در غیر قابل پیش بینی ترین نقطه ممکن در رابطه با حرکت بعدی مهره های اصلی AI : سم التمن ،ایلان ماسک ، و داریو امودی ,
در ۲۵ اوت ۲۰۲۶، گوگل کلاود پلتفرمی بهنام *Gemini Enterprise for Legal* را معرفی کرد؛ ابزاری اختصاصی برای دفاتر حقوقی و بخشهای حقوقی شرکتها که بهجای یک اپلیکیشن مستقل، بهصورت افزونهای داخل پلتفرم Gemini Enterprise عمل میکند. مدیرعامل گوگل کلاود، توماس کوریان، در معرفی این محصول گفته کمتر حرفهای بهاندازهی وکالت به دقت نیاز دارد، و همین حساسیت پایه طراحی این پلتفرم بوده است.
این سیستم چند کار مشخص را هدف گرفته:
- بازبینی و تحلیل قراردادها
- بررسیهای حقوقی پیش از معامله (due diligence)
- پایش مقررات و قوانین جدید
- کمک به تهیهی لوایح و پاسخ به درخواستهای مربوط به دادههای شخصی
- اتصال امن به سامانههای موجود در دفاتر حقوقی مانند iManage، NetDocuments، DocuSign و RelativityOne
نکتهی مهم برای دفاتر حقوقی، حفظ محرمانگی است. گوگل تأکید کرده دادههای مشتریان، رویههای اختصاصی هر دفتر و خروجیهای مدل، در محیط ابری خصوصی همان سازمان باقی میماند و برای آموزش مدلهای گوگل استفاده نمیشود؛ همچنین دیوارهای اخلاقی و محدودیتهای دسترسی موجود در هر دفتر بهصورت خودکار در پلتفرم رعایت میشود.
فهرست اولین مشتریان این پلتفرم شامل چند نام سنگین است: Cleary Gottlieb، Freshfields، Weil و Williams & Connolly.
گوگل تنها بازیگر این میدان نیست؛
ورود گوگل به این حوزه در خلأ اتفاق نیفتاده. بازار هوش مصنوعی حقوقی از قبل شامل چند بازیگر جدی بوده، از جمله *Anthropic* (سازندهی همین Claude) و استارتاپ تخصصی *Harvey*. گوگل حتی در معرفی محصول خود مستقیماً به این رقبا و همچنین OpenAI و مایکروسافت اشاره کرده است. به بیان ساده، جنگ بر سر دفتر وکالتها از مدتی پیش شروع شده و گوگل تازه دیرتر وارد شده با سرمایه و زیرساخت بیشتر یا حتی بهینه تر با وجود دیتای داخل در اینترنت
حرکت بعدی چهرههای هوش مصنوعی کجاست؟
اینجا سؤال شما مطرح میشود: قدم بعدی چهرههایی مثل ایلان ماسک (xAI)، سم آلتمن (OpenAI) یا مدیرعامل Anthropic (که سازندهی همین Claude است) کجاست؟
واقعیت این است که این مسیر بهشکل شفاف اعلامنشده و پیشبینی دقیق آن دشوار است. چند نکته را میشود گفت:
- *الگوی رفتاری این شرکتها*، حرکت به سمت حوزههای پردرآمد و قانونمحور است: حقوق، پزشکی، مالی و امور مالیاتی. دلیلش ساده است این حوزهها هم حاضرند پول زیادی برای دقت و اعتبار بپردازند و هم ریسک اشتباه (مثل توهم مدل یا استناد جعلی) در آنها بسیار پرهزینه است، پس رقابت روی «دقت و اعتماد» معنا پیدا میکند نه فقط سرعت.
- *Anthropic* پیش از گوگل وارد این عرصه شده و روی کاربردهای حقوقی و مالی کار کرده؛ اما جزئیات نقشهی راه آیندهی آن (شامل ورود به حوزههای تخصصی جدید) عمومی و قطعی اعلام نشده.
