
این داستانِ سه عارف که یکی اِسلامی وَ دو نَفَر
شَرقی هَستند،که زَبانِ چینی، فارسی،هِندی را بَلَد هَستَند،مُهِم تَر اینکه:
"یِک حَرف و مَنظورِ خوبی را می خواهَد نِشان دَهَد."
.....
روزی روزگاری سه نَفَر از اِمامانِ بزرگ
مَنظورَم اِمامانِ شیعه نیست،
هَمان اِمامانی که دَر دَرَجه یِ
مَعنَویِ خود به جایی رِسیده اَند،
گاهی فِکر می کَردَند با خُدا هیچ فَرقی
نَدارَند؛
یَعنی آنقَدَر در خُدا مَحو می شُدَند،
وَ شُده بودَند،
که به خُداوَند چیزی نِمی گُفتَند،
از خُداوَند و زَبانَش سُخَن می گُفتَند؛
دَر کُل یِکی یکی آنها را نام بِبَرَم،
"بایَزید بِسطامی"
یِک عارِفِ مُسَلمانِ اِسلامی بود،
دیگَری،
نامَش،"بودهیدارما"
یِک عارِف بودایی بود،
دیگَری را هَم بِگویَم،
نامِ او، "ژانگ سان فِنگ"
یِک عارِفِ تائویی بود،
اینها را که نام بُردَم،
فَقَط یِک عارِفِ مَعمولی نَبودَند،
بَلکه اِمامانِ بُزُرگِ هَر دین هَم به حِساب می آیَند؛
شایَد بِپُرسید،
چِگونه مُمکِن است،اِمامانِ هَردین،
بَر اَساسِ قانونِ پَیامبَرِ آن،اِنتِخاب می شَوَد.
خُب مَنظور دَر اینجا بَر اَساسِ،
بالا بودَنِ مَرتَبه یِ مَعنَویِ هَر فَرد است،
روزی این سه نَفَر به اِتِفاق در کِشوَرِ ایران،
هَدیگَر را می بینَند،
اَول ها،یَعنی در مُلاقاتِ اَوَلیه،
هَمدیگَر را نِمی شِناختَند،
اَما به هِنگامِ صُحبَت،هَر یِکی فَضیلَتِ دَرونیِ هَر،
یِکی از آنها را می شِناخت،
یَعنی می تَوانِستَند،
تَشخیص دَهَند که مَعنَویَتِ هَر یِکی،
چِقَدر است؛
آنوَقت هُویَتِ هَر یِکی را میپُرسیدَند،
وَقتی که خود را مُعَرِفی می کَردَند،
آنوَقت می فَهمیدَند که تَشخیصِشان دُرُست بود،
مَثَلاً،
بایَزید که نامدار بود شِنیده بودَند،
سان فِنگ هَم هَمان طور،
بودی دارما را هَم آوازه اَش را شِنیده بودَند،
آنها هَر کُدام از دیدَنِ یِکدیگَر خوشحال می شُدَند،
و باهَم چَند ماهی هَمسَفَر شُدَند و با هَم زِندِگی کَردَند
وَقت هایی که بایَزید از پیشِ،
مَردُمان می گُذَشت،
می دید مَردُم از کار و اِقتِصادِ زِندِگی،
راضی هَستَند،
اَما در بَرابَرِ آن،در مُقابِلِ مُشکِلاتِ،
جامِعه ناراحت بودَند،
وَ فِکر می کَردَند، مَردُمی که بودایی هَستَند،
خُدا را نِمی پَرَستَند،
بَرایِ هَمین است که هیچ رَحمی هَم نِسبَت به دیگَران
نَدارَند،
بایَزید در پیشِ مَردُمان،
زَبان باز کَرد تا سُخَن بِگویَد،
او گُفت:
اِی مَردُم،مَن طِیفور اِبنِ عیسی هَستَم،
می شِناسید؟
گُفتَند، خِیر.
