این بخش دوم از توضیحات است، در پایین نمونه یِ ۳ و ۴ همگذاشته شده با حوصله خوانده شود.🙏
.
در جهانِ پرشتابِ امروز که واژگان گاه در حصارِ دشواریِ آرایههایِ دیریاب حبس میشوند، «ادبیات» نیازمندِ بازگشتی دوباره به قلبِ مخاطب است. شعر، نردبانی است برای صعودِ جانِ آدمی، و چه دردی بالاتر از آنکه مخاطب، پیش از چشیدنِ شهدِ معنا، در پیچیدگیِ صورت گرفتار شود و عطشِ فهمیدن، جای خود را به خستگیِ خواندن بدهد.
.
«عارف مصباح» در ابداعِ سبکِ «غزل نو عارف»، کوشیده است تا این گسستِ تاریخی میانِ شاعر و مخاطب را ترمیم کند. این سبک، نه یک نمایشِ تکلف، که تلاشی است صادقانه برای جاری کردنِ رودِ احساس در بسترِ کلماتی که با زندگیِ روزمرهی مردم پیوندی ناگسستنی دارند.
.
((ویژگیهایِ متمایزِ سبک)):
.
(سهولت در انتقالِ معنا) : در این سبک، دشواریِ کلمات و پیچیدگیِ مفاهیم، در حدِ متعادلِ سی تا چهل درصد تنظیم شده است. هدف، آن است که خوانندهیِ مشتاق، تنها با یک دقیقه تأمل، به لایههایِ درونیِ شعر نفوذ کند و «ضربه فنیِ معنایی» را در انتهای کلام دریابد.
(تلفیقِ اصالت و آزادی) : «غزل نو عارف» بر پایهی پیوندِ چهار قالبِ اصیلِ کلاسیک (غزل، مثنوی، قصیده و نیمایی) بنا شده است. در «قالبِ قدیمی»، شاعر با بهرهگیری از ۱۰ تا ۳۰ بیت، فرصت مییابد تا مقصودِ خود را بیواسطه بیان کند؛ و در «قالبِ جدید»، با رعایتِ قوانینِ نیمایی، آزادیِ فرمی را برای روایتِ احساسات به کار میگیرد.
(نوعِ ادبی) : این سبک، خود را از چارچوبهایِ حماسیِ دور از ذهن رها کرده و تمرکزِ اصلیِ خود را بر گونههای «غنایی»، «تعلیمی» و «نیمایی» قرار داده است.
* شکستنِ قیدهای عروضی: «عارف مصباح» با تکیه بر واجآرایی، جناس و تکرار، وزنهایِ عروضی را به نفعِ ضربآهنگِ کلام تغییر داده تا موسیقیِ شعر، فدایِ محتوا نگردد.
.
«غزل نو عارف» دعوتی است به یک همنشینیِ صمیمانه؛ دعوتی به شعری که در عینِ تازگی، اصالتِ پیشینیان را نیز پاس میدارد. این سبک، نه برای فخرِ نویسنده، بلکه برای «فهمِ خواننده» ابداع شده است تا ادبیات دوباره به جایگاهِ حقیقیاش، یعنی میانِ مردم، بازگردد.
.
نمونه یِ سوم : قالِبِ (قَدیمیِ مُفرَط) :
شَخصیَت و اِنسانیت چهار گانه
.
به این سِن بپُرسی شَخصیَت چیست
ساز و بَرگ آن شَخصیَت زِ چیست ؟
.
بیانَت بود هزاران نفر بی شَخصیت
خود داری زِ آن شَخصت؟
.
بیانت بود هزاران مَرّه بی مَعرفت
لیکَن بَیانت بود بِشَخصه با شَخصیَت
.
غَرَض زِ معرِفت و شخصیت چیست
سُوالِ هَمه زان چیست؟
.
مَعانی را گُستَرده بگویَم
زِ هَمه چیز گُستَرده بگویم
.
عَناصُرِ چَهارگانه وُجودِ اِنسانی است
اَخلاق، اَدَب، مَعرفت، شخصیَتی است
.
که عُنصُرِ اَصلی دَر اِنسان ذِهن
که هَست دَر آن چَهار سِحر
.
سِحرِ نَخُست را با ذهنَت دوست کُن
اَخلاق دوست شَود با تو
.
سحر دویُم را با اَخلاق دوست کن
اَدَب دوست شود با تو
.
سِحرِ سوم را با اَدَب دوست کن
مَعرِفت دوست شود با تو
.
سِحرُ الرّابِع را با مَعرِفت دوست کن
شخصیَت دوست شود با تو
.
اینان هستند عَناصُرِ چهار گانه
چون باد و آب و آتَش و خاک خانِواده
.
تَبارِ زورمَند در زَمین
چونان عَناصُرِ چهارگانه بابِ زَمین
.
اَلرّابِعُ العُنصُر هستند سَبکِ اِنسانیَت
زورمَندین سَبکِ بَشریَت
.
.
نُمونه یِ چَهارُم : قالبِ ( جَدید ) :
ذات از اول خوب یا بَد
.
ذات،
کَلَمه ی پُر تِکرارِ روزگار
ذات ،
واژه یِ نوک زُبانیِ هَمه
که گُُفته ذاتِ هَر کس زِ اول بَد است ؟
که گُفته بَر دیگرَی زِ اول خوش است ؟
ذات را تُهی در روزگار
تُهی را به مَعانی خالی
خالی را به مَعانی بی چیز و بی بَدی و خوبی
ذاتِ هَر کَس بر خود رَبط دارد
کَسی که ذاتِ خوب دارد،حَتمی بینَد سودی
ذاتِ بَد را آگاهیِ ذهن سازد
آگاهی به سویِ بَد باشد
حَتمی است ذاتِ بد سازد
آن ذاتِ بَد گَر خود خواسته باشد
عَمَلی است ،
ذاتِ خوب هم چون اوست
گَر خود خواسته باشد
عَمَلی است ،
گَر ذاتِ بَدی از دَم بَد است
آنگَه بَر آگاهیِ ذِهنِ تَر چون سَد است
فقط فَرد خود خواهَد ذاتِ زِ دَم بَد را خوب کند
که تَصمیم گیرد ،
گَر ذاتِ خوب خواهَد بَد شود
باز فَقَطِ فقط ،فَرد خود خواهَد
ذات آن وَقت خوب نََشَود
که چون دَریا در ان غَرق شوی
راهِ نَفَس نَیابی
شِناگَر نَباشی
آن وَقت دِگَر نَشَود
به که گُفتی ذاتَش بَد است
اَز کُجا گُفتی؟
زِ اَخلاق و ادب؟
یا زِ مَعرفت و شخصیَت؟
همه ی اینان تَغییر کُنند
در هَمه
حَتی آن شَخص اِمام باشد
پِیغَمبَر باشد،
یا در رُتبه یِ بودا باشد
ذات را زِ ذِهن بِفَهم
ذات را زِ سِن نَفَهم
اَخلاق و ادب و مَعرِفت و شخصیَت
هَمه تَغییر کنند با ذِهنِ عَقلیَت
قاضیِ ذاتِ مَردُمان و دِگران مَباش
دَر شِناختِ ذاتِ خویش،سَرگَردان مَباش
.
اَثَر : عارف مصباح