دکتر صالحپور استاد آسیبشناسی دوره کارشناسیام بود. همه از او حساب میبردند. شخصیتی کاریزماتیک داشت و درس دادنش طوری بود که هر ثانیه اگر حواست پرت میشد، یک نکته مهم را از دست میدادی. اول ترم کتاب DSM را که باز کردیم به همهمان گوشزد کرد که به محض شروع خواندن این کتاب و رسیدن به نشانههای هر اختلال احتمالا با خودتان بگویید چقدر این نشانهها را من یا اعضای خانوادهام یا هر دوست و آشنایی دارد. با دانستههای هر جلسهتان راه نیفتید در کوچه و خیابان و جمعهای خانوادگی و دوستانه به دیگران برچسب اختلال بزنید که اگر به گوشم برسد، دمار از روزگارتان درمیآورم. تشخیص اختلال نیاز به جلسه مصاحبه و حضور در مطب دارد نه این که با چهارتا نشانه برچسب بزنید. برچسب زدن باعث میشود فرد تصور کند دیگر هیچ کاری از دستش برنمیآید و احساس شکست کند. تنها کاری که وظیفه دارید انجام دهید این است که اگر در اطرافیانتان نشانههایی را میبینید که عملکردش را مختل کرده با زبانی که نگرانشان نکنید به آنها پیشنهاد کنید روانشناسی را در همان حوزه تخصصی ملاقات کنند.
همین موضوع باعث شده بعد از گذراندن دوره ارشد و حتی تعدادی دوره در زمینه روانشناسی کودک، به جای برچسب زدن روی بچهها با اختلالات مختلف، در جهت آگاهی والدین گام بردارم و آنها را برای شروع پروسه درمان سوق دهم. به نظرم مطالبی که نشانهها و زنگخطرهای شروع یک مشکل را به والدین گوشزد میکند میتوانند نقش مهمی برای کمک به کودکان دارای اختلال ایفا کند. اکثر مشکلات حوزه سلامت روان که در کودکی شروع میشوند خفیف هستند اما به دلیل رفتارهای نادرست والدین و اطرافیان کودک، حاد میشوند. در مقالهای که به تازگی با عنوان «علائم بیشفعالی در کودکان بر اساس سن» نوشتهام، یکی از شایعترین اختلالات حوزه کودک را مورد هدف قرار دادهام.
بیشفعالی موضوعی است که این روزها بیشتر از قبل شناخته شده است. تشخیص اختلال بیش فعالی در کودکان به دلیل این که هیچ نشانه ظاهری ایجاد نمیکند، میتواند سخت باشد. علائم بیشفعالی در بچهها میتواند طوری بروز پیدا کند که مرز باریکی بین یک کودک بازیگوش و بیشفعال بکشد. وقتی والدین یا معلمان از علائم بیشفعالی آگاهی ندارند، نمیتوانند تشخیصشان دهند یا اگر دادند آنها را انکار و رها میکنند؛ فقط باعث میشوند در قالب رفتاری متفاوت و گاهی حادتر بروز پیدا کند. به تعبیری دیگر زمانی که میخواهم برای والدین این موضوع را توضیح دهم میگویم که بیشفعالی لباسی جدید بر تن میکند اما از بین نرفته است. برای مثال یک کودک بیش فعال در ۴ سالگی ممکن است مدام وسط نوبت بچههای دیگر در بازی بپرد و نتواند منتظر رسیدن نوبتش بماند اما در ۷ سالگی همین علامت را به صورت ناقص گذاشتن تکالیفش نشان دهد و در بزرگسالی با عوض کردن مداوم شغل! بنابراین درمان به موقع و مدیریت مشکلات حوزه سلامت روان در کودکان نیاز به آگاهی هر والد با اختلالات شایع در دوران کودکی و نشانههای آن در سنین مختلف و تیزبینی آنها دارد.

پیشنهاد میکنم اگر با اختلال بیشفعالی آشنا نیستید ابتدا مقاله «بیش فعالی کودکان چیست و به چه علتی ایجاد میشود؟» را مطالعه کنید. فراموش نکنید شما در برابر فرزندتان یا دانشآموز خود مسئول هستید و میتوانید نقش مهمی در مدیریت مشکلش یا حادتر شدن آن با انکار یا رفتارهای خودسرانه داشته باشید. این مسئولیت و ماموریت را نمیتوانید به خوبی انجام دهید مگر با مطالعه کافی و کسب آگاهی در زمینه سلامت روان بچهها! امیدوارم توانسته باشم با نگارش این مطالب گامی هرچند کوچک برای کمک به کودکان بیش فعالی که مدام در حال سرزنش شدن از اطرافیانشان برای رفتارهای مختلف هستند، برداشته باشم.