بررسی نیاز به دانش فناوری اطلاعات و بسترهای لازم در آموزش و پرورش
#ylda_rsgm
کارمند آموزش و پرورش آمل
چکیده
بزرگترین مزیت پیشرفت تکنولوژی در حوزه آموزش، به کارگیری و کاربرد کامپیوتر در مدارس و نظام آموزشی کشور بوده است. یکی از مهمترین ابزارها در آموزش، کامپیوترها هستند که علیرغم تولید ابزارهای هوشمند دیگر مانند گوشی و تبلت، هنوز هم اهمیت خود را از دست نداده اند. آموزش از طریق گنجاندن فناوری و رایانه ها برای دانش آموزان بسیار ساده تر است و به معلمان کمک می کند تا نحوه برنامه ریزی و تدریس دروس را به شکل مناسب انجام دهند. اصولا دانش آموزانی که از رایانه استفاده می کنند، علاوه بر آموزش های درسی، اصول کار با رایانه را یاد می گیرند. نکته جالب تر در مورد کاربرد کامپیوتر در مدارس این است که دانش آموزان به جای تعطیل کردن کتاب های درسی سنگین می توانند به شکل های مختلف در وب سایت ها در مورد آنها تحقیق کنند و این به تقویت آنها کمک می کند. در این مقاله که با روش تحلیلی-توصیفی نگارش شده است قصد داریم به بررسی کاربرد و لزوم بهره مندی از کامپیوتر در مدارس ایران و همچنین دیگر زوایای زندگی همچون تجارت، درمان و امورات دیگر که به نوعی کامپیوتر نقش تسهیل کننده و کارسازی در پیشبرد امور دارد بپردازیم.
کلید واژه:،معلم،مدارس،دانش آموز،مدرسه
#ylda_rsgm
مقدمه
اگر چه تعداد معلمانی که برای آموزش از کامپیوتر استفاده می کنند از سال 1985 دو برابر شده است، تفاوت های اساسی میان معلمان ابتدایی و دبیرستان در استفاده از کامپیوتر وجود دارد. معلمان ابتدایی بیشتر از معلمان دبیرستان اعلام کرده اند که در آموزش خود به طور منظم از کامپیوتر استفاده می کنند.
بیکنر (1991) گزارش داده است که بیشتر وقت دانش آموزان مدارس ابتدایی هنگام استفاده از کامپیوتر، صرف موضوعاتی در زمینه های درسی به ویژه ریاضیات، فعالیت خواندن و زبان می شود. ولی هنوز بر مشق و تمرین مهارت های محاسبه در ریاضیات و مکانیک زبان تأکید می شود. در دبیرستان، دانش آموزان فقط 25 درصد وقتشان را در موقع کار با کامپیوتر صرف موضوعات تحصیلی می کنند. در عوض نصف وقتشان در زمان کار کردن با کامپیوتر برای یادگیری مهارت های ویژۀکامپیوتری صرف می شود.
در این مقاله سعی بر آن است تا تاثیر کامپیوتر را بر تدریس دوره ابتدایی بررسی کنیم .
امروزه یکی از دلایل گسترش وسیع استفاده از کامپیوتر این است که هزینه های استفاده از آن برخلاف دیگر هزینه های تعلیم و تربیت، عملاً به مقدار قابل ملاحظه ای کاهش یافته است. نسبت به دو دهۀ قبل،بیشترمعلمان یامربیان روی میزخودشان (یادرکیف خود) میکروکامپیوتریاواژه پردازهایی دارندکه ظرفیت حافظه وپردازش بالایی دارند.
آموزش مبتني بر كامپيوتر
(Computer- Based Education CBE) اصطلاح گستردهاي است كه به هر نوع كاربرد كامپيوتر در مجموعههاي آموزشي شامل تمرين، تجربه، شبيهسازي، مديريت آموزشي، حل مسأله، برنامهريزي، توسعه اطلاعات، نوشتن و خواندن از طريق پردازش كلمات و ساير موارد اشاره دارد. علاوه بر اين، از اين اصطلاح براي فعاليتهاي يادگيري با كامپيوتر مستقل و فعاليتهاي كه مواد و مطالب آن از طريق معلمان ومربيان مطرح وارائه ميگرددنيزاستفاده ميشود.
2) آموزش با كمك كامپيوتر
(Computer-Assisted Instruction CAI)
اصطلاح اختصاصيتري است كه اغلب براي فعاليتهاي تمريني و شبيهسازي به كار ميرود، و از طريق سيستم و يا توسعه آموزش سنتي و معلم محور ارائه ميشود.
3) آموزش با مديريت كامپيوتر (Computer-Managed Instruction CMI)
اين اصطلاح براي اشاره به كاربرد كامپيوتر توسط كاركنان مدارس به منظور سازمان دادن به دادههاي دانشآموزان و تصميمها و فعاليتهاي آموزشي به كار ميرود كه در آن كامپيوتر عملكرد دانشآموزان را در آزمونها ارزيابي كرده و آنها را به سوي منابع آموزشي مناسبتر هدايت ميكند.
4) آموزش پربار شده با كامپيوتر
(Computer-Enridhed Instruction CEI)
اشاره به آن دسته از فعاليتهاي يادگيري دارد كه كامپيوتر از طريق آن دادههاي مورد نياز دانشآموزان را به منظور نشان دادن روابط در مدلهاي مربوط به واقعيتهاي اجتماعي و فيزيكي توليد ميكند، برنامههايي را كه توسط دانشآموزان توسعه داده شده، اجرا ميكند، و تمرينهاي بالنسبه بدون ساختار كه براي دانشآموزان با انگيزه و سرآمد طراحي ميشود، تحول كلي ايجاد ميكند.
تعریف تدریس
«تدریس عبارت است از تعامل یا رفتار متقابل معلم و شاگرد، براساس طراحی منظم و هدفدار معلم برای ایجاد تغییر در رفتار شاگردان» (شعبانی، ۱۳۸۴، صص ۱۰۵-۱۰۳).
ویژگی های خاص برای تدریس:
۱- وجود تعامل با رابطه متقابل بین معلم و شاگرد ۲- هدفدار بودن فعالیت معلم ۳- فعالیتی آگاهانه ۴- متناسب با وضع شناختی شاگردان ۵- هدفش ایجاد شرایط مطلوب یادگیری است. (شعبانی، ۱۳۸۴، ص ۱۰۴)
دانش آموزان چگونه یاد می گیرند: برای درک موضوع یادگیری دانش آموزان باید بر موارد زیر توجه کرد که به شرح زیر می باشد (آقازاده، ۱۳۸۴، صص ۷-۳):
الف) مشارکت فعال: «یادگیری در مدرسه مستلزم توجه، مشاهده و یادسپاری، فهمیدن، تنظیم هدف ها و مسئولیت پذیری دانش آموزان است چنین فعالیت شناختی به مشارکت یادگیرنده بستگی دارد.
ایجاد محیطی چالش برانگیز توسط معلم، اجازه ندهید دانش آموزان صرفاً شنونده باشند، برای دانش آموزان فرصت فعالیت های عملی نظیر: تجربه، آزمایش، مشاهده مهیا کنید، آنها را برای شرکت در بحث ها ترغیب کنید، به دانش آموزان فرصت دهید تا درباره ی آنچه می آموزند و شیوه ی آن تصمیم بگیرند. بنابراین یادگیری مستلزم مشارکت فعال و سازنده ی یادگیرنده است.
ب) مشارکت اجتماعی: یادگیری اساساً یک فعالیت اجتماعی است و مشارکت در محیط اجتماعی زیربنای یادگیری می باشد. و دانش آموزان در محیط اجتماعی و تعامل با دیگران بهتر و بیشتر و جدتر می آموزند. در کلاس درس: آنان می توانند دانش آموزان را وارد فعالیت گروهی کنند و خود بر امور نظارت بپردازند، از طریق الگوسازی به دانش آموزان شیوه ی همکاری با یکدیگر را آموزش دهند و امکانات لازم را در اختیارشان قرار دهند، پیوند مدرسه و اجتماع را تقویت کنند.
ج) فعالیت معنادار: افراد زمانی بهتر می آموزند که بتوانند در فعالیت هایی شرکت کنند که از نظر فرهنگی مناسبند و برای زندگی واقعی سودمند انگاشته می شوند. در کلاس درس: معلمان می توانند فعالیت های کلاسی را از طریق انجام آنها در بستری عینی معنادار سازند مثلاً: برای یاد دادن مهارت های ارتباطی آنها را وارد بحث کنند یا برای یاد دادن مهارت نگارش آنها را به تهیه روزنامه دیواری ترغیب کنند، مدرسه می تواند با متخصصان محلی در ارتباط باشد و آنها را برای سخنرانی دعوت کند، معلمان تفاوت فرهنگی را مد نظر قرار دهند.
د) خود نظم جویی و فکور بودن: خود نظم جویی یعنی توانایی فرد برای پایش یادگیری، درک زمان وقوع خطا و آگاهی از شیوه ی رفع آن یعنی دانش آموز تفکر دارد و قادر به تمییز ظواهر از واقعیت ها می باشد. در کلاس درس: طراحی روش حل مسأله، طراحی آزمایش و خواندن کتاب، ارزشیابی سخنان خود و دیگران، وارسی تفکرشان و پرسش و سؤال هایی از خود درباره ی درک و فهم شان، بدست آوردن آگاهی واقعی از خود در مقام یادگیرنده، آگاه شدن از راهبردهای اثرگذارتر برای کاربرد و زمان استفاده از آن.
و) انتقال یادگیری: دانش آموزان نمی توانند آنچه آموخته اند با محیط تطبیق دهند. در کلاس درس: باید دانش آموزان به درک و فهم کافی از درس برسند، بازگو کردن روند استفاده موضوع در زندگی و طبیعت، ربط دادن موضوعات متفاوت آموزش و درک و فهم به جای حفظ و یادسپاری».
