
قبل از شروع توجه داشته باشید که در ژاپن، اول نام خانوادگی و بعدش اسم کوچک ذکر میشود؛ اما در اینجا من طبقِ قاعدهی فارسی یعنی اول اسم و بعد نام خانوادگی، اسامی را ذکر کردم.
بورایها(無頼派, Buraiha) نام مکتب/گروه ادبی ژاپنی است که فعالیت خود را پس از دوران جنگ جهانی دوم آغاز نموندند. معیار دسته بندی این نویسندگان بر اساس سبک زندگی آنها بود و به همین دلیل منتقدان به آنها بورای(Burai) _به معنای منحط و فاسد_ میگفتند. اعضای بورایها به معنای واقعی کلمه فاسد بودند، مواد مصرف میکردن، روابط نامشروع داشتن و ... .
سه عضو اصلیِ بورایها یعنی آنگو ساکاگوچی(Ango Sakaguchi)، ساکونوسکه اودا(Sakunosuke Oda) و اوسامو دازای(Osamu Dazai) هر سه به خاطر این سبکِ زندگی در جوانی و زودهنگام مردند. بر اساس همین قضیه، یکی از اعضای فرعی بورایها، معیارِ بورای بودن را زود مردن میبیند و باور دارد که خودش و دان کازوئو(Kazuo Dan) _یکی دیگر از اعضای فرعی بورایها_که زیاد عمر کردند را نباید در دسته بورایها قرار داد!
در واقع میتوان بورایها را دکادنت ژاپنی نامید. تفاوت ملموس بین دکادنت کلاسیک در اروپا با بورایها در این است که بورایها حس زیباشناسانه نسبت به انحطاط ندارد و آن را بسیار خشن و ضد زیباییگرایی بیان میکند.
یکی از مهم ترین جرقههای پیدایش مکتب بورایها، نظریهی انحطاطِ آنگو ساکاگوچی بود که در مقاله «در باب انحطاط» (堕落論, Daraku‑ron) بیان شده بود. در این مقاله، ساکاگوچی دوران بعد از جنگ جهانی دوم را توصیف میکند و از افتادن نقاب اخلاق حرف میزند. ساکاگوچی باور داشت که ذات حقیقی همهی انسانها به فساد بازمیگردد و اخلاق نقابیست که بر آن سرپوش میگذارد. او میگوید که «در سقوط فضیلتی است که در اخلاق نیست». یکی از برداشتهای غلط از ساکاگوچی این است که مردم را به فساد تشویق میکند اما ساکاگوچی تنها افشاگری است که بیپرده سخن میگوید و زشتیِ درونی همهمان را آشکار میکند.
سبکِ زندگی آنگو ساکاگوچی، تفکراتش و کارهایی که میکرد به قدری عجیب و خاص است که اکثراً در ژاپن او را نویسندهی روانپریش میدانند! در واقع آنگو نیز در زمان خودش «نیمه-دیوانه» خطاب میشد و مشکلی با این موضوع نداشت! آنگو به دلیل غیبتهای فراوان در مدرسه و همچنین کتک زدن معلمش، مجبور شد تا ۲۰ سالگی درس بخواند. میگویند آنگو روی میزش نوشته بود «من روزی یک شرور میشوم و نامم را در تاریخ ثبت میکنم!».
آنگو مشکل خواب شدیدی داشت به قدری که مدتی در بیمارستان روانی به دلیل اعتیادش به قرص خواب بستری شد. عادتش بود تمام کارهایش را دقیقهی نود بگذارد و سر همین مجبور شود تا چند شب بیدار بماند؛ بعد از اتمام کارهایش به قدری قرص خواب و ویسکی میخورد که چند روز بخوابد!
همسرش نیز وقتی برای اولین بار وارد خانهی آنگو شد، متوجهی پودر سفیدی روی کف زمین شد و بعدها متوجه شد که این پودر یک آفتکش قوی و به شدت سمیست که آنگو ریخته بود تا از شر حشرات خلاص شود!
اگر بخواهم زندگیِ آنگو را باز کنم به قدری این نویسنده عجیبغریب و غیر قابل پیشبینی رفتار کرده که میتوان یک رمانِ هزار صفحهای از آن نوشت!
یکی دیگر از جالبترین اعضاء، ساکونوسکه اودا است که به اختصار توسط اطرافیانش با نام «اوداساکو»(Odasaku) شناخته میشد.
