کمتر از ۱۲۰ روز داریم تا انتخابات مجلس و هیچ حرکت جدی برای تغییر شرایط نمیبینم. حالا یا از رضایت است یا از ناامیدی. اما من امید دارم که تغییر از مسیر انتخابات اتفاق بیافتد و بهترین راه برای ایجاد تغییر است. چند کلمه درباره اینکه جریانهای مختلف چه میکنند و طرح پیشنهادم...
همگی به تکرار افتادهاند. حرفهای تکراری و کارهای تکراری. هر جریانی داخل هر کدام از دو جناح به دنبال پرتر نشان دادن دست خودش و ضعیف کردن رقبای داخل جناح است تا در زمان فهرستبندی سهمیه بیشتری داشته باشد. هدف و برنامه و شعار چه؟ هیچ.
پایداری گفته ائتلاف نمیکنیم. رهپویان گفته مدلی برای شایستهگزینی داریم که بعید است چیزی باشد(که اگر بود به طرح در آینده حواله نمیدادند). حداد راس شورای وحدت است. بر سر اینکه عارف راس ائتلاف باشد یا نه دعواست. اعتماد ملی گفته فقط با اصلاحطلب خالص ائتلاف میکنیم نه با امثال جلالی و نعمتی. لاریجانی برای پایداری خط و نشان میکشد. باهنر با مصاحبههای صریح دست خالی اصولگرا و اصلاحطلب و بازیچه بودن انتخابات را نمایان میکند. جلیلی هیچ نمیگوید. و خیلیها منتظر احمدینژاد هستند. ابتدای همه جملات قبلی یک «طبق معمول» میتوان اضافه کرد.

فقط قالیباف است که فرق کرده. قالیباف با فراخوان و صحبتهای مکرر و مستقیم درباره انتخابات (از نظر اقدام) پیشروترین است. اما واقعا با نو نو گفتن مجلس نو میشود؟ حرفهای کف توئیتری مثل جوانگرایی، شفافیت و کارآمدی شعارهای خوبی هستند؟ اثری دارند؟ حرکتی ایجاد میکنند؟ مطالب پیرامون #مجلس_نو را ببینید، جواب سوالها مشخص است!
اینها جمعبندی من بود از وضعیت جریانها که با توجه به اخبار چند ماه اخیر گفتم. حالا اگر کارها و حرفهای دیگری در جریان است که پشت در بسته هستند و عمومی نشدهاند من بیتقصیرم. اگر هم شما چیزهای بیشتری میدانید که من نشنیدم یا ندیدم بگویید تا تکمیل و اصلاح کنم.
۱. در نظام انتخاباتی فعلی ایجاد تغییر از طریق انتخابات ریاست جمهوری بسیار مشکل است و فعالیت پایدار و موثر خارج از دو جناح اصلی اگر شدنی باشد، خیلی دشوار است. توضیح بیشتر بماند برای بعد!
اما در شهرهای کوچک همه چیز فرق میکند. هر چقدر که انتخابات در مرکز بیرونق است، آنها فعالند. به عنوان مثال صفحه کاندیداسنج را در اینستاگرام ببینید. یک فعالیت پرقدرت و تمیز و فکر شده در حوزه انتخابیه مسجد سلیمان، لالی، هفتکل و اندیکا که تنها یک نماینده دارد. نمیدانم با کدام جریان محلی یا ملی مرتبط هستند، اما هر چه هستند دمشان گرم!

۲. به جای اینکه توضیح اضافهای بدهم، پیشنهاد میکنم حتما حتما مستند «امیدی هه» را ببینید.
آقایان آغاجاری، شریفات و شریفی به همراه دیگر دوستانشان در امیدیه تغییرات مهمی را ایجاد کردهاند. و نقطه عطف حرکتشان شرکت در انتخابات شورای شهر بوده. به مشکلات زیادی برخوردهاند و همچنان نیز گرفتار(!) هستند، اما تغییر رخ داده است.

۳. کسالت و تکراری بودن جناحهای موجود مناسبترین فرصت برای پیشرفت جریانهای جدید است. به چند شرط:
* جریانهای جدید باید به دنبال انجام کارهای تازه و غیرتکراری باشند. از حرف، برنامه و شعار گرفته تا فعالیتهای میدانی. باید عملا تمایز و امتیاز خود را نسبت به جریانهای موجود اثبات کنند.
* هر جریان جدیدی باید نحوه تاثیرپذیری مسائل زندگی مردم از اقدام و برنامه حاکمیت را به درستی بفهمد و برای مردم به روشنی توضیح بدهد. انگیزه اصلی شکلگیری و فعالیت جریانهای جدید باید حل مسائل واقعی مردم باشد، و باید با تشریح مناسب این انگیزه موجب مشارکت هر چه بیشتر هواداران و حامیان خود در انتخابات بشوند.
* جریانهای جدید باید از دل شهرهای کوچک و برای حل مسائل واقعی شکل بگیرند. جریانهای بزرگ پایدار با جمع شدن جریانهای کوچک و موثر شکل میگیرند. جریانهای به ظاهر بزرگی که از دل مرکز شکل گرفتهاند، اگر فعالیت زودگذر و بیتاثیری هم داشتهاند، صرفا ناظر به مسائل مراکز قدرت بوده و از حل و فهم مسائل واقعی مردم عاجز بودهاند.
برای ایجاد تغییر در شرایط سیاسی و اجتماعی فعلی و افتادن در مسیر پیشرفت باید روی «مبارزه با تبعیض» متمرکز بشویم. این موضوع فراگیر است. ملموس است. ایجاب و سلب را با هم دارد. ریشهاش در قانون اساسی و مطالبات انقلاب است. امکان تعیین هدفهای مشخص دارد. و هر کسی میتواند سهمی در تحقق آن داشته باشد. جریانهای کوچک در هر شهرستان و شهر و روستایی باید مسائل خود را ناظر به این محور بررسی و حلاجی کنند و با پیدا کردن ریشههای آن مدعی حل مسائل ملی و پیشرفت کل کشور باشند.