س) سازمان دهی مجدد پیش دانسته ها: پیش دانسته ها سبب می شود که گاهی ما درک درستی از موضوع مورد مطالعه نداشته باشیم. مثلاً: زمین را صاف می بینیم و آن را مسطح می پنداریم. در کلاس درس: معلم سؤالاتی بپرسد تا از درک آنها آگاهی یابد، ایده های نادرست را به تدریج برطرف و ایده های درست را تقویت کند و این کار را به صورت عینی نشان دهد.
پیشنهاداتی در حیث مدیریت موثر کلاس: مدیریت موثر کلاس، فرصت تدریس موثر و یادگیری را به حداکثر می رساند
۱ـ کلاس را علاقمند و دلبسته سازید ۲ـ عادلانه رفتار کنید ۳ـ شوخ طبع و بذله گو باشید ۴ـ از تهدید غیرضروری اجتناب کنید ۵ـ از خشم و عصبانیت افراطی اجتناب کنید ۶ـ از صمیمیت بیش از حد اجتناب کنید ۷ـ به شاگردان فرصت هایی برای قبول مسئولیت بدهید ۸ـ توجه خود را با یاد گرفتن نام دانش آموز نشان دهید. ۹ـ از تحقیر دانش آموزان اجتناب کنید. ۱۰ـ آگاه و هوشیار باشید ۱۱ـ از کلام مثبت و مناسب استفاده کنید ۱۲ـ سازمان دهی و نظم و ترتیب داشته باشید. (اصغری پور، ۱۳۸۷، صص۱۳۹ـ۱۴۱)
۱ـ چند قانون شفاف برای کلاس وضع کنید ۲ـ هر رفتار خوب را بلافاصله با یک واکنش مثبت پاسخ دهید ۳ـ از دانش آموزان انتظارات غیرمنطقی نداشته باشید ـ البته آنها را خیلی هم دست کم نگیرید ۴ـ برای دانش آموزان تکلیف سرگرم کننده ای در نظر بگیرد. (خاکسار، ۱۳۸۰، صص۲۸ـ۳۰)
آموزش اثربخش و معلمان اثربخش: آموزش اثربخش به خاطر پیچیدگی آموزش و تفاوت های فردی دانش آموزان مناسب همه نیست. معمان باید بر انواع دیدگاه ها و راهبردها تسلط داشته و در استفاده از آنها، انعطاف پذیر باشند این موضوع مستلزم دو کلمه کلیدی است: ۱ت دانش و مهارت حرفه این ۲ـ تعهد و انگیزش (بیابانگرد، ۱۳۸۴، ص۹)
دانش و مهارت های حرفه ای: معلمان اثربخش بر موضوع اصلی و مهارت های آموزشی تسلط خوبی دارند. آنها دارای راهبردهای آموزشی و روش های تدوین هدف، برنامه های آموزشی و مدیریت کلاس درس بسیار خوبی هستند و این مهارت ها باید در پنج بخش مورد توجه قرار گیرد: ۱ـ مهارت های برنامه ریزی آموزشی و تدوین هدف: معلمان اثربخش خواه سازنده گرا، خواه سنت مدار بدون برنامه و آمادگی وارد کلاس نمی شوند آنان اهداف جزئی و اهداف کلی را برای آموزشی دارند و ملاک های مشخصی برای موفقیت دارند و برای برنامه ریزی آموزشی وقت صرف می کنند. آنها به نحوه ی ارائه و سازمان دهی آن نیز توجه می کنند. ۲ـ مهارت های مدیریت کلاس درس: کلاس را به عنوان یک کل منسجم که با همدیگر کار می کنند اداره می نمایند. محیطی یادگیری را اثربخش می کنند، و راهبردهایی جهت برقراری قواعد و روش ها، سازمان دهی گروه ها، رسیدگی به بی نظمی ها و نظارت بر فعالیت ها ایجاد می کنند. ۳ـ مهارت های انگیزشی: برای خود انگیخته شدن دانش آموزان در یادگیری راهبردهای خوبی دارند. آنها بر دانش آموزان فرصت می دهند در مورد برنامه های خود و طرح های متفکرانه اندیشه کنند. ۴ـ مهارت های ارتباطی: مهارت های صحبت کردن، گوش دادن، غلبه بر موانع ارتباط کلامی، آگاهی از ارتباطات غیرکلامی دانش آموزان و حل سازنده ی تعارض ها نیز برای آموزش اثربخش ضروری است. ۵ـ مهارت های فناورانه: معلمان اثربخش مهارت های فناورانه ی خود را در زمینه های: استفاده از رایانه و علم مدرن گسترش می دهند. (سرمد، ۱۳۷۹، صص۱۱۵ـ۱۱۷ و بیابانگرد، ۱۳۸۴، صص۹ـ۱۵ رؤوف، ۱۳۸۳، صص۱۸۰)
مهمترین مشکل تدریس: ۱ـ توجه نکردن: توجه نکردن علل های مختلفی دارد مثل: ۱ـ نبودن علاقه و انگیزه کافی: معمولاً اشخاص به چیزی که بیشتر علاقه دارند بیشتر توجه می کنند. ۲ـ جالب نبودن محرک: بسیاری از مواقع مطلب طوری مطرح می شود که توجه را جلب نمی کند. با اینکه دانش آموزان برای یادگیری آماده اند به سرعت خسته و بی علاقه می شوند. ۳ـ وجود موانع و عوامل باز دارنده ی توجه مثل عوامل بیرونی (صدا، …) وعواملدرونی،نگرانی،ترس،تخیلات) (شهرآرای،۱۳۷۲، ص ۲۴ تا ۲۵) برای جلب توجه دانش آموزان باید به سه نکته توجه کنیم: ۱ـ انتخابی بودن توجه: افراد آنچه را که می خواهند مورد توجه قرار می دهند. ۲ـ توجه به تفاوت های فردی و وسعت زمانی توجه و حجم مواد آموختنی ۳ـ توجه به رابطه بین وسعت زمان توجه و نوع درس یا فعالیت. (همان منبع، ۱۳۷۲، صص ۲۸ـ۲۶)
تدریس برای فردا
« تغییر نقش معلم در کلاس درس »
ICTچه تاثیری بر معلم و روش تدریس او دارد ؟ نقش معلم چگونه تغییر می کند ؟
ICT یکیاز عوامل تغییر در کلاس های درس است که ویژگی مهمی دارد وآن ، این که هم عاملی برای ایجاد تغییرات و هم ابزاری تغییر دهنده است. ظهور و پیدایش جامعه ی اطلاعاتی ، بسیاری از فریضه های ما را در زمینه ی آموزش با پرسش های اساسی روبه رو ساخته است . فناوری های جدید ارتباطات و اطلاعات ، دنیایی را که در آن زندگی می کنیم و روش های یاد گیری چگونه زیستن را تغییر داده اند. ICT ،منبعی برای تولیددانش،بستری برای انقال محتواو ابزاری برای تعمل ومباحث اتیاددهی – یادگیری می باشد.ورودICTبه کلاس های درس ، چه تاثیری بر معلمان دارد ؟ آیا بر میزان کار و فعالیت آن ها می افزاید یا آن را کاهش می دهد ؟ آیا ICT ابزاری برای کمک به تدریس برنامه ی درسی است یا محتوای برنامه ی درسی را افزایش می دهد ؟ آیا محتوای آموزشی و چگونگی و کیفیت آموزش را تغییر می دهد؟
در این بخش به بررسی این دو پرسش می پردازیم :
- فناوری چه تاثیری بر مدار می گذارد ؟
چگونه ICT یاد گیری را غنی تر می سازد ؟
ارتباطات
کاربردهای جدید فناوری ارتباطات و اطلاعات چون پست الکترو نیکی ، اینترنت و شبکه ی جهانی و ویدئو کنفرانس ، امکانات ارتباطی گوناگونی را برای مدارس فراهم آ ورده است . در کلاسی که دانش آموزان به اینترنت دسترسی دارند ، ارتباط با خارج از محیط و فرهنگ مدرسه میتواند امکان درک فراتر از محیط اطراف و فرهنگ را فراهم نماید. دانش آموزان در یک شهر ، استان و کشور می توانند تجربیات خود را از طریق پست الکترونیکی یا ویدئو کنفرانس با دانش آموزان شهر ها ، استان ها و کشور های دیگر به اشتراک گذارند. آن ها هنگام کار با ICT اغلب در گروه ها با یکدیگر مشارکت می کنند . تجربه ی کار گروهی ICTبر رشد و توسعه ی مهارت های فردی- اجتماعی تاثیرات مفیدی دارد. در حل مسائل به شکل گروهی، در عین این که همه به طور فعال درگیر انجام دادن تکلیف و فعالیت اند ، هر دانش آموز نقش خاصی دارد . ICT ابزاری مناسب برای برقراری ارتباط وکنترل آن دراختیاردانش آموز قرارمی دهد . دانش آموزان درمواجه باچالشهای موجود،اعتمادبه نفس خودراافزایش می دهندواحساس قدرت می کنند . این امر روابط بین معلمان و دانش آموزان را تغییر می دهد . ارتباط های on -Iineبه دانش آموزان قدرت کنترل می دهد . در این حالت ، معلم یک رهبر ، هدایت گر ، یاری دهنده ، همکار و ارز یاب است که نقش سنتی کارشناس موضوعی وی را با مدیر برنامه تلفیق می کند .ICT از طریق درگیر کردن دانش آموزان در کار جمعی مشترک ، یک کلاس درس را به محیطی جامع با دایره شمول وسیع تر تبدیل می کند . ظرفیت و قابلیت ICT به گونه ای است که برای هر دانش آموز ، با هر میزان توانایی مورد استفادهقرار می گیرد . ICTمجموعه ای از ابزار را برای دانش آموز فراهم می سازد تا پس از تسلط بر نکات فنی ، تکالیف و فعالیت های آموزشب را به شکلی جالب تر و لذت بخش تر ارائه نمایند . لازم به یاد آوری است که برخی اوقات این امر با سر خوردگی و یأس همراه است . یکی از چالش هایی که ICT برای معلمان تدارک می بینند تعریف نقش آنان به عنوان تسهیل کننده یاد گیری ، سازمان دهنده ی کار های گروهی ، مدیر فعالیت های کلاس درس و... است. به این ترتیب ، معلمان بیش تر وقت خود را صرف پشتیبانی تک تک افراد یا گروه ها خواهند کرد و کم تر به تدریس در کلاس خواهند پرداخت . نیکلاس نگروپونته می گوید: « ما می توانیم جامعه ای با تعداد کمتری دانش آموزکه توانایی یادگیری درآنهاکم است ومحیط یکه قابلیت آموزش یبیشتری دارد،داشته باشیم. رایانه ها این تغییرات را ایجادمی کنند.»استفاده ازICT محیطی بت قابلیت آموزشی ویژه در کلاس درس ایجاد می کند که به طور مسلم در ظهور ظرفیت های پنهان دانش آموزان اثر گذار خواهند بود .
غنی سازی یاد گیری
برنامه های درسی باید دوباره مورد بررسی قرار گیرند . یادگیری های لازم برای مواجه باآینده ، فراتر از یادگیری دانش محور در مدارس سنتی است . در پی یک دستور کار ، کمیسیون بین المللی آموزش در قرن بیست و یکم یونسکو،چارچوب تحولات آموزشی برای محیط آینده راپیشنهاد داد . این چارچوب،بسترمناسبی برای بحث درباره ی برقراری ارتباط بینICT و یاد گیری است . ایده ی اصلی این گزارش ، ایده ای قوی و مبتنی بر چارچوبی برای یادگیری ، شامل چهار محور و رکن اساسی است :
-یاد گیری برای یاد گرفتن
_یادگیری برای عمل کردن
_ یاد گیری برای زندگی در کنار هم و با هم
_ یادگیری برای بودن
چهار محور یاد شده شکلی جدید و متفاوت از تعادل را بین دانستن و دیگر انواع یاد گیری برقرار می کند . اولین عامل ( محور ) یعنی یاد گیری برای دانستن ، پایه ی بسیاری از آموزش های سنتی است ولی در چار چوب جدید ، « یادگیری برای یادگرفتن » را ایجاد می کند . دومین عامل که وسعت زیادی دارد، تبحر در مقابله با وضعیت های مختلف و کار کردن در گروه است . یاد گیری برای زندگی در کنار هم و با هم تنها به جهانی شدن توجه ندارد و به همان اندازه بر زندگی در خانواده و دیگر اجتماعات کوچک نیز تأکید می کند . به عبارت دیگر ، این محور به معنای توسعه ی درک از دیگران و ارج نهادن به استقلال آنان در سایه ی احترام نهادن به ارزش هی چند گانه ، درک مشترک و صلح است . « یادگیری برای بودن » نیز به توسعه ی ظر فیت های فردی اشاره دارد. ایده ی چهار محور ، چشم انداز ی ازیک فضای خالی دریک چارچوب راارائه میکندکه درآن،یادگیری میتواندبه صورتهاودرابعادمختلف شکل بگیرد . در آموزش های سنتی ، یادگیری خطی است ولی احتمالا در آموزش های آینده ، پیچیده تر خواهد شد و ابعاد مختلف زندگی خارج از مدرسه را نیز در خواهد گرفت.
نقش ICT چیست؟
تجربه نشان می دهد که ICT در برانگیختن تعامل وتضعیف انفعال نقش مهمی دارد شاید ICT بتواند یاددهی _ یادگیری را از محدودیت های برنامه ی درسی خطی برهاند ، بین یادگیری در مدرسه و خارج از مدرسه ، خانه و مکان های دور دست پلی بزند و پایه و اساسی برای مفهوم یادگیری برای زیستن با هم و در کنار هم ، فراهم سازد. هدف « یادگیری رای بودن» رشد و توسعه ی شخصیت و توانایی عمل کردن با استقلال بیشتر ، نقادی و مو شکافی ، بر خورداری از قدرت تمیز وعهده دار شدن مسئولیت های فردی است . در این ارتباط ، آموزش نباید هیچ یک از ابعاد و ظرفیت های فردی شامل حافظه ،استدلالب ، زیباشناسی ، احساسات ، توان فیزیکی و مهارت های برقراری ارتباط را نادیده بگیرید. مفهوم « یادگیری برای بودن » به طرح این مسئله اشاره دارد که یادگیزی ضمنی که در کلاس های درس مرتبط با هم شکل می گیرد ، در آینده جایگاه قانونمند خود را در مدارس خواهند یافت . این مفهوم به شکل زیر خلاصه شده است : اغلب مدارس سنتی چیزی را که « گنج درون » نامیده می شود و آن ، استعدادهای نهفته در وجود هر فرد است ،نادیده می گیرند .ICTبا وجود امکانات بسیاری که در اختیار دارد ، یادگیری را غنی تر می سازد اما ارکان چهار گانه ی اساسی آن بر ارزش و جایگاه رشد متعادل تأکید دارند. معلمان برای دستیابی به این تعادل ، باید رویکرد جدید یاددهی _ یادگیری را پیش گیرند .
آموزش برای فردا
بحث های فوق در زمینه ی ICT ارتباطات و یادگیری ، تغییرات چشمگیر و قابل ملاحظه ای را که در نقش معلم ایجاد شده است ، برجسته می کند . پاره ای از این تغییرات عبارتند از :
_ تغییر نوع ارتباط با دانش آموز
_ تغییر نقش معلم به عنوان یک تسهیل کننده ، مدیر و پشتیبان یادگیری
_ تغییر محتوا و فرصت های آموزشی
_ تغییر کانون و تمرکز کنترل از معلم به فراگیر.
این تغییرات ، چشمگیرند و قابل توجه هستند . ولی موانع بسیاری جدی تر سر راه آن ها وجود دارد . به راحتی می توان دریافت که مشکل اصلی کمبود یا نبود منابع و تجربیات فنی است. گرچه وضعیت به سرعت در حال تغییر است و کمبود رایانه ها و هزینه ی بالای اتصال به اینترنت ، هنوز برای بسیاری مدارس مشکل ساز است اما چنین به نظر می رسد ، که مشکلی اساسی ، دگرگونی و تغییر اساسی در شیوه های تدریس باشد . بیش ترین چالش تلفیق فناوری در مدارس و کلاس های درس مر بوط به نیروی انسانی است نه فناوری . به علاوه ، این دیدگاه فقط در مورد کمک به دیگران در کار کردن با ماشین نیست بلکه اسا سا هدف آن کمک به معلمان در تلفیق و به کار گیری این ماشین ها به عنوان ابزار ی در خدمت تدریس است . معلمان به چه کمک هایی نیاز دارند؟ در گزینش فناوری های جدید ، معلمان با پاره ای موانع احساسی مواجه اند که آن دارند؟ در گزینش فناوری های جدید ، معلمان با پاره ای موانع احساسی مواجه اند که آن ها را می توان در چند مورد زیر خلاصه کرد :
_موانع بزرگ روان شناختی در ارتباط با آزمایش کردن و به کار گیری ICT
_ دشوار بودن تغییر باور های تربیتی و آموزشی زیر بنایی
_ سختی تغییر ساختار «ریشه یافته در ذهن » درزمینه ی «هنر تدریس »
_ ترس معلممان در از دست دادن اختیارات و کنترل کلاس درس ؛ یکی از علل این ترس می تواند عدم اعتماد به نفس آن ها در بهکار گیری ICTو پایین بودن توانایی هایشان در این زمینه در مقایسه با دانش آموزان باشد.
_ عدم هماهنگی معلمان مدارس با تغییرات سریع سخت افزار ها و نرم افزار ها
_ وجود پاره ای مسائل و مشکلات در سطوح موسسات آموزشی یا دولتی
_دست کم گرفتن تلاش معلمان برای یادگیری و کنترل فناوری جدید.
این عوامل ، عوامل انسانی هستند. به نظر می رسد برخی معلمان ICTرا خطری می دانند که تجربیات حرفه ای آنان را تهدید می کند . معلمان فردابایدرویکردی نوبرای کارخودودیدگاهی جدیددرباره ی معناومفهوم آموزش ویادگیری پیداکنند.
بنابر این آن چه گفته شد ICT ابزاری بسیار ارزشمند است ولی استفاده ی موثر از آن مستلزم برخورداری از مجموعه ای از مهارت ها است. معرفی سطوح و مهارت های مختلف به معلمان و دیگر اقشار جامعه چالش بسیار بزرگی ایجاد می کند به خصوص در زمانی که کاربرد فناوری به سرعت یاد گیری آن در حال رشد و توسعه است.
کاربرد موثر ICT از نگرش ها و رویکردهای یاد دهی - یاد گیری جدا نیست . معلم جدید باید رویکردی را در پیش گیرد که نسبتا باز ، ترغیب کننده و به دنبال خلاقیت باشد یاد گیری را پشتیبانی و تسهیل کند و محیطی مناسب برای هدایت آن فراهم سازد.
بنابراین لازمه تلفیق موثر ICT در مدارس تحول و دگرگونی فرهنگ مدرسه است. شاید بتوان ICT راکاتالیزوری درنظرگرفت که شیوه های تفکردرمورد یاد دهی - یاد گیری را فعال می کند و موجب تغییر در کلاس های درس می شود. برای پاسخ گویی نیاز های مطرح شده تلفیق ICTبا آموزش ضرورتی انکار ناپذیر است.
در طراحی یک واحد درسی (یاد گیری ) مبتنی بر ICTبه چه نکاتی باید توجه کرد؟
معلمان برای طراحی یک واحد درسی بر ICT باید همواره به نکات زیر توجه داشته باشند.
1. استفاده از ICTبرای دست یابی به اهداف آموزشی چه زمان می تواند مفید باشد ، چه زمانی تاثیر کمی دارد و حتی مناسب نیست . در این تصمیم گیری باید چگونگی عملکردICTو راه ها و روش های دست یابی به اهداف یاد دهی - یاد گیری را در نظر گرفت . برخی از نکات مورد توجه در این مورد عبارت اند از:
2 . چگونه میتوان ازICTبرای دست یابی به اهداف یاددهی - یادگیری استفاده کرد؟
-دانش آموزان می توانند از ICT برای پیدا کردن پاسخ صحیح سوال ها، متناسب با موضوع درس استفاده کنند.
-دانش آموزان می توانند برای ذخیره کردن و ارزیابی و بهبود کار و تکالیف ، از ابزار ICT استفاده کنند.
-معلم باید ارتباط بین کاربرد ICT و هدف تدریس و تاثیر آن بر کاربرد های روزمره را برای دانش آموزان روشن کند..
3- معلمان باید ابعاد و بخش هایی از تدریس را که در آن از ICTاستفاده می شود ، در طرح درس های خود مشخص کنند؛برخی از موارد استفاده از ICTعبارت اند از :
-روش ها و شیوه های استفاده ازICT برای رسیدن به اهداف یاددهی -یادگیری
-تعیین سوال های کلیدی و فرصت ها و وضعیت مداخله ی معلم برای ایجاد انگیزه در دانش آموزان و هدایت آنها
-تعیین روش های ارزش یابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و ثبت آنها
-تعیین معبارهای قضاوت در زمینه ی یافته های دانش آموزان تا استفاده از ICT موجب نادیده گرفتن این یافته ها و پیشرفت ها نشود.
- توجه به هرگونه تاثیر استفاده از ICT در سازماندهی و انتقال مفاهیم درس و چگونگی مدیریت آنها
- بررسی تناسب ICT مورد استفاده، با توانایی های دانش آموزان با در نظر گرفتن این نکته که برخی از دانش آموزان ممکن است از قبل در استفاده از ابزارموردنیازتبحرلازم راداشته وبرخی فاقداین تبحرباشند.
4-معلمان به منظور دست یابی به اهداف آموزشی، باید از چگونگی سازماندهی منابع ICT موجود آگاه باشند. این سازماندهی شامل موارد زیر است:
-استفاده از ابزار ICT برای تمامی افراد کلاس یا یک گروه برای معرفی و مرور مجدد یک موضوع یا برای کسب اطمینان از دست یابی دانش آموزان به مفاهیم اصلی درس.
-تقسیم بندی دانش آموزان در گروه های فردی،دو نفره یا چند نفره،به منظور حصول اطمینان از استفاده آنان از ابزار ICT و درگیر شدن آن ها با آن،تلاش و تعامل و همکاری با یکدیگر و مداخله در صورت نیاز.
-در دسترس بودن منابع ICT برای دانش آموزان به منظور استفاده در تحقیقات یا سایر موارد در حین درس ، طراحی و اجرای فعالیت و کسب اطمینان از مفید بودن وتناسب با هدف آموزشی مورد نظر
-حصول اطمینان از ارتباط بین فعالیت مورد نظر و آنچه با استفاده از ابزار ICT صورت می پذیرد.
توجه داشته باشید که ابزار ICT برای پشتیبانی اهداف تدریس است و نباید مفاهیم مورد تدریس را تحت الشعاع خود قرار دهد.
5-معلمان بایدتشخیص دهندکه استفاده ازICT برای تدریس به دانش آموزان با نیاز های ویژه ، به طور خاص چه کمکی می کند تا بتوان آنها را با برنامه درسی همراه ساخت و بین برنامه درسی و نیازهای ویژه آنان هماهنگی ایجاد کرد.
6-معلمان باید بهترین ومناسب ترین ابزار ICTرا برای دست یابی به اهداف آموزش خود و کار کردن با آنها را با بررسی نقادانه ی نرم افزار های خاص یا عمومی انتخاب کنند.
7-معلمان باید قابلیت های ICT در موضوع درسی را در دانش آموزان رشد دهند و تقویت کنند.این کار به روش های زیر انجام می پذیرد :
-بحث و گفت و گو در زمینه مهارت های ICT (آموزش مهارت ها در صورت لزوم)و کاربرد های آن در آموزش.
-استفاده ی دقیق و مناسب از واژه ها و توضیح دادن واژه های مرتبط با کاربرد ICT در موضوع درسی.
-استفاده از ICT به شکلی که الگو و مدلی مناسب برای دانش آموزان باشد و حصول اطمینان از کاربرد صحیح ICTتوسط آنان
- معلمان باید به هنگام استفاده از ICT ,یادگیری. دانش آموزان و چگونگی استفاده ی آن ها از ICTرا زیر نظر بگیرند و ارزشیابی کنند.آن ها در ارزش یابی پیشرفت دانش آموزان باید به نکات زیر توجه داشته باشند.
-اهداف آموزشی و اجرایی ICT مورد نیاز و چگونگی به کارگیری آن برای رسیدن به هدف را به خوبی بشناسند.
-فعالیت های مبتنی بر ICT ذانش آموزان را مشاهده کرده و در صورت لزوم در آن مداخله کنند.
-با طرح چند سوال دانش آموزان را به فکر کردن برای توجیه مناسب بودن ابزار ICT ملزم کنند.
-با توجه به استانداردهای دست یابی به موضوع درسی، منابع مورد استفاده ی ICT را بشناسند.
-با نتایج استفاده از رایانه و تاثیرآن برانتظارات معلم ازیافته های دانش آموزان،آشناباشند.
-معیارهایی را که از طریق آنها بتوان میزان تاثیر استفاده از ICTرا در یادگیری دانش آموزان اندازه گیری کرد، تعیین نمایند.
-میزان یافته های تک تک دانش آموزان را طی فرآیند یک فعالیت گروهی از طریق مشاهده ، ثبت داده ها،مداخله در فرآیند و گفت و گو با دانش آموزان تعیین کنند.
-از کیفیت یادگیری دانش آموزان از موضوع درسی ارائه شده توسط ICTاطمینان حاصل کنند.
-در صورت استفاده از ابزار ICT در تدریس ، برای ارزش یابی تشخیصی، تکوینی و پایانی فعالیت های مبتنی بر ICT طراحی کنند و مقررات و شرایط استفاده از ICT برای ارتقا ی دانش آموزان ،سطح ادراک آنان و نیز میزان دست یابی شان به مفاهیم را تعیین کنند.
-حوزه وسیعی از ابزارهای ارتباطی و اطلاعاتی و محتوای آنها را مورد ارزیابی قرار دهند تا بتوانند انتخاب ابزار ICT رادر طراحی درس ، تدریس،ارزشیابی و مدیریت کلاس را توجیه نمایند.
هنگام ارزشیابی،تنها کیفیت ارائه و پیچیدگی ابزار مورد استفاده ،نباید ارزش یابی شود.
فرآیند طراحی واحد یادگیری با استفاده از ICT
-تعیین اهداف اصلی درس
-تعیین سطوح مختلف توانایی های دانش آموزان
-پیدا کردن نقطه مشترک (سطح پیش دانسته ها ) قابل درک برای همه ی دانش آموزان
-طراحی فعالیت های گوناگون متناسب با سطح توانایی دانش آموزان با سطح پایین تر از نقطه شروع
-طراحی فعالیت های متفاوت جهت پرورش و ارتقای سطح توانایی دانش آموزان با توانایی های بالاتر
-آگاهی از میزان تاثیر استفاده از ICT در ارتقای کیفیت یاددهی -یادگیری و ایجاد فرصت های آموزشی مبتنی بر ICT
-تعیین سازمان دهی آموزشی و فعالیت های داخل یا خارج از کلاس
-تهیه مواد آموزشی لازم برای انواع فعالیت ها شامل فعالیت های از پیش طراحی شده یا طراحی شده توسط معلمان و برگه ها و کپی های لازم،فایل های از قبل تعریف شده (صفحه ی گسترده،فایل هایی شامل داده ها و....)
-تعیین چگونگی گروه بندی دانش آموزان ؛ آیا دانش آموزان کلاس با هم کار می کنند، در گروه های مختلف کار می کنند ، یا دو به دو و ....
-تعیین شیوه ها و ابزار ارزش یابی متناسب با شیوه ها و ابزار های استفاده شده در طرح درس.
دانش آموزان را باید به یاری دادن یکدیگر به ویژه هنگام کار با ابزار ICT ترغیب و تشویق کرد.
بازبینی وارزیابی واحدیادگیری طراحی شده
ارزیابی ازفعالیتها: آیافعالیت برای دستیابی به اهداف ارزیابی مناسب بوده است یا باید تعدیل شود، به علاوه تاثیر ICTدر درک بهتر دانش آموز نیز باید مورد ارزیابی قرار گیرد . برگه ی مرور و باز بینی می تواند در این زمینه به شما کمک کند.
برگه ی مروروبازبینی فعالیت
هدف این برگه،فراهم آوردن اطلاعاتی است که به شما در تجزیه و تحلیل و تکمیل فعالیت انجام شده جهت استفاده در سایر گرو هها یا زمان های دسگر کمک می کند.
1. از فعالیت چه انتظاری دارید؟ مقاصد و اهداف یادگیری شما کدام اند؟
2. شما به کدام دانش و مهارت های دیگر نیاز دارید؟
در زمینه فناوری
در زمینه موضوع درسی
3. دانش آموزان به کدام دانشهاومهارتهای دیگرنیازدارند؟
در زمینه فناوری
در زمینه موضوع درسی
در زمینه راهبرد ها و رویکردها
4. آیاتمرکزبررشدوتوسعه مهارت است یادرک مفهوم آن؟
5. آیادرجریان فعالیت<دانش آموزان بر درک موضوع بیشتر تمرکز داشته اند یا صرفا از دستور العمل ها
تبعیت می کردندیادکنه های رایانه رافشارمیدادند؟
6. استفاده ازفناوری چه تأثیر ی برپاسخ پرسشهای 4و 5 داشته است؟
7. آیااستفاده ازفناوری برترتیب ( تقدم وتاخر ) مفاهیم تدریس شده تاثیری داشته است؟
8. مزایاومعایب استفاده ازفناوری چیست؟
9. استفاده ازابزارفناوری چه فرصتهایی رابرای برقرای ارتباط باسایرموضوعات درسی دیگر وزندگی
روزمره فراهم کرده است؟
10. آیاشیوه هاوابزارهایارزشیابی بااهداف پیش بینی شده متناسب بوده اند؟
11. درطراجی درس بعدی چه تغییری درطرح درس خودایجادخواهیدکرد؟
امیدواریم اگرتاکنون این کارهاراانجام نداده اید ،به استفاده ازICTدر کلاس درس خودتمایل پیداکرده باشید. بدیهی است که همچون دیگرجنبه هایآموزش، با تمرین و تکرار بیشتر ، کارها آسان تر شمند. توصیه می شود در صورت امکان ، جزوه های خود را با سایر معلم ها مقایسه کنید یا با آن ها تبادل نظر کنید طرح درس مشترک بنویسید، در مورد موفقیت ها و مشکلاتی که داشته اید( همه ی ما داشته ایم؟) با هم صحبت کنیدو...
سطح یک فعالیت را میزان در گیری و تعامل فرا گیر با ابزار ICT در راستای هدف درسی تعیین می کند.
تكنولوژي نقش بسيار اساسي و اختصاصي براي آموزش و به ويژه معلمان ايفا ميكند به گونهاي كه نه تنها انجام كارهاي عادي تدريس را براي آنان آسانتر ميسازد، بلكه اين امكان را فراهم ميآورد تا فعاليتهاي يادگيري جديدي ايجاد كنند و محيط يادگيري را به گونهاي طرحريزي نمايند كه حتي دانشآموزاني كه داراي ناتوانيهاي گوناگون در يادگيري هستند، همراه با ساير دانشآموزان به فراگيري مطلب بپردازند. به گونه كلي اثرات مثبت يادگيري از طريق تكنولوژي كامپيوتر را ميتوان در سه بخش تشريح كرد:
1) اثر تكنولوژي كامپيوتر بر پيشرفت دانشآموزان
2) اثر تكنولوژي كامپيوتر بر خود پنداره و نگرش دانشآموزان نسبت به يادگيري
3) اثر تكنولوژي كامپيوتر بر تعامل بين معلمان و دانشآموزان در محيط يادگيري
تكنولوژي و پيشرفت دانشآموزان
نتايج پژوهشهاي متعدد نشان ميدهد كه تأثير تكنولوژي كامپيوتر بر پيشرفت دانشآموزان انكارناپذير است. برخي از پژوهشهايي كه در اين زمينه انجام شده در قالب فراتحليل اثرات آموزش مبتني بر تكنولوژي و مقايسه آن با ساير روشهاي آموزش است. فراتحليل به عنوان يك روش مفيد (و تا اندازهاي مجادله برانگيز) به گونه طراحي ميشود كه بتواند در قالب عبارتهاي كلي، يافتههاي تعداد زيادي از مطالعات مربوط به يك موضوع خاص را خلاصه كند. اين روش از تكنيكهاي آماري براي تجزيه و تحليل و تركيب دادههاي حاصل از مطالعات به منظور ارائه يافتهها در يك اندازهگيري مشترك تحت عنوان اندازه اثر استفاده ميكند. اين مشخصه آماري ميزان تفاوت بين دو مقايسه (آموزش مبتني بر تكنولوژي و ساير روشهاي آموزشي) را نشان ميدهد. روانشناسان اندازه اثر برابر با 3/0 را نشانه تفاوت مهم و تقريباً معادل سه ماه كسب پيشرفت در دانشآموزان ميدانند. از اين رو، چنانچه اين مقدار در جهت آموزش مبتني بر تكنولوژي باشد نشان ميدهد كه اثرات اين گونه آموزش بيشتر و معنادارتر است. فراتحليل كاليك و كاليك (1995) بر پايه 254 مطالعه كنترل شده از سطح كودكستان تا دبيرستان نشان داد كه آموزش با كامپيوتر حتي در مطالعات فردي كه سطح پيشرفت افراد در آنها از لحاظ آماري معنادار است به گونه متوسط تا 3/0 اندازه اثر داشته است. علاوه بر اين، فراتحليل مربوط به كارهاي پردازش كلمات در آموزش نوشتن كه توسط بانگرت درانز (1993) انجام شده نشان ميدهد به كارگيري پردازش كلمات در آموزش نوشتن ميتواند سطح كيفي نوشتن دانشآموزان را به گونه قابل ملاحظهاي افزايش دهد. زبان يكي از حوزههاي بسيار مهم براي متخصصان و كارشناسان اين زمينه است به گونهاي كه بيشتر پژوهشهاي مربوط به تكنولوژي آموزشي در سالهاي اخير معطوف به آن بوده است، به طور كلي، مطالعات اخير در اين زمينه نشان داده است كه كاربرد تكنولوژي ميتواند پيشرفت دانشآموزان را در زبان و به همان نسبت در خواندن، نوشتن و هجي كردن كلمات تسريع و بهبود بخشيده و به آنها در كسب مهارتهاي مختلف زبان مانند درك روابط بين اجزاي زبان، طبقهبندي و درك خواندن، تشخيص آوايي، تطابق نشانه صوت، درك شنيداري، رمزگشايي در متن، آگاهي آواشناختي، پيشرفت در خواندن، و هجي كردن كمك كند.
مقايسههايي كه بين آموزش سنتي رياضي با نمونههاي آموزش مبتني بر كامپيوتر انجام شده است.
نتايج يادگيري مثبت و پيشرفته را كه مربوط به كاربرد تكنولوژي به ويژه نرمافزارهاي حل مسأله است، نمايان ميسازد (فلچر، هاولي و پيله 1990).
استفاده از تكنولوژي آموزشي در يادگيري علوم نيز نتايج مشابهي به دست داده است. براي نمونه مقايسه بين دانشآموزان درس زيستشناسي در دبيرستان كه تنها از طريق شبيهسازي مبتني بر ديسكتهاي نمايشي درباره تشريح قورباغه آموزش ديده بودند با كساني كه اين تشريح را به گونه دستي و بدون كاربرد ديسكت انجام دادند، در آزمون تشخيص كالبد شناختي قورباغه تفاوت معناداري نداشتند. اين مطلب نشان ميدهد دستكم يادگيري برخي اطلاعات از طريق شبيهسازي ميتواند به اندازه يادگيري از طريق تجربههاي عيني و دستي مؤثر باشد و شايد مهمتر از آن بتوان گفت گروهي كه از شبيهسازي به منظور آمادگي براي تشريح واقعي استفاده كردند، عملكرد معنادارتري نسبت به گروهي به دست آوردند كه تنها به تشريح عيني پرداختند. (كينزي، اشتراوس و فاس 1993).
در ميان مفيدترين يافتههاي پژوهشي درباره ابزارهاي آموزشي پيشرفته به نظر ميرسد طراحي نرمافزارهاي خاص در كيفيت و ميزان يادگيري دانشآموزان تأثير به سزايي داشته باشد. به اعتقاد بيالو و سيوين كاچالا (1990 ) چنانچه دانشآموزان نسبت به ميزان، مرور و توالي آموزشي تا اندازهاي كنترل داشته باشند ميتوانند پيشرفت بالاتري نسبت به زماني به دست آورند كه كنترل تمام تصميمهاي آموزشي بر عهده نرمافزار است. اما براي دانشآموزاني كه پيشرفت آنها كم و يا داراي دانش اندك درباره موضوع هستند راهنماي آموزشي پرساختار، مناسبتر است. براي نمونه، دانشآموزان پايههاي پنجم و ششم كه بر مدت زمان صرف شده براي هر صفحه در آموزش تعاملي با كامپيوتر كنترل داشتند، نسبت به آنهايي كه از همان نرمافزار اما بدون كنترل بر مراحل آن استفاده ميكردند، نمره بالاتري به دست آوردند (دالتون، 1990). به همين ترتيب پيشرفت دانشآموزاني كه از نرمافزار هندسه پايه با توانايي اعمال كنترل بر مثالها، تمرينها و مرور مطالب استفاده ميكردند در مقايسه با دانشآموزاني كه نسخه ديگر نرمافزار اما بدون اعمال كنترل را به كار ميبردند، بيشتر بوده است (هانافين و ساليوان، 1990).
از سوي ديگر، در نرمافزارهاي تمريني، برنامههايي كه اطلاعات مربوط به پاسخ درست را فراهم ميآورد، نسبت به برنامههايي كه نياز به پاسخ دانشآموزان دارد تا آنها را تصحيح نمايند، اثر بيشتري بر يادگيري ميگذارد (بيالو و سيوين كاچالا، 1994).
بدون ترديد، مطالعات متعدد ارزش نرمافزارهايي كه دانشآموزان را به سوي پاسخ درست هدايت ميكند نسبت به نرمافزارهايي كه تنها پس از ارائه پاسخ دانشآموزان آنها را تصحيح ميكند نشان داده است. مطالعهاي كه بر روي دانشجويان دانشگاه انجام شده نشان ميدهد دانشجوياني كه اطلاعات و دانش مربوط به پاسخ درست را طي خواندن متون اجتماعي دريافت كردند بسيار موفقتر از دانشجوياني بودند كه تنها پاسخ درست را پس از بازخورد خويش به دست آوردند (هاني، 1995).