اودا علاقهی زیادی به زادگاه خود یعنی اوساکا (大阪,Osaka) داشت و به قول ساکاگوچی در مقالهی «شورش اوساکا»(大阪の反逆)، اوساکا انسان های سرکشی را در خود میپرواند! به این دلیل که اودا یک تنه با ادبیات رئالیسم بازتابی _که سبک رایج ادبی در ژاپن بود و با نام رمانِ من(i novel) نیز شناخته میشود_ مبارزه کرد، ایستاد و نظریه «ادبیاتِ امکان»(可能性の文学) را ارائه داد.
به طور مختصر، ادبیاتِ امکان میگوید که«ادبیات اگر فقط زندگی واقعی را همانطور که هست بازگو کند، تبدیل میشود به انشا(作文)؛ زیرا این فقط «کپیبرداری از گذشته» است. در مقابل، ادبیات باید امکانهای تازهای برای دیدن انسان بسازد. نه گذشته را ثبت کند، بلکه آن را از نو بسازد.»
اودا همچنین از لحاظ ظاهر، افکار و کارهایی که انجام میداد نیز سرکش بود.
«اودا کت چرمی میپوشید، موها را بر پیشانی میریخت، جلوی چشم مردم آستین بالا میزد و آمپول هروئین تزریق میکرد، چراغهای سالن را خاموش میکرد و تنها با نورافکنی بر خود دربارهٔ «ادبیاتِ امکان» سخن میگفت.»
(«شورش اوساکا»، ساکاگوچی آنگو ۱۹۴۷)
آخرین عضو اصلی بورایها، از باقی آنها شناختهشدهتر و جزء معروف ترین نویسندگان ژاپنی در کنار سوسکی ناتسومه(Soseki Natsume) است.
اوسامو دازای، کسی که بیشتر با علاقهاش به شینجو(shinju, 心中،خودکشی عاشقانه) و ریونوسوکه آکوتاگاوا(Ryūnosuke Akutagawa) میشناسند. به جرأت میتوان گفت هیچکس به اندازهی دازای خودش را به خاطر یک جایزه، بیآبرو نکرد!
دازای برای استادش هارو ساتو (Haruo satou) _که یکی از داوران جایزهی آکوتاگاوا بود_ یک نامهی چهارمتری نوشت؛ زیرا دازای آن جایزه را نبرده بود و تصور میکرد که ساتو به او خیانت کرده و به او دروغ گفته است که داستانش خوب بود! بعد از آن دازای متوجه شد که یاسوناری کاواباتا(Yasunari Kawabata)، یکی دیگر از داوران جایزه، کسی بود که باعث شد گلهای لودگی دازای، جایزهی آکوتاگاوا را نبرد. بنابراین برای او نیز نامه فرستاد و یک بار هم او را تهدید به چاقو زدن کرد، کاواباتا از ترس چاقو خوردن توسط دازای تا مدتی از خانه بیرون نیامد!
داستان آشنا شدن ماسوجی ایبوسه(Masuji Ibuse)، پدرخواندهی دازای، با او نیز جالب است. دازای مدتی در دانشگاه توکیو، ادبیات فرانسه میخواند و آنجا از داستان ایبوسه خوشش آمد. بنابراین برایش نامه فرستاد که اگر او را ملاقات نکند، خودش را میکشد! ایبوسهی ساده لوح نیز از ترس این که دازای خودش را نکشد، سریعاً به دیدار او میرود و این شروع روابط بین آنها است. ایبوسه هم استاد دازای بود، هم دوستش و هم پدرخواندهاش.
تا جایی که توانستم یک خلاصهی مفید از بورایها را بیان کردم. احتمالاً در نوشتههای بعدی بیشتر از نویسندگان بورایها سخن بگویم.
در آخر اینکه متأسفانه در کشور ما ادبیات جایگاه بسیار پایینی دارد و به همین سبب حتی نمیتوانم اعتراض کنم که چرا به اندازهی کافی به آثار ژاپنی توجهی نمیشود.
واقعیت دردناک است است که ما حتی به آثار ادبی خودمان هم توجه نمیکنیم که این کار را برای ادبیات ژاپن انجام دهیم!
اما اگر میخواهید از بورایها چیزی بخوانید، خوشبختانه آثار اوسامو دازای ترجمه شدهاند. باقی به صورت ترجمه انگلیسی یافت میشوند که اگر بخواهید قرار میدهم.
اقتباسهای زیادی از اعضای اصلی بورایها در انیمهها شده اما در اینجا منظورمان بورایها در زندگی واقعی است.