گُفت:من بایَزید هَستَم،بایَزید بَسطامی .
مَردُم شُروع کَردَن به اِعتِراض دادَن،
دَرباره یِ مُشکِلاتِ جامِعه،
که هَمه یِ آن را تَقصیرِ بودایی ها می دانَند،
بایَزید گُفت:
اِی مَردُم،مَن را خوب می شِناسید،
که من اِی وای، اِی وای کُنان را دوست نِمی دارَم،
مَن فَردی اِسلامی هَستَم،
این را می دانید،
مَن فَردی یِکتا پَرَست هَستم،
وَ عاشِقِ خُداوَند هَستَم.
اَما این را بِدانید،
بودایی ها نیز،خُداوَند را قَبول دارَند
آنها به جایِ اِی وای گُقتَن به مُشکِلات،
بَر رویِ خود شِناسیِ خود کار می کُنَند،
که خود شِناسیِ آدَمی،
بَر دو قِسمَت است،
یِکی دُنیَوی،یِکی مَعنَوی.
بَرخی از مَردُمِ بودایی،
به خود شِناسیِ دُنیَوی فِکر می کُنَند،
تا مُشکِلاتِ دُنیا را حَل کُنَند،
دَر آن خود شِناسی هَم، نا خود آگاه
کَمی از ذرّه هایِ وُجودیِ خُداوَند را اِحساس
می کُنَند،
آنجاست که دَر تَلاش هایِ خود هَم،
به خُداوَند ایمانِ کامِل هَم می آوَرَند.
اَما بَرخی دیگَر،
به خود شِناسیِ مَعنَوی فِکر می کُنَند
که این بالاتَرین است
وَ آن بودایی هایی که به خود شِناسیِ مَعنَوی
فِکر می کُنَند وَ دَر تَلاش بَرایِ رِسیدَن،
به دَرَجه یِ آخَرِ آن هَستَند،
که مُنجَر به،شِناختِ خُداوَند و مَبهوت ماندَن
دَر بُزُرگیِ او می شَوَند،
حَتی گاهی هَم در خُداوَند مَحو می شَوَند،
اَلبَته زاهِدانِ آنها.
پَس رَبطی به اِسلامی یا بودایی نَدارَد.
هَمین ماجَرا به سُراغِ سان فِنگ هَم می آیَد،
سان فِنگ به مَردُمی که،
عِلَّتِ دَعوا هایِ بی مورِد را وُجودِ مُسَلمانان می دانِستَند،
به آنها گُفت:
شُما تائوئیست هَستید،
به هیچ عُنوان جایِز نیست، این حَرف را بِگویید،
هَمه یِ مَردُم و اَدیان یِکی هَستَند،
تائو بَرتَرین مُعَلِم دَر هَمه یِ دین هاست
فَقَط اَگَر این تَجزیه طَلَبی را کِنار بُگذارید،
نَتیجه یِ مُعجِزه آسایی می بینید،
یَعنی تَمامیِ دین ها یِکی بِشَوید.
بودی دارما وَقتی دید،
بایَزید و سان فِنگ،اوضاعِ اِجتِماعی را،
آرام کَرده اَند،
به مَردُمِ بوداییِ خود گُفت:
به هَردینی که بِرَوید،فَقَط بایَد دُرُستکاریِ
آن را یاد بِگیرید،که وَحدَت در تَمامیِ دین هایِ
راستین وَ واقِعی وُجود دارَد،یِکی وَحدَتِ وُجود،
بَرایِ دَرونِ اِنسان،یِکی هَم وَحدَتِ اِجتِماعی است،
این را دَر یاد داشته باشید،با هَر یِکی از مَردُمِ هَر دینی
دوست شَوید،اَما به شَرطِ دُرُستکاری و ساختَنِ دُنیایی،
بِهتَر، بَرایِ آخِرَتِ بِهتَر،هیچ دینی فَرق نَدارَند.
.
نویسنده : عارف مصباح