از سوي ديگر به اعتقاد بسياري از صاحبنظران نرمافزارهايي كه در بردارنده راهبردهاي شناختي است، پيشرفت بيشتري براي فراگيرندگان ايجاد ميكند. راهبردهاي شناختي مفيد شامل تكرار، تمرين محتوا، تفسير، خلاصهسازي نقشهبرداري يا نمودارسازي شناختي، استخراج شباهتها، استنباط و توليدمثالهاي بارز، تكنيكهاي خاص براي خواندن از حوزههاي محتوايي مختلف و كاربرد اطلاعات تصويري ميشود. هرچند پژوهشهاي مربوط به تأثير راهبردهاي آميخته و تركيبي هنوز بسيار محدود است، اما تمايل به ايجاد روشهايي كه بتواند بهگونه مستقيم در نرمافزارهاي يادگيري اينگونه راهبردها را فراهم كند، بسيار رشد كرده است. در يكي از اين مطالعات كه بر روي دانشآموزان كمتوان دبيرستاني انجام شد، آزمودنيها از نرمافزاري استفاده كردند كه مجبور بودند در پاسخ به يك مسأله منطقي نمودار درست را انتخاب كنند. اما به دانشآموزاني كه از نسخه ديگر نرمافزار استفاده ميكردند، آموزش داده شد كه چگونه يك نمودار را پيش از انتخاب، رسم كنند. نتايج نشان داد گروه دوم پيشرفت و عملكرد بسيار بالاتري نسبت به دانشآموزان گروه نخست به دست آوردند. علاوه بر اين، اين گروه در حل تكاليف منطقي دشوارتر نيز موفقتر بودند (گروسن و كارنين، 1990).
پژوهشگراني كه اثرات آموزش صوتي را با نرمافزارهاي كنترلكننده كامپيوتري درباره توانايي كودكان در درك داستان مقايسه كردهاند، به اين نتيجه رسيدهاند كه دانشآموزان گروه دوم در خلاصه كردن داستان، استنباط عبارتها و جملهها و ارائه اطلاعات مختلف درباره داستان نسبت به گروه نخست بسيار مناسبتر و كارآمدتر عمل ميكردند. اين دانشآموزان كه برخي از آنها در حد مرزي (خطرناك) بودند مؤلفههاي كليدي بيشتري از داستان را بيان ميكردند، مؤلفههايي مانند نقطه شروع داستان، مسأله تلاش براي حل مسأله و نتيجهگيري پاياني. از اين رو، پژوهشگران نتيجه گرفتند كه نرمافزارهاي صوتي - تصويري كامپيوتري در شكلگيري بازنماييهاي ذهني داستان، كمك زيادي به دانشآموزان ميكند و ميتواند حس كلي آنها را نسبت به ساختار داستان و مهارتهاي مهم خواندن توسعه دهد.
تكنولوژي و خودپنداره دانشآموزان
يافتههاي متعدد، اثرات مثبت تكنولوژي بر خودپنداره دانشآموزان را نشان داده و از توان بالقوه تكنولوژي آموزشي بر بهبود نگرش دانشآموزان نسبت به خود حمايت ميكند. استفاده از كامپيوتر ميتواند انگيزه يادگيري در دانشآموزان را نيز افزايش دهد. كالي (1997) با بررسي نسبتاً جامع مطالعاتي كه در آن از تكنولوژي آموزشي استفاده شده، دريافته است كه آموزش بر پايه كامپيوتر علاوه بر فردي ساختن آموزش و ارائه بازخورد فوري به دانشآموزان، ميتواند حتي پاسخها را تصحيح كند. به اعتقادي وي، افزايش انگيزه مطالعه در دانشآموزاني كه از طريق كامپيوتر درس ميخوانند مربوط به سهولت تصحيح اشتباهات، ايجاد محيط شبهشخصي، افزايش عزت نفس، كنترل فعال بر محيط و توانايي كار كردن برپايه روش و فراخور خويش است. علاوه بر اين، نتايج مطالعات نشان ميدهد كه كاربرد آموزش مبتني بر كامپيوتر در دانشآموزان ابتدايي احساس نيرومندتري نسبت به موفقيت در مدرسه ايجاد ميكند، ضمن آنكه قرار دادن كامپيوتر در مدرسه براي دانشآموزان منجر به رشد عزتنفس و اعتماد به نفس در آنها ميشود (ديگرو، 1990).
بدون ترديد، دانشآموزاني كه خود را از لحاظ يادگيري موفق در نظر ميگيرند از مدرسه لذت بيشتري ميبرند، بهترين و بيشترين تلاش را به عمل ميآورند و موفقيت درسي بيشتري كسب ميكنند. آموزش با كامپيوتر منجر به بهبود نگرش دانشآموزان نسبت به حوزههاي مختلف نيز ميگردد. اين حوزهها شامل بهبود نگرش نسبت به خود به عنوان يادگيرنده، استفاده از كامپيوتر در آموزش و نسبت به كامپيوتر به گونه كلي، مطالب درسي، كيفيت آموزش و نيز بهبود نگرش نسبت به مدرسه ميشود. از سوي ديگر، ياديگري با كمك كامپيوتر منجر به دستيابي به سطح بالايي از خودكارآمدي، افزايش نرخ توجه به مطالب، افزايش زمان انجام تكاليف و نيز افزايش رفتار اجتماعي ميگردد. طرحها و تمرينهاي درسي كه با تكنولوژي آموزشي پيشرفته به ويژه با كامپيوتر ادغام شده باشد، ميتواند فهم مفاهيم و اصول چالشانگيز را آسانتر سازد. براي نمونه، دانشآموزاني كه فراگيرندگان ديداري هستند، ميتوانند از تصاوير متحرك و ثابت و نيز نمايشهاي ويدئويي كه در نرمافزارهاي آموزشي قرار دارد بسيار سود ببرند. نرمافزارهاي ابزاري (نرمافزارهايي كه انجام يك تكليف را آسانتر و كارآمدتر ميكند، مانند پردازشگر كلمات يا بستههايي كه جدول ورود داده دارند) ميتواند خلاقيت و كنجكاوي را پرورش داده و انجام تكاليف را آسانتر سازند. نرمافزارهاي شبيه ساز نيز ميتواند تجربههاي تعاملي و پاداشهاي دروني ايجاد كند كه متون درسي به تنهايي قادر به آن نيستند براي نمونه، تكنولوژي ميتواند امكان ايفاي نقش يك قهرمان تاريخي را در قرون گذشته براي دانشآموز فراهم آورد.
تكنولوژي و تعامل دانشآموزان و معلمان
گرچه اكثر پژوهشهاي انجام شده در اين زمينه به واقع كلاس - مبنا بوده و در مورد مراكز و برنامههايي كه مربوط به ايجاد و استفاده از محيطهاي يادگيري تكنولوژيكي است پژوهشهاي كمتري انجام شده اما نتايج به دستآمده موجب شكلگيري بينش مثبت نسبت به نقش تكنولوژي كامپيوتر در آموزش شاگردمحور، تعاملي و نيز همكاري بيشتر براي حل مسأله شده است.
نتايج فراتحليل رايان (1991) در مورد تأثير آموزش مبتني بر كامپيوتر بر پيشرفت دانشآموزان ابتدايي نشان داد كه سه مؤلفه اصلي در كارآمدتر ساختن محيط يادگيري نقش اساسي دارد:
1) تعامل شخصي ميان اعضاي كلاس (تعامل دانشآموز - معلم و تعامل دانشآموزان با يكديگر)
2) يكي ساختن تكنولوژي با مطالب درسي كلاس توسط معلم
3) ايجاد فعاليتهايي كه به دانشآموزان امكان ميدهد تا يادگيري خود را جهت داده و يا آن را ابراز نمايند.
بيكر (1995) معلماني را كه ميتوانند اين سه مؤلفه يا تعاملهاي مشابه را هماهنگ نمايند، تحتعنوان معلمان نمونه طبقهبندي ميكند. به اعتقاد وي اين گونه معلمان را ميتوان راهنمايان مدرسه در تكنولوژي دانست زيرا آموزش رسمي را با تدريس كامپيوتر مورد توجه قرار ميدهند و براي كار با كامپيوتر به عنوان يك نوع وظيفه و تكليف، ساعتهاي زيادي را در مدرسه ميگذرانند. علاوه بر اين، بيكر عوامل زمينهاي ديگري را نيز مطرح ميكند كه در ادغام موفقيتآميز كامپيوتر در آموزش مشاركت دارد عواملي مانند وجود شبكه اجتماعي معلماني كه از كامپيوتر استفاده ميكنند، حمايت سازماني از سوي مدرسه و مديران منطقه و منابع كافي براي پيدا كردن نرمافزار و گروهبندي مناسب دانشآموزان. مطالعات ديگر نيز اهميت تجربه و نگرش معلمان را خاطر نشان كرده و به تشريح روشهايي پرداخته است كه از طريق آنها الگوهاي تعاملي توسعه مييابد. به گونه كلي پژوهش درباره عوامل زمينهاي مربوط كاربرد تكنولوژي در مدارس، عوامل و تعاملهايي را كه در مؤثر ساختن محيط يادگيري مبتني بر تكنولوژي دخالت دارد مشخص كرده و در پي تعيين عوامل مؤثر ديگر هستند.
آمارهای موجود در مورد افزایش دسترسی به کامپیوتر و تأکیدات آشکار جامعه بر آن ها ما را وادار می کند بپرسیم، چرا اغلب معلمان از کامپیوتر کلاسشان استفاده نمی کنند. دلایلی در این زمینه وجود دارد که به تعدادی می توان اشاره کرد (1993، Ely به نقل از بیکنر)؛
1. نرم افزارهای ضعیف و عدم دقت کافی معلمان
2. عدم باور به مفید بودن کامپیوتر
3. فقدان برنامه ریزی بلند مدت؛ بعضی از معلمان اعلام می کنند که در مدارس آن ها اغلب روندی برای برنامه ریزی بلند مدت در رابطه با تکنولوژی وجود ندارد. بنابراین آن ها مطمئن نیستند کدام نوع از تکنولوژی برایشان قابل دسترسی خواهد بود.
4. کامپیوتر به عنوان یک جانشین؛ کامپیوتر ممکن است به عنوان یک جانشین بر توجه دانش آموزان از معلم به سوی کامپیوتر مطرح شود. نرم افزارهای کامپیوتری وقتی خوب طراحی شوند می توانند به صورت آموزش فردی به کار رفته و سودمند، برانگیزنده و جالب باشند.
در کل در مورد کامپیوترها باید گفت که این وسایل قادرند بسیاری امور را در حداقل زمان و با دقت کافی و بدون اینکه احساس خستگی نمایند و یا هزینه های زیادی را در بر داشته باشند، انجام دهند. یکی از کاربردهای کامپیوتر در آموزش افراد، نقش آموزش دهندگی آن است. کامپیوتر به عنوان یک استادی که بدون اغماض، خستگی، فراموش کاری و سایر عللی که باعث ایجاد ضعف در آموزش می گردد، با دقت بسیاری که دارد، نقش بسیار مهمی را ایفا می کند. جدیدترین یافته های بشر در هر کجا که باشند بدون محدودیت جغرافیایی و بدون بعد مسافت در اختیار شماست،
به شرطی که به شبکه های اطلاع رسانی متصل باشید.
سام 4 ساله و برادر 6 سالهاش رامین تا وقتی كه 2 و نیم ساله شوند تلویزیون تماشا نمیكردند، زیرا پدرشان كه از قضا روانپزشك است فکر می کند تماشای تلویزیون هیچ تاثیری بر كودكان ندارد. حالا هم كه بچهها بزرگتر شدهاند پدرشان به آنها اجازه میدهد تكنولوژیهای روز را امتحان كنند. او از اینكه آنها به این سرعت كار با آنها را یاد گرفتهاند، شگفتزده شده است. این روزها سام فهمیده چطور با آی فون پدرش از او عكس بگیرد. هر چند هنوز یاد نگرفته چطور آن را در اینترنت آپلود كند. بله! شما درسال 2012 زندگیمیكنید؛ سالی كه شاید بچههای پیشدبستانی آن نتوانند بند كفشهایشان را ببندند اما میتوانند با آخرین گجتهای روز دنیا كار كنند. همه شما میدانید كه برای عملكرد بهتر كودكان در مدرسه باید آنها را از دنیای عجیب بزرگترها كمی منفك كرد اما از سوی دیگر تكنولوژی به طرز اعجابآوری دنیای همه را تسخیر كرده است. اما آیا غوطهور شدن در تكنولوژی میتواند با تعاملات انسانی در كودكان جایگزین شود؟ بد نیست با برخی تدابیری كه باید در برابر هجوم این دنیای غریب و هیجانانگیز داشته باشید، آشنا شوید.
آمار چه میگوید؟
سال 2010 مطالعهای در ایالاتمتحده نشان داد، كودكان مدرسهای به طور متوسط 7 و نیم ساعت در روز را با تلویزیون، كامپیوتر، تلفن یا دیگر وسایل دیجیتالی میگذرانند كه یك ساعت و 17 دقیقه بیشتر از آخرین مطالعهای است كه 5 سال پیش انجام شده بود.
براساس یك مطالعه تقریبا یكچهارم والدین آمریکایی آیپاد و گوشی هوشمند را در اختیار كودكانشان قرار میدهند تا بتوانند به كارهایشان برسند.
تقریبا 40درصد از كودكان 8 ساله و كوچكتر برای برخی كارها از تبلتها و گوشیهای هوشمند استفاده میكنند.
در ایالات متحده استفاده از تبلت توسط كودكان 12ساله و كوچكتر، از سال 2011 تاكنون 10درصد افزایش داشته است.
به نظر میرسد بسیاری از والدین فكر میكنند این ابزار فقط آنها را مشغول نمیكند بلكه به كودكان كمك میكند بزرگ شوند و یاد بگیرند. بر همین اساس 77درصد از والدین فكر میكنند تبلتها به خلاقیت كودكان كمك میكنند.
مزایای فناوریهای جدید
برای كودكان خردسال وسایل الكترونیك میتواند به آنها كمك كند تخیل و احساساتشان تحریك شود. برخی از این وسایل حتی میتوانند به ارتقای شنوایی، صحبت كردن و همچنین یادگیری كمك كند.
دستگاههای الكترونیك و بازیها تاثیر مثبتی در توسعه مهارتهای تحلیلی و شناختی دارد. این میتواند در ایجاد تفكر خلاق، مهارتهای تحقیقی، تفكر استراتژیك و پرورش پتانسیل خلاقیت در بچهها نقش مهمی داشته باشد.
این وسایل میتواند در بهبود مهارتهای دستی و سواد كامپیوتری تاثیر داشته باشد. این ابزار همچنین میتوانند استرس كودكان را كم كند و آنها را سرگرم كند.
یكی دیگر از مزایای قابل ذكر ارتقای اعتمادبهنفس آنها با تسلطشان به بازیهاست. همچنین در توسعه هماهنگی چشم، دست و ذهن موثر است.
معایب فناوریهای جدید
براساس یك نظرسنجی كودكان به طور متوسط 7 ساعت در روز را با تلویزیون، بازیهای الكترونیكی، اینترنت و تلفن همراه میگذرانند. این دادهها نشان میدهد، كودكان این روزها بیشتر از ساعت كاری والدین را با این وسایل میگذرانند.
تحقیقات نشان میدهد، كودكان میدانند چطور با گوشیهای هوشمند كار كنند و حتی بدون كمك مرورگرهای وب را باز كنند. تحقیقات دیگری همزمان نشان میدهد، كودكان كمی در این سن میدانند چطور بند كفششان را بدون كمك ببندند. این نشان میدهد گجتها كودكان را از دنیای واقعی دور نگه میدارد
بروز تحولات گسترده در زمينه كامپيوتر و ارتباطات، تغييرات عمدهاي را در عرصههاي متفاوت حيات بشري به دنبال داشته است. در ساليان اخير فناوريهاي اطلاعات و ارتباطات، بيشترين تأثير را در حيات بشريت داشتهاند. دنياي ارتباطات و توليد اطلاعات به سرعت در حال تغيير بوده و داده و اطلاعات به سرعت و در زماني غيرقابل تصور به اقصي نقاط جهان منتقل و در دسترس استفادهكنندگان قرار ميگيرد. بدون شك مهمترين و در عين حال بزرگترين پيشرفت در زمينه فناوري اطلاعات و ارتباطات به ابداع اينترنت، برميگردد.
فناوري اطلاعات و ارتباطات، تحولات گستردهاي را در تمامي عرصههاي اجتماعي بشريت به دنبال داشته و تأثير آن بر جوامع بشري به گونهاي است كه جهان امروز به سرعت در حال تبديل به يك جامعه اطلاعاتي است. جامعهاي كه در آن دانايي و ميزان دسترسي و استفاده مفيد از دانش، داراي نقش محوري و تعيين كننده است.
فناوري اطلاعات، به عنوان عمدهترين محور تحول و توسعه در جهان منظور شده است. كامپيوتري شدن بسياري از امور جاري مردم، انجام بسياري از كارهاي روزمره بانكي با استفاده از اينترنت و شبكههاي ارتباطي در منزل، آموزش الكترونيكي و مجازي و عدم نياز به حضور در كلاسهاي درس، توسعه و ترويج تجارت الكترونيكي از دستاوردهاي فناوري اطلاعات است و در رفاه و آسايش مردم نقش دارند.
امروزه مديريت دانش در نظامهاي اطلاعرساني كامپيوتري به صورت قابل ملاحظهاي مورد توجه قرار گرفته است. سازماندهي و مديريت دانش و به دنبال آن مديريت اطلاعات، نقش اساسي را در انتقال دانش فردي به دانش سازماني ايفا ميكنند. همچنين مديريت اطلاعات و منابع آموزشي در محيط آموزش الكترونيكي اهميت ويژهاي دارد. از آنجا كه نظامهاي يادگيري الكترونيكي اطلاعات بسياري را نگهداري ميكنند، ايجاد اين چنين محيطهايي بايد به گونهاي انجام شود كه كاربران بتوانند از اطلاعات موجود استفاده مفيد و مؤثري داشته باشند.
قرن 21 به سمتي ميرود كه اكثر مشاغل به دانش و مهارتهاي كامپيوتري نياز خواهند داشت. ورود به اين عرصه به نوع جديدي از آموزش نياز دارد كه با آموزش سنتي كنوني همخواني ندارد. مدتي است برخي كشورهاي جهان به تأسيس مدارس الكترونيكي يا مدارس هوشمند دست زدهاند. در مدارس هوشمند كامپيوتر در نحوه تدريس و ارزشيابي تأثير ميگذارد و برنامههاي درسي را تا حدودي تغيير ميدهد. ولي در عين حال كاركردهاي اجتماعي مدارس بر جاي خود باقي ميماند چون در روابط اجتماعي به دانشآموزان ياري ميرساند. در اين مدارس دانشآموزان ميتوانند با منابع علمي جهان و معلمان و بچههاي مدارس ديگر ارتباط برقرار كنند.