در این یادداشت نیازی به توصیف تبعیض موجود نمیبینم. چرا که بیش از اندازه ملموس است. اما برای روشنتر شدن مطالبات، ۵ حوزهای را که باید در اولویت رفع تبعیض قرار بگیرند عنوان میکنم و دو مورد آخر را مقداری بیشتر توضیح میدهم:
* مسکن
* بهداشت و درمان
* آموزش
* عمران و آبادانی
* قدرت سیاسی
خرجی که برای کلانشهرها، خصوصا ابرشهر تهران، میشود در فاصله بسیار زیادی از شهرهای دیگر است. نتیجه معلوم است: جمعیت بیشتری وارد کلانشهرها و تهران میشود و هیچ کدام از مشکلاتشان از ترافیک گرفته تا معضلات اجتماعی حل نمیشود و روز به روز اوضاع بدتر میشود.
اگر شهری آبادانی داشته باشد هیچ کس شهر و خانواده و فامیل خود را رها نمیکند برود در شهر دیگری مثل تهران با شرایط سختتری زندگی کند.
دو لایحه مالیات بر ارزش افزوده و درآمد پایدار شهرداریها به صورت مستقیم و اساسی به این مساله مربوطاند و مجلس یازدهم در این مورد تصمیمگیر است. بخش بزرگی از درآمد حاصل از مالیات بر ارزش افزوده به طور ناعادلانه به شهرداری کلانشهرها داده میشود. مسئولین کلانشهرها نیز بدون توجه به ریشه مشکلات فعلی در پی هر چه بیشتر شدن سهمشان از این درآمد ملی هستند.
نحوه توزیع درآمد حاصل از مالیات بر ارزش افزوده، به عنوان یک مثال به روز برای توضیح یکی از ریشههای تبعیض مطرح شد و باید دیگر بسترهای ایجاد تبعیض را نیز شناسایی کرد.

مثال در این مورد فراوان است. فعلا به سه مورد اشاره میکنم، اما بعدا باید بیشتر توضیح بدهم:
۱. این که رای همه به یک اندازه اثر داشته باشد یک اصل است. اما خیلی از حوزههای انتخابیه نسبت به میانگین کشوری نماینده کمتری دارند و این یعنی اثرگذاری کمتر در تصمیمات کلان. بعضی از حوزهها فاصله غیرمنطقی و بسیار زیادی از میانگین دارند.
مشارکت برابر مردم در پارلمان یک اصل است و باید نسبت تعداد نماینده به جمعیت حوزهها برابر باشد. در نقشه زیر، حوزه های با قدرت رای بسیار بالا(آبی)، متعادل(سفید)، کم(صورتی) و بسیار کم(قرمز) مشخص شده اند.

۲. هزینهها و حمایتهای انتخاباتی بیش از اندازه خارج از قاعده شده است. از خرجهای میلیاردی در انتخابات مجلس قبل تا زیگزاگ رفتنهای سیاسی. و این فضا بهترین شرایط برای اهل ثروت و قدرت هست تا تعیین کننده اصلی نتیجه انتخابات باشند. شفاف و رسمی شدن هزینهها و حامیان و در مرحله بعدی ایجاد محدودیت برای بیمبالاتها، راه فعالیتهای مردمی و مستقل از جناحهای موجود را باز میکند.
تکلیف هر دو مورد (توزیع کرسی در حوزههای انتخابیه و شفافیت انتخابات) در لایحه جامع انتخابات رقم میخورد که تصمیمگیر این مورد نیز مجلس یازدهم است.
اما در طی انتخابات امسال لازم است فعالین سیاسی و اجتماعی و رسانهای شرط لازم همکاری خود با هر کاندیدایی را شفاف شدن منابع و مخارج هزینههای تبلیغات تعیین کنند.

۳. هیچگونه معیار و ملاک واضحی برای تعیین کاندیدا از سوی جریانها و موثرین سیاسی و محلی وجود ندارد. حتی اگر مرجعیت آنها را بپذیریم حداقل توقع آن است که سعی کنند بهترینها را به مردم معرفی کنند. توقعی که از واقعیت بسیار دور است. حل این مشکل یکی با مطالبه جدی فعالین سیاسی و رسانهای مبنی بر شفاف شدن ملاکهای انتخاب است و سپس عدم همکاری در صورت عدم شفافیت و دیگری ارائه روشهای نو، علمی و کارآمد برای شناسایی بهترین گزینههای نمایندگی مردم در مجلس. روشهایی که خیلی دور از دسترس نیستند!!
لازم است در هر پنج حوزه بررسیهای بیشتری صورت بگیرد و با تعریف اقدامهای مشخص، که نتایج قابل سنجش و مشخصی دارند، مطالبه فعالین و کنشگران اجتماعی آن حوزه، بر برنامه معینی متمرکز بشود.