- *OpenAI* همزمان درگیر پروندههای حقوقی و فشارهای نظارتی است (از جمله ادعاهایی دربارهی آسیب روانی ناشی از برخی ویژگیهای ChatGPT)، که ممکن است روی سرعت ورود آنها به بازارهای بسیار حساس نظارتی مثل حقوق اثر بگذارد.
- ایلان ماسک و xAI تمرکز اعلامشدهشان بیشتر روی مدلهای عمومی و زیرساخت بوده تا محصولات عمودی تخصصی مثل حقوق، هرچند این میتواند تغییر کند.
نتیجه اینکه پیشبینی اینکه کدام شرکت بعدی وارد کدام حوزهی تخصصی میشود، بیشتر حدس مبتنی بر الگوی بازار است تا خبر قطعی؛ این صنعت بهقدری سریع حرکت میکند که برنامههای رسمی هر شرکت هم میتواند در عرض چند هفته تغییر کند.
نگاه یک وکیل فیلسوف به ماجرا؛
از منظر حقوقی، ورود ابزارهایی مثل Gemini Enterprise for Legal چند پرسش واقعی ایجاد میکند که فراتر از تبلیغات فنی شرکتهاست:
*۱. مسئولیت حرفهای همچنان با وکیل است.*
در بیشتر نظامهای حقوقی، استفاده از ابزار هوش مصنوعی برای تحقیق یا پیشنویس، وکیل را از وظیفهی بررسی نهایی و دقت محتوا معاف نمیکند. اگر یک استناد قانونی جعلی یا اشتباه از دل خروجی مدل وارد لایحه شود، مسئولیت انضباطی و حرفهای متوجه وکیلی است که آن را امضا کرده، نه شرکت سازندهی مدل.
*۲. محرمانگی، هستهی اصلی نگرانی حقوقی است.*
تعهد وکیل به رازداری با موکل، یکی از بنیادیترین اصول اخلاق حرفهای وکالت است. به همین دلیل گوگل هم روی این نکته تأکید کرده که دادههای مشتری وارد آموزش مدل نمیشود و در محیط ابری اختصاصی همان دفتر باقی میماند — چون بدون چنین تضمینی، اصلاً استفاده از چنین ابزاری در بسیاری از حوزههای قضایی میتواند نقض تعهدات حرفهای محسوب شود.
*۳. مرز میان «ابزار کمکی» و «وکالت غیرمجاز» (unauthorized practice of law).*
در بسیاری کشورها فقط افراد دارای پروانهی وکالت مجاز به ارائهی مشاورهی حقوقی هستند. تا زمانیکه این ابزارها در نقش «دستیار» وکیل عمل کنند مشکلی نیست، اما اگر مستقیماً به کاربر نهایی (بدون واسطهی وکیل) مشاورهی حقوقی الزامآور بدهند، وارد خاکستری حقوقی و گاه ممنوعه میشوند.
*۴. کیفیت و تعصب مدل.*
مدلهای زبانی برای زبانهای حقوقی رایج (عمدتاً انگلیسی و نظام کامنلا) دادهی بیشتری دیدهاند. دقت این ابزارها در نظامهای حقوقی کوچکتر یا زبانهایی مثل فارسی، لزوماً همسطح نیست و همین موضوع باید در ارزیابی قابلیت اعتماد لحاظ شود.
«وکیل دیجیتال»
روند کلی صنعت به سمتی میرود که بخش بزرگی از کارهای تکراری و زمانبر وکالت جستوجوی رأیهای قضایی، بازبینی اولیهی قرارداد، رصد تغییرات قانونی به ابزارهای هوش مصنوعی سپرده شود و در واقع حقوق AI پذیرترین حوزه در علوم انسانی، درحالیکه تصمیمگیری نهایی و مسئولیت حرفهای همچنان دست وکیل انسانی باقی بماند. این الگو را میشود «همکار دیجیتال وکیل» نامید نه جایگزین او؛ حداقل در افق قابل پیشبینی، ابزارهایی از این دست بیشتر نقش تسریعکننده دارند تا جایگزین کامل مشاورهی حقوقی انسانی.