مدرسه هوشمند مدرسهاي فيزيكي است و كنترل و مديريت آن، مبتني بر فناوري كامپيوتر و شبكه انجام ميگيرد و محتواي اكثر دروس آن الكترونيكي و سيستم ارزشيابي و نظارت آن هوشمند است. در چنين مدرسهاي يك دانشآموز هوشمند، با صرف وقت بر روي موضوعات به شكل مستمر، منابع و قابليتهاي اجرايي خود را توسعه و تغيير ميدهد و اين نكتهاي است كه به مسئولان مدرسه اجازه ميدهد تا با توجه به تغييرات به وجود آمده و افزايش سطح اطلاعات دانشآموزان، آنها را براي اخذ اطلاعات جديد آماده نمايند.
مدرسه هوشمند مدرسهاي است كه جهت ايجاد محيط ياددهي ـ يادگيري و بهبود نظام مديريتي مدرسه و تربيت دانشآموزان پژوهنده طراحي شده است.
مدرسه هوشمند مؤسسه آموزشي است كه در جهت فرآيند يادگيري و بهبود مديريت به صورت سيستمي نظام يافته بازسازي
در مدارس هوشمند كامپيوتر جايگزينتخته سياه و CD جاي دفترمشق را ميگيرد. دانشآموزانميتوانند از طريق اينترنت اطلاعات بسياري را درباره هر موضوع كه بخواهند بدستآورند. در اين سيستم معلم و شاگرد هر دو توليد محتواي الكترونيكي و درس را به صورت CD ارائه ميكنند. در اين مدارس آموزشمنحصر به معلم نيست و دانشآموز نقش اساسي در آموختن مباحث علمي دارد. دبيران با استفادهاز محتواي درسي الكترونيكي موجب تفهيم بهتر مطالب درس و صرفهجويي در وقت ميشوندو دانشآموزان هم اين فرصت را دارند كه توانايي و قابليتهاي خود را آشكار و بهتوليد محتوا بپردازند.
در اين گونه مدارس كسب موفقيت دستيافتنياست و ميزان آن به تلاش و پيگيري دانشآموزان و هدايت صحيح و جهت دار بستگي دارد. در اين روش روح پژوهش و جستوجوگري، جايگزين روحيه بيهدف دانشآموز خواهد شد. دراين روش ركن اصلي براي هرگونه تغيير، تغيير در فكر است و ابزار و امكانات تنهاوسيلهاي براي جامه عمل پوشاندن به افكار هستند.
در مدارس هوشمند معلمان ميتوانند بهجاي اينكه تلاش كنند خودشان پاسخي براي پرسشهاي دانشآموزان پيدا كنند، از آنهابخواهند پاسخ پرسشهايشان را در كامپيوتر پيدا كنند و براي بقيه بازگو كنند.
مدارس هوشمند مدارسي هستند كه مبانيتوسعه آنها استفاده از فناوريهاي نوين اطلاعات و ارتباطات ميباشد و تفاوت آن بامدارس مجازي اين است كه در اين مدارس دانشآموزان بايد حضور فيزيكي داشته باشنداما در مدرسه مجازي، دانشآموز و معلم ميتوانند كيلومترها از هم فاصله داشته باشند. معلمان مدارس هوشمند الزامي به متخصص بودن در حوزه IT ندارند بلكه بايد بتوانند از سيستماين مدرسه مطلع باشند و از امكانات آن خوب استفاده كنند. معلم بايد خوب بداند كهمنابع در كجاها وجود دارند كه وقتي دانشآموزان سؤالي مطرح كردند آنان را به منابعموردنظر راهنمايي كند.
ارتباط والدين بامدرسه، از طريقكامپيوتر انجام ميگيرد و اين امكان را دارند كه با مدير يا معلمان مدرسه ارتباطبرقرار كنند و از وضعيت تحصيلي فرزند خود آگاه شوند.
كتابخانه اين مدرسه، يك كتابخانهالكترونيكي است و دانشآموز ميتواند به صورت Onlineاز آن استفاده نمايد. محيطهاي گفتوگو،بحث و پرسش و پاسخ به صورت همزمان و ناهمزمان دراين مدرسه فعال است.
افزايش استفاده ازكامپيوتر در آموزشبه يك نياز تبديل شده است. ما براي عقب نماندن از قافله جامعه جهاني كه به سرعتنقش رايانهها را در مشاغل گسترش ميدهد به سيستم آموزش متناسب اين عصر نيازمنديم. اما از اين موضوع نيز نبايد قافل باشيم كه استفاده از انواع نرمافزارها ومحتواهاي آموزشي غيراستاندارد ميتواند لطمات جبرانناپذيري به آموزش وارد ويادگيرندگان را دچار سردرگمي كند. براي ايجاد مدرسه هوشمند و يا كلا ورود فناوري اطلاعاتبه مدارس وزارت آموزش و پرورش بايد به دنبال ايجاد بانكهاي اطلاعاتي قوي و هماهنگباشد كه بتواند شبكه آموزشي قوي استاندارد را اتخاذ كند تا خدمات محتوايي و آموزشيرا به راحتي در دسترس مدرسه قرار دهد. با اميد به اينكه مدارس هوشمند راهي باشد درجهت رشد فكري دانشآموزان اين مرز و بوم .
نتیجه گیری:
در روند تدریس باید به چند مقوله توجه نمود: اول بر یادگیری و راه ها و روش هایی که یادگیری را موثرتر و آسان تر می کند و دوم بر کنش های تدریس توجه کرد و برای آنها برنامه ریزی کرد. در این برنامه ها را آزمایش کرد سوم شاخص های تدریس موثر را باید رعایت نمود و چهارم داشتن یک ارتباط خوب و موثر بسیار مفید خواهد بود و پنچم باید به برنامه های آموزشی و ساخت نظام آموزشی توجه نمود.پژوهشهاي اخير ارزش تكنولوژي را در مورد يادگيري دانشآموزان و افزايش پيشرفت آنها نشان داده است، اما توجه به اين نكته نيز ضرورت دارد كه مطالعات انجام شده در اين زمينه از نظر تعداد و نيز طرحهاي پژوهشي داراي محدوديت بوده است. براي نمونه، مرور مطالعاتي كه در يك گستره 5 ساله انجام شده تنها دوره كوتاهي از تاريخچه تكنولوژي آموزشي را پوشش ميدهد و چندين مطالعه تنها نتيجه گرفتهاند كه اين نوع آموزش بهتر است، زيرا آنها رويكردهاي مبتني بر تكنولوژي را به عنوان آموزش تكميلي و نه آموزش جايگزين ارزشيابي كردهاند. با وجود اين، پژوهشهاي اخير تأييد ميكند كه مشاركت كامپيوتر به عنوان تكنولوژي آموزش تعاملي براي يادگيري دانشآموزان مفيد است. معرفي تكنولوژي در محيط يادگيري نشان داده است كه چگونه ميتوان يادگيري را معنادار و مستمر نموده و آن را به سوي دانشآموز محوري، تشويق يادگيري مشاركتي و افزايش تعامل معلم - دانشآموز رهنمون ساخت. تغييرات مثبت در يادگيري كه بر اثر تكنولوژي صورت گرفته موجب تكامل و نه انقلاب در اين پديده شده است. نتايج بالا چشمانداز پيچيدگيهاي تدريس و يادگيري با تكنولوژي پيشرفته را كه در طول قرن بعدي در آموزش بهوجود خواهد آمد، به تصوير ميكشد و در عين حال چالشهايي نيز فراروي مربياني كه پاي بند به پرورش و ارتقاي يادگيري در محيط خود هستند، قرار ميدهد.
منابع :
۱ـ آقازاده، محرم (۱۳۸۴) ـ روش های نوین تدریس ـ تهران، انتشارات آییژ
۲ـ اصغرپور، حمید (۱۳۸۷) ـ کلیات راهنمایی و مشاوره ـ انتشارات تمرین
۳ـ براون، جورج ـ تدریس خرد ـ چاپ پنجم ـ مترجم: علی رؤوف (۱۳۸۳) تهران، انتشارات مدرسه
۴ـ بیابانگرد، اسماعیل (۱۳۸۴) ـ روان شناسی پرورشی ـ تهران، انتشارات ویرایش
۵ـ خاکسار، سعید (۱۳۸۰) ـ ۵۰۰ نکته برای معلمان ـ انتشارات نثر موزون
۶ـ خنیفر، حسین (۱۳۸۴) ـ روش ها و فنون تدریس ـ انتشارات هاجر
۷ـ رئوفی، محمد حسین (۱۳۸۰) ـ مدیریت رفتاری کلاس ـ انتشارات آستان قدس رضوی
۸ـ درویل، لیونر، کاربرد روان شناسی در تدریس ـ مترجم: مجمد پارسا (۱۳۷۷) ـ تهران، انتشارات بعثت
۹ـ سجادی، مهدی (۱۳۷۳) ـ فرایند تدریس ـ انتشارات تربیت
۱۰ـ سرمد، غلامعلی (۱۳۷۹) ـ روش های تدریس و هنر معلمی ـ تهران، انتشارات آوای نور
۱۱ـ سیف، علی اکبر (۱۳۸۲) ـ روان شناسی پرورشی ـ تهران، انتشارات آگاه
۱۲ـ شعاری نژاد، علی اکبر (۱۳۸۰) ـ نگاهی نو بر روان شناسی آموختن یا روان شناسی تغییر رفتار ـ انتشارات چاپخش
۱۳ـ شعبانی، حسن (۱۳۸۴) ـ مهارت های آموزش و پرورش ـ تهران، انتشارات سمت
۱۴ـ شهرآرای ـ مهرناز (۱۳۷۲) ـ روان شناسی یادگیری کودک و نوجوان ـ تهران، انتشارات رشد
۱۵ـ استادان طرح جام