مادرش نزد ما نشسته بودند و سلام و علیک کردن و من ابدا حواسم به آنها نبوده ، بی تابی های مادرش و زیر سرم رفتنش را وقتی برای عرض تسلیت به خانه ی شان رفتیم ، می‌دیدم و نمی دانستم برای آرامش و تسکین دل بی قرارش چه بگویم ، اما او بهتر از من آگاه بود و مدام ذکر خداوند بر زبانش جاری ...
سخت بود و هست ، کسی از حال و دل سوخته ی پدر و مادرهای دانش آموزان آگاه نیست ، هیچ جایی و مقصدی به جز گلزارشهدا گویا نمی‌شناسند. شب و روز حتی در همین روزهای گرم ، تنها قرار دل بی قرارشان ماندن کنار مزار فرزندانشان است .
تا همین زمستانی که گذشت ، برنامه ی هفتگی ایران من به هرمزگان که رسید. مدام به برادرم میگفتم از میناب چه ماجرایی چه چشم اندازی را در صدا و سیما میخواهند نشان دهند . شهری محروم و مورد لطف قرار نگرفته ، شهری که مسئولینش انچنان که باید برای پیشرفت و بهبودی شرایطش کاری صورت نداده بودند ، چه داشت برای نمایش به جز نخل های بلند و سر به فلک کشیده که بخاطر تغییر کاربری خیلی هایشان را نابود کرده بودند . نمی‌دانستم میناب آبستن چنین حادثه ی خونین و ماندگاری خواهد بود .
جای جای شهر در کوچه پس کوچه ها ، عکس شهدای دبستان ، شهدای دنا یا دیگر شهدای این مرز و بوم به چشم می‌خورد. این شهر، عادت به عکس های زنده و واقعیت های تاریخی نداشت. پیش از این تصاویری از شهدای دفاع مقدس بود که آنچنان که باید ، نمی شناختیمشان و اما اکنون باید در دیدار های گاه و بیگاه همدیگر را تسلا دهیم .
مدرسه ها جای امید و آینده و رنگ بود . حالا ما با دبستانی در گورستان شهر مواجهیم . جایی که فقط خاک است و تکه های سوخته ای که در آغوشش گرفته و سکوتی تا ابدیت ...
زوج های جوانی که با چه امید و آرزویی ازدواج کردند و فرزندان زیبایشان حلاوت تازه ای به زندگی بخشید اما اکنون کجاست آن خنده ها و بهانه ها و شیطنت ها ...
زوج های جوانی که یک شبه پیر شدند ، مثل دختر و پسر همسایه ...
شبیه داستان های عاشقانه ی قدیم ، عشقی میان دختر و پسر ، همسایه های پشتی شکل گرفت و به ازدواج ختم شد ، حالا بنر بزرگی با تصویر فرزند شهیدشان را سر کوچه نصب نموده ، مادر کارش شده گریه و بی تابی و بی تابی و مادربزرگ در مسجد از خانم های محله میخواهد برای دل داغ دیده ی دخترش دعا کنند .
هر جا میروی از هر که میشنوی ، میبینی یکی عزیز دور و نزدیک یا آشنایی را از دست داده و حرف میزنیم تا غمباد نگیریم . تا هر طور شده ، بهت های اولیه ی ته نشین شده و شوکی که وارد شد را تخلیه کنیم .
با ثریا نیز حرف میزنم ، ثریا هم عزادار رضاست ، خواهر زاده ی همسرش حمید ... ثریا در فکر اینکه علیرضا را به روال سال های گذشته بفرستند کلاس تکواندو اما دیگر رضایی نیست که علیرضا را همراهی کند. رضا آن پسر همیشه آرام با چشمان درشت و براقش که بعد از مرگ پدربزرگش هر روز به مادر بزرگ سر میزد و لحظات تنهایی او را پر میکرد . همبازی علیرضا و زهرا بود و اوقات فراغتش به خانه ی دایی حمید می آمد. دایی حمیدی که دو شب قبل از شهادت رضا برایش کُنار جدا کرده بود تا به دستش برساند و هر بار یادش می‌رفت، اکنون چند ماهیست قد و بالای خواهرزاده ی مظلوم و آرامش لحظه ای از میان دیدگانش محو نمیشود و در غم از دست دادن تک پسر خواهرش می‌سوزد.
ثریا یکبار به من گفت : دیگر آدم جرات نمیکند ، بچه اش را به مدرسه بفرستد ، راست هم میگفت ، کابوس حمله به مدرسه برای همیشه در ذهن همه ی مان حک شده و حس میکنیم شاید بارهای بعدی نیز در راه باشد ، اصلا نمیدانم دنیای کودکان این شهر و حتی این سرزمین بعد از این نسبت به مکانی چون مدرسه ، چگونه آن را ترسیم میکنند ، شاید با این تصور که آسمان مدرسه هیچگاه امن نخواهد بود و یکی از لقمه های مادر ، گاز نزده برای همیشه در کوله بماند.
روزگار غریبی است و روزهای پر از درد که شاید با توکل بر خدا بایستی صبور بود و خود را به زمان سپرد .
در تمام روزهایی که گذشت چیزی که ذهنم را به خود مشغول کرده بود این بود ؛ چطور کسانی که ما را هموطن خود میدانستند به خاک و خون کشیدن ما راضی شدند و روی این دریای خون رقصیدند و حاضر بودند حتی بیشتر از این ها نیز شهید بدهیم .
گاهی فکر میکنم اگر براندازانی که در دی ماه کشته شدند اینک زنده بودند ، واکنششان چه بود ؟ اصلا روح آن ها در سرایی دیگر راضی به چنین جنایاتی در حق هموطن هایشان بوده ؟ آیا مثلا شازده ی بی همه چیز پهلوی ، اینک برایشان همان آدم سابق بود ؟ همان رهبری که باید ؟ هر چند برای او دی ماه و اسفند فرقی ندارد و همه تلفات محسوب میشوند، تلفات جنگی ...
به قول آن دیالوگ معروف ، سلامتی سه تن :ناموس و رفیق و وطن ...
من هم ناموس کسی هستم ، رفیق کسانی و هم وطن کسان زیادی
اما حالا سلامتی من برای همه مهم نیست ،کرامت من ، حریم من برای همه ی مردان و زنان این سرزمین مهم نیست . اگر بود دست یاری به دشمن نمی‌دادند، اگر بود پدر و مادری مجبور نمیشدند در سردخانه های شهر بگردند و از روی النگو ، پیکر پاک دخترشان را شناسایی کنند .
من فکر میکردم هنوز (قیصر ) مسعود کیمیایی در کوچه پس کوچه های این سرزمین نفس میکشد ، ناموس پرستی حرف اول و آخر مردان این خاک بود اما حالا حرف اول همه ی مردان نیست. نمیدانم عده ای از مردان این سرزمین کی و کجا ، چوب حراج زدن به غیرت و د برو که رفتیم.
حوادثی که در جنگ رمضان رخ داد ، نیازی به تفسیر و توضیح ندارد ، هر آن کس که باید فهمید و هر آن کس که نمی‌خواهد بفهمد را دیگر نمیتوان به دیدن حقیقت مجاب کرد .
این بخش از تاریخ ایران ، لعن و نفرین ها و درود و ثناهای بسیاری را برای مردمان این دیار به همراه دارد . آیندگان ما را بخوانند بی همه چیز ها و خیانتکاران را خیلی راحت می‌توانند از سر به داران و پهلوانان تمیز دهند .
برای بی همه چیز ها حرفی ندارم .بی همه چیز مفت خدا نمی ارزد و چون چیزی برای از دست دادن ندارد ، نه شان و شرافت و انسانیتی و نه ارزش والایی ، پس او را باید برای همیشه به حال خود گذاشت تا در فلاکت و خواری بسوزد و هر روز آویزان اربابی شود ،دمی تکان دهد تا لقمه ی ناچیزی سمتش پرت شود .
اما برای کسانی که تردید و یقین از فروختن وطن و هم وطنانشان برایشان پنجاه پنجاه است ، خطاب به آنان باید گفت : این روزها میگذرد ، این سیاهی ها از صفحه ی این خاک زدوده میشود و دوباره آسمان ما آبی میشود . اما امیدوارم آبی آسمان که برگشت ، هر بار که خواستی سرت را بلند کنی و این آبی وسیع را ببینی به یاد جنگنده هایی که با لایک هایت برایمان هدیه فرستادی بیفتی و نتوانی از پرواز پرندگان و این آبی خیره کننده لذت ببری .
هر وقت در خیابان های شهر قدم زدی ، به طبیعت پناه بردی ،درختان شهر تو را یاد طفل چند ماهه ای که موج انفجار او را به شاخه ی یکی از آن ها آویزان کرد بیندازند و نتوانی در سایه سار درخت آرام بگیری.
هر وقت دانش آموزی را دیدی ،کوله های پشتی های کوچک محرک در خیابان ، از کنار مدارس عبور کردی یا بچه دار شدی و خواستی فرزندت را مهیای رفتن به مدرسه کنی ، یاد کودکان دبستان شجره طیبه لحظه ای ذهنت را رها نکند و نتوانی آن طور که باید از همراهی کودکت برای شروع سال تحصیلی و مادری کردن و پدر بودنش کیف کنی.
هر گاه خواستی به سفر بروی و هوس دریا کردی ، به یاد شهدای ناو دنا که مظلومانه در آتش کینه ی دشمن و هموطن سوختند و پیکرهایشان در قعر دریا ناپدید شد ، بیفتی و حتی نتوانی برای لحظاتی پاهایت را در خنکای آب بگذاری و از نسیمی که به سمت ساحل می وزد ، لذت ببری .
این روزها میگذرد و آنقدر زخم های تنمان بی شمار است که به قول قیصر عزیز
اگر داغ دل بود ما دیده ایم
اگر خون دل بود ما خورده ایم
اگر دل دلیل است ، آورده ایم
اگر داغ شرط است ، ما برده ایم
اگر دشنه ی دشمنان ،گردنیم
اگر خنجر دوستان ، گرده ایم
گواهی خواهید ، اینک گواه ؟
همین زخم هایی که نشمرده ایم
همین زخم هایی که نشمرده ایم ، چون دیگر قابل شمارش نیستند .
با این حال ، این کارزار تا پیروزی نهایی که به لطف و وعده ی پروردگار از آن ماست، ادامه دارد ، پس به قول پابلو نرودا که در چنین روزی دیده به جهان گشود میگویم :
دشمنانمان می‌توانند
همه ی گل ها را بچینند
ولی هرگز نخواهند توانست بر بهار ، چیره شوند. 🇮